ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ

Οδηγίες για το νέο πλαίσιο της Ευέλικτης Ζώνης και των Βιωματικών Δράσεων στο Δημοτικό Σχολείο

Δημοσίευση: 23/11/2016
ΡΕΠΟΡΤΑΖ ESOS

Μετά από σχετική εισήγηση του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Πράξη 39/29-09-2016 του Δ.Σ.) το υπουργείο Παιδείας απέστειλε στα Δημοτικά  Σχολεία ο δηγίες για το νέο πλαίσιο της Ευέλικτης Ζώνης και των Βιωματικών Δράσεων στο Δημοτικό Σχολείο για το σχολικό έτος 2016-2017.

Για να ανοίξετε τις οδηγίες πατήστε εδώ

Ενδεικτικά παραδείγματα των Βιωματικών Δράσεων/Σχεδίων Εργασίας (project)

α) Τάξεις: Ε ́-Στ ́

i) Οι ενότητες της διδακτέας ύλης της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής στις τάξεις Ε ́ και Στ ́ («Το άτομο και η κοινωνία», «Το άτομο και η Πολιτεία», «Το άτομο και η Ευρωπαϊκή Ένωση», «Το άτομο και η Διεθνής Κοινότητα»), όπως προβλέπει και το Πρόγραμμα Σπουδών του μαθήματος θα μπορούσαν να διδαχθούν μέσα από ένα προσεκτικά σχεδιασμένο βιωματικό πρόγραμμα για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα ή τις Δεξιότητες Ζωής που θα υλοποιηθεί καθ’ όλη τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς.

ii) Ένα Σχέδιο Εργασίας ή ένα πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης για την κλιματική αλλαγή στην Ε ́-Στ ́ τάξη θα μπορούσε να αξιοποιήσει γνώσεις από διαφορετικά αντικείμενα συνδέοντας ενότητες από τα Φυσικά (θεματική για την ενέργεια), τη Γεωγραφία (θεματική κλιματικές ζώνες), την ΚοινωνικήκαιΠολιτικήΑγωγή(ενότηταπαγκόσμιαπροβλήματα-διεθνείςοργανισμοί) καιταΑγγλικά (ενότητα Earth Day), καθώς και να επεκτείνει την έρευνα με μελέτη άρθρων στη Γλώσσα και γραφημάτων στα Μαθηματικά.

iii) Επίσης, ένα Σχέδιο Εργασίας ή ένα Πολιτιστικό Πρόγραμμα στην Στ ́ τάξη με αφορμή το προσφυγικό ζήτημα και με άξονες την προσφυγιά διαχρονικά, την κοινωνική αλληλεγγύη και τον διαπολιτισμικό διάλογο, μπορεί να υλοποιηθεί με την αξιοποίηση και τον συνδυασμό των ενοτήτων/κεφαλαίων που αναφέρονται στη συνέχεια, καθώς και θεματικών ενοτήτων και δραστηριοτήτων που αναγράφονται
στο Πρόγραμμα Σπουδών της Γλώσσας: όπως «Η ζωή σε άλλους τόπους» (Ενότητα 6), από την ενότητα «Στο Μουσείο» το κείμενο «Το άγαλμα που κρύωνε» (Ενότητα 16), «Πόλεμος και Ειρήνη» (Eνότητα 17). Επιπλέον, από το Πρόγραμμα Σπουδών: διαχείριση της πληροφορίας, δραματοποίηση μιας ιστορίας, επεξεργασία λογοτεχνικού-αφηγηματικού κειμένου και μαρτυριών, σχολιασμός μιας είδησης κ.ά. Αγγλικά: τα κεφάλαια «Meeting the newcomers», «Our Multicultural class», «Α Geography project». Ανθολόγιο: Διδώ Σωτηρίου, «Oι πρόσφυγες» (σελ. 206), Γιάννης Pίