Placeholder

ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΑΠΟΨΗ

Το σχολείο στη Φινλανδία (μέρος Β΄)

Δημοσίευση: 01/06/2015
ΡΕΠΟΡΤΑΖ ESOS

Δημήτρης Καλαϊτζίδης
Διευθυντής Ραλλείου ΓΕΛ Θηλέων Πειριαιά

Αξιολόγηση

Στα σχολεία της Φινλανδίας δεν υπάρχει η έννοια της επιθεώρησης ή της αξιολόγησης. Στη  θέση της αξιολόγησης, κάθε χρόνο ο εκπαιδευτικός έχει μια φιλική συνάντηση  με τον διευθυντή η οποία ονομάζεται development discussion (συζήτηση για την –επαγγελματική- ανάπτυξη). Στη συζήτηση αυτή ο εκπαιδευτικός σχολιάζει τους στόχους που έθεσε από την αρχή του σχολικού έτους, τον Αύγουστο, την πρόοδό του, τις πιθανές επιμορφωτικές του ανάγκες κτλ. Ο διευθυντής του σχολείου που επισκεφτήκαμε έδωσε ένα προτυπωμένο ερωτηματολόγιο με αρκετές ερωτήσεις στους καθηγητές από τον Αύγουστο. Οι καθηγητές το επέστρεψαν συμπληρωμένο με διατυπωμένους ατομικούς και συλλογικούς στόχους για τη σχολική χρονιά. Με βάση αυτό το ερωτηματολόγιο έγινε η αναπτυξιακή συζήτηση  τον Φεβρουάριο. Τη δεύτερη χρονιά δεν έδωσε προτυπωμένο ερωτηματολόγιο, αλλά οι καθηγητές γνωρίζοντας ήδη τις ερωτήσεις έφτιαξαν το δικό τους «αναπτυξιακό πρόγραμμα». Πριν γίνει αυτή η «αναπτυξιακή κουβέντα» κάθε καθηγητής έχει υποχρέωση να παρακολουθήσει μαθήματα δύο άλλων συναδέλφων του.

Αντίστοιχα οι καθηγητές αξιολογούν τον διευθυντή για διάφορες πλευρές της δουλειάς του, απαντώντας σε ηλεκτρονικό ανώνυμο ερωτηματολόγιο. Οι απαντήσεις τους βοηθούν τον διευθυντή να διορθώσει πράγματα είτε στη λειτουργία του σχολείου είτε στη δική του διοίκηση.
Σύλλογος διδασκόντων

Οι σημαντικές αποφάσεις λαμβάνονται από το σύλλογο διδασκόντων. Για μικρότερα θέματα ο διευθυντής, και στο ενδιάμεσο η Επιτροπή των Ομάδων.

Κάθε βδομάδα ο διευθυντής συναντιέται με την Επιτροπή των Ομάδων. Αποτελείται από τους υπεύθυνους συντονιστές των ομάδων. Οι ομάδες καθηγητών αποφασίζονται από τον προηγούμενο χρόνο. Η επιτροπή συνεδριάζει στο ενδιάμεσο δύο συνεδριάσεων του συλλόγου διδασκόντων, ώστε να μην είναι απαραίτητη η σύγκληση όλου του συλλόγου. Οι ομάδες που έχουν φέτος στο (συγκεκριμένο) σχολείο είναι:

1.    Ομάδα συντονισμού. Στην ομάδα αυτή συμμετέχουν 8-9 καθηγητές και είναι υπεύθυνος ο υποδιευθυντής. Όλοι οι καθηγητές είναι υποχρεωμένοι να παρακολουθήσουν το μάθημα δύο άλλων συναδέλφων τους. Για τη διαδικασία αυτή ο διευθυντής έχει εκδώσει οδηγίες. Αφού παρακολουθήσουν τους καθηγητές και κάνουν συζητήσεις, μετά είναι έτοιμοι να συναντήσουν τον διευθυντή για την ετήσια «αναπτυξιακή συζήτηση».

2.    Επιτροπή διεθνών συνεργασιών. Προγράμματα Ευρωπαϊκά και διεθνή. Φέτος μια ομάδα θα πάει στη Βοσνία για να μελετήσει το θέμα του πολέμου. Όλοι οι καθηγητές ταξιδεύουν κάθε χρόνο για λίγες μέρες στο εξωτερικό με χρηματοδότηση από κάποιο Ίδρυμα.

3.    Επιτροπή τεχνολογίας. Η επιτροπή ασχολείται με την επέκταση της εισαγωγής  των ΤΠΕ στα μαθήματα του σχολείου, με τις ψηφιακές πλατφόρμες κα.

4.    Επιτροπή Τμημάτων. Η επιτροπή αυτή αποτελείται από τους υπεύθυνους των τμημάτων. Οι υπεύθυνοι των τμημάτων έχουν περισσότερες αρμοδιότητες και ευθύνες. Κάνουν συμβουλευτική, επιλύουν προβλήματα, κτλ, γι αυτό και αμείβονται με ένα επιπλέον ποσό κάθε μήνα.

Όταν τα θέματα που συζητιούνται αφορούν σχολικούς κανόνες, συμμετέχει οπωσδήποτε αντιπροσωπεία μαθητών, συνήθως δύο μαθητές.

Οι μαθητές

Προέρχονται συνήθως από τη γειτονιά, αλλά είναι ελεύθεροι να διαλέξουν (με τους γονείς τους) όποιο σχολείο θέλουν για να φοιτήσουν. Υπάρχει μια υπέροχη ησυχία και ηρεμία στα σχολεία της Φινλανδίας, καθαριότητα, χαμόγελο, ευγένεια. Στο σχολείο που μας φιλοξένησε οι μαθητές όταν μπουν (χωρίς εξετάσεις) μπορούν να νοικιάσουν από το σχολείο ένα λάπτοπ με 60€ το χρόνο. Στο τέλος των σπουδών τους, πληρώνοντας 20€ επιπλέον το κρατούν δικό τους. Με το λάπτοπ γίνονται σταδιακά όλα τα μαθήματα στο λύκειο, ενώ ακόμη και οι εισαγωγικές εξετάσεις σταδιακά από του χρόνου θα γίνονται μέσω υπολογιστή (αυτή την εποχή γίνεται ή ολοκληρώνεται η σχετική μελέτη από ομάδα εργασίας).  Όμως αυτό (με τα λάπτοπ) δεν είναι πολύ συνηθισμένο στη Φινλανδία, όπου τα περισσότερα σχολεία και οι εκπαιδευτικοί χρησιμοποιούν τις παραδοσιακές μεθόδους διδασκαλίας. Στα λύκεια της Φινλανδίας δεν υπάρχει η έννοια του τμήματος ή της τάξης. Στην ίδια ομάδα, στην ίδια αίθουσα διδασκαλίας ενός μαθήματος, μπορεί να συνυπάρχουν μαθητές διαφορετικών ηλικιών. Οι ομάδες αυτές έχουν ζητήσει να παρακολουθήσουν το ίδιο πρόγραμμα, δηλαδή τον ίδιο αριθμό και σειρά ενοτήτων, και γι αυτό βρίσκονται στην ίδια αίθουσα. Σε διαφορετική αίθουσα άλλου μαθήματος μπορεί η ομάδα να είναι πολύ διαφορετική. Ως εκ τούτου, δεν υπάρχει η έννοια του «Υπεύθυνου Τμήματος» αλλά του Υπεύθυνου Μαθητικής Ομάδας. Η βαθμολογία στο λύκειο εκτείνεται από 4 έως 10. Το 5 είναι η βάση.

Στα σχολεία της Φινλανδίας φοιτούν μαζί παιδιά με ή χωρίς ειδικές ανάγκες. Το σχολείο κάνει ότι είναι δυνατόν να δώσει ίσες ευκαιρίες σε όλα τα παιδιά της χώρας. Κάθε χρόνο, κοντά στο τέλος της σχολικής χρονιάς, οι μαθητές που αποφοιτούν καλούν σε γεύμα τους καθηγητές τους σε ένδειξη ευγνωμοσύνης. Στους καθηγητές απευθύνονται με τα μικρά τους ονόματα, αλλά όχι στα Φινλανδικά σχολεία, παρά μόνο στα Σουηδικά. Αυτό είναι ένα σημείο τριβής και κριτικής των Φιλανδών  για τους Σουηδούς, στο οποίο αποδίδουν το κακό κλίμα που επικρατεί στα περισσότερα σχολεία της Σουηδίας εξαιτίας του οποίου το επάγγελμα του εκπαιδευτικού δεν είναι ελκυστικό. Αποτέλεσμα αυτού του γεγονότος είναι ότι οι Σουηδοί καθηγητές προέρχονται από τους πιο αδύναμους μαθητές, ενώ οι Φιλανδοί από το 10% των άριστων. 

Τα βιβλία στα λύκεια τα αγοράζουν οι μαθητές από την ελεύθερη αγορά και καθένα μπορεί να κοστίζει ακόμη και σαράντα ευρώ. Ωστόσο, οι περισσότεροι μεταπωλούν τα βιβλία τους μετά το τέλος της σχολικής χρονιάς, περίπου στη μισή τιμή. Οι ώρες εβδομαδιαίας παρακολούθησης είναι περίπου 30 για τους μαθητές, ανάλογα, βέβαια με τον αριθμό των ενοτήτων που παίρνει ο καθένας..

Μαθητικές κοινότητες. 

Συνήθως δεν υπάρχουν πολλοί υποψήφιοι. Στο σχολείο που επισκεφτήκαμε το Μαθητικό Συμβούλιο έχει 11 μέλη. Υπάρχει καθηγητής σύμβουλος ο οποίος παρίσταται στις συνεδριάσεις χωρίς δικαίωμα λόγου. Θέματα που συζητούν οι μαθητικές κοινότητες με τον διευθυντή ή  στο σύλλογο διδασκόντων (πιο αραιά) μπορεί να είναι: το πρόγραμμα εξετάσεων, για τον υπεύθυνο τμήματος με τον οποίο συναντιούνται μια φορά τη βδομάδα για 20 λεπτά (συχνά το βρίσκουν βαρετό αν δεν είναι καλά προετοιμασμένος ο καθηγητής), το ζήτημα ότι ορισμένοι καθηγητές δεν ακολουθούν τους κανόνες του σχολείου σχετικά με την καταχώριση των απουσιών κτλ. Εκτός από αυτά, τα μαθητικά συμβούλια  οργανώνουν διαγωνισμούς, δραστηριότητες , αθλητικές συναντήσεις κτλ. Συχνά συγκροτούν μια ομάδα υποδοχής των μαθητών της Α’ λυκείου, ώστε οι νέοι να αισθανθούν καλά στο νέο σχολείο τους. 

Όσον αφορά τις απουσίες, το ζήτημα είναι κάπως πολύπλοκο, αλλά επ’ ουδενί δεν είναι υποχρεωμένοι οι γονείς να προσέρχονται στο σχολείο για δικαιολόγηση απουσιών. Αρκεί να τηλεφωνήσουν και να βεβαιώσουν ότι ο μαθητής είναι ασθενής. Το σύστημα στηρίζεται στον ελάχιστον απαραίτητο αριθμό παρουσιών ώστε να ολοκληρωθεί επαρκώς κάθε ενότητα. Οι απουσίες αποτυπώνονται με διάφορα χρώματα: κόκκινο οι αδικαιολόγητες, κίτρινο οι δικαιολογημένες από τους γονείς, πράσινο από το διευθυντή, μωβ η σχολική απασχόληση κτλ. Με δύο αδικαιολόγητες (κόκκινες)  ο μαθητής αποβάλλεται από την ενότητα και πρέπει να την επαναλάβει. Συνολικά πάντως,  ανεξαρτήτως χρώματος, με τρεις απουσίες (δηλαδή 6  ώρες από τις 38) ο μαθητής αποβάλλεται από την ενότητα και θα πρέπει να την επαναλάβει.

Το αναλυτικό πρόγραμμα

Το αναλυτικό πρόγραμμα εκδίδεται από το Φινλανδικό Εθνικό Συμβούλιο Παιδείας (Finish National Board of Education) κάτι σαν το δικό μας (πρώην) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο  και είναι μια γενική περιγραφή των μαθησιακών αποτελεσμάτων. Στη συνέχεια κάθε σχολείο εξειδικεύει και καταρτίζει το δικό του πρόγραμμα. Το πρόγραμμα μαθημάτων της σχολικής χρονιάς αρχίζει να καταρτίζεται από τον Φεβρουάριο. Οι μαθητές δηλώνουν τις ενότητες που θα πάρουν και ο διευθυντής φτιάχνει το πρόγραμμα, σε συνεργασία με τον Υποδιευθυντή και την Υπ. ΣΕΠ. Το πρόχειρο πρόγραμμα ανακοινώνεται στο τέλος της σχολικής χρονιάς, και τον Αύγουστο  που αρχίζει η νέα σχολική χρονιά, γίνονται οι μικροαλλαγές που θέλουν να κάνουν οι μαθητές. Στη συνέχεια το πρόγραμμα τηρείται για όλη τη σχολική χρονιά.

Το νέο αναλυτικό πρόγραμμα της 9 χρονης υποχρεωτικής εκπαίδευσης έχει ήδη εκπονηθεί, τυπωθεί και διανεμηθεί στα σχολεία για μελέτη. Η εφαρμογή του θα ξεκινήσει τον Αύγουστο του 2016. Το νέο αναλυτικό του λυκείου βρίσκεται στην ιστοσελίδα του ΦΕΣΠ και είναι σε διαβούλευση για μερικές βδομάδες. Μετά θα γίνουν ορισμένες αλλαγές και θα προωθηθεί στα σχολεία για εφαρμογή.    

Στα λύκεια το νέο αναλυτικό θα σταλεί μέχρι το τέλος της φετινής χρονιάς. Όλο το φθινόπωρο και μέχρι τα Χριστούγεννα, κάθε σχολείο θα συνθέσει το δικό του αναλυτικό πρόγραμμα, χρησιμοποιώντας το εθνικό, θα σταλεί στον Δήμο για έγκριση και θα ξεκινήσει την εφαρμογή του από τον Αύγουστο του 2016.

Στο αναλυτικό πρόγραμμα του σχολείου που επισκεφτήκαμε υπάρχουν 135 ενότητες (75 υποχρεωτικές). Εκτός από τα βασικά  και τα προαιρετικά που προτείνει το Υπουργείο, κάθε σχολείο δημιουργεί και προσφέρει  τις δικές του ενότητες για να βοηθήσει τα παιδιά να τα καταφέρουν καλύτερα. Για παράδειγμα, μπορεί να προσφέρει περισσότερες ενότητες στα μαθηματικά για να βοηθήσει τους μαθητές που θέλουν να μπουν σε αντίστοιχα τμήματα του Πανεπιστημίου. Οι μαθητές συνήθως επιλέγουν περίπου  35 ενότητες τον πρώτο χρόνο, περίπου 35 ενότητες το δεύτερο χρόνο και  περίπου 20-21 ενότητες  τον τρίτο χρόνο καθώς η τελευταία χρονιά είναι μικρή (Αύγουστος – Φεβρουάριος), δηλαδή συνολικά περίπου 90 ενότητες.  Βεβαίως ο αριθμός των υποχρεωτικών ενοτήτων είναι 75, αλλά προκειμένου να αυξήσουν τις πιθανότητες για εισαγωγή στα πανεπιστήμια, παίρνουν περισσότερες ενότητες. Οι μαθητές έχουν τη δυνατότητα να μελετήσουν ορισμένες ενότητες μόνοι τους στο σπίτι και να εξεταστούν σ’ αυτά στο σχολείο. Κάνουν αίτηση στο σχολείο, την εξετάζει ο αντίστοιχος καθηγητής και εισηγείται θετικά ή αρνητικά. Αν είναι θετική η εισήγηση, δίνει ταυτόχρονα στον μαθητή υποστηρικτικό υλικό, τεστ αυτοαξιολόγησης, εργασίες κτλ. Όταν ο μαθητής είναι έτοιμος δίνει εξετάσεις για να κατοχυρώσει την ενότητα. 

Επίλογος

Το σχολείο της Φινλανδίας είναι καλά οργανωμένο, έχει καλούς εκπαιδευτικούς, απολαμβάνει την εμπιστοσύνη της κοινωνίας, χρηματοδοτείται επαρκώς. Δεν θα κάνουμε προτάσεις για τη χώρα μας, καθώς καθένας με τον κοινό νου και την κοινή λογική μπορεί να βρει και να προτείνει βελτιώσεις των δικών μας σχολείων, οι οποίες δεν απαιτούν ούτε πολύ περισσότερα χρήματα, ούτε πολύ περισσότερους διορισμούς. Για βαθιές αλλαγές, μάλλον θα περιμένουμε να περάσει λίγος καιρός…

Στο επόμενο και τελευταίο μέρος θα μιλήσουμε για τις μεθόδους διδασκαλίας στη Φινλανδία.

Σχόλια (4)

 
Γιάννης Τζωρτζάκης
01 Ιουν 2015 20:48

Συγχαρητήρια για το κατατοπιστικό άρθρο.
Σχετικά με το θέμα της αυτοαξιολόγησης - αξιολόγησης στη Φινλανδία, είχα πριν μερικούς μήνες μία εκτεταμένη συζήτηση με ένα Φινλανδό διευθυντή δημοτικού σχολείου. Η συζήτηση όμως επέστρεφε σε τρία πράγματα που ανέφερε συνεχώς.
Το πιο συχνό ήταν "οι καθηγητές στη Φινλαδία έχουν πολύ καλές σπουδές".
Το δεύτερο ήταν ότι "όλα αρχίζουν από το νηπιαγωγείο, είναι πολύ σημαντικό"
Το τρίτο "ο καθηγητής έχει εκπαιδευτεί να διδάσκει με τον τρόπο που κρίνει καλύτερο"
Όταν λοιπόν, μετά από πολύ μεγάλη συζήτηση, τον ρώτησα τι προβλέπει το σύστημά τους για την περίπτωση ενός εκπαιδευτικού που για οποιοδήποτε προσωπικό, ψυχιατρικό ή άλλο λόγο δεν ανταποκρίνεται επαρκώς στα εκπαιδευτικά του καθήκοντα, με κοίταξε στεναχωρημένος και μου απάντησε "Καταλαβαίνω τι εννοείς, είχα ακούσει για μία τέτοια περίπτωση σε άλλο δήμο, ...λυπηρό ... πολύ λυπηρό"!!!

 
Δημήτρης Δημητρίου
02 Ιουν 2015 20:18

κ. Καλαϊτζίδη, ευχαριστούμε για την ενημέρωση.
Από εσάς και από άλλες πηγές είναι γνωστό ότι:
1. το εκπαιδευτικό δυναμικό προέρχεται από το ανώτερο 10-15% των αποφοίτων Λυκείου.
2. Απαιτείται κατοχή Μεταπτυχιακού για διορισμό.

Τι ποσοστό των Ελλήνων εκπαιδευτικών εκτιμάτε, κ. Καλ., ότι ανταποκρίνεται στα δύο αυτά κριτήρια;

Μήπως συνιστούν ένα είδος .. προληπτικής αξιολόγησης;

Οι περιφερειακές και εθνικές αξιολογήσεις μαθητών και σχολείων τι ρόλο παίζουν;

Αν ένα σχολείο δεν τα πάει καλά, τι γίνεται με τον Διευθυντή και το προσωπικό;

 
Δημήτρης ΚαλαΪτζίδης
03 Ιουν 2015 00:46

Ευχαριστώ τον Γ. Τζωρτζάκη και τον κ Δ. Δημητρίου για τα καλά τους λόγια.
Όσον αφορά το ζήτημα ενός μικρού ποσοστού εκπαιδευτικών που για λόγους υγείας (μεταξύ αυτών και ψυχολογικά) δεν μπορεί να ανταποκριθεί στα καθήκοντά του, νομίζω πως η πολιτεία πρέπει να δείξει ειλικρινές ενδιαφέρον και όχι να σπρώχντει το πρόβλημα κάτω από το χαλί.
Όσον αφορά τα ερωτήματα του κ Δημητρίου, νομίζω ότι ένα ποσοστό που ξεπερνά πλέον το 25% των εκπαιδευτικών διαθέτει μεταπτυχιακούς τίτλους.
Στη Φινλανδία δεν υπάρχει αξιολόγηση διότι περνούν από κόσκινο πριν μπουν στο σχολείο. Οι αξιολογήσει αξιοποιούνται για να βελτιώνονται τα σχολεία με εσωτερικές κυρίως διαδικασίες.
Αν ένα σχολείο δεν τα πάει καλά γίνεται αυτοαξιολόγηση της πορείας του και λαμβάνονται συλλογικά μέτρα για την αναβάθμισή του, διότι αν δεν το κάνουν αυτό οι εκπαιδευτικοί, θα χάσουν τους μαθητές, δηλαδή-πρακτικά- θα χάσουν τη δουλειά τους. Πάντως είναι άλλη η εκπαιδευτική (και όχι μόνον αυτή) κουλτούρα της χώρας. Καμιά σχέση...
Δυστυχώς

 
Μπόλη Ειρήνη
05 Απρ 2017 11:47

Σας ευχαριστούμε πολύ για την σημαντική πληροφόρηση. Θα ήθελα να σας ρωτήσω σχετικα με την υποδοχή και την ένταξη των νέων εκπαιδευτικών καθως και αν υπάρχει κάποιος προγραμματισμός πάνω σε αυτό το κομμάτι.

Σχολιάστε το άρθρο

Συκοφαντικά και υβριστικά σχόλια δεν δημοσιεύονται και διαγράφονται. Επίσης δεν επιτρέπεται στα σχόλια να αναγράφονται links τα οποία διαγράφονται. Το esos δεν φέρει ευθύνη για τα επώνυμα ή ανώνυμα σχόλια που φιλοξενεί. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών, επικοινωνήστε μέσω της φόρμας επικοινωνίας έτσι ώστε να αφαιρεθεί.

e-epimorfosi.aegean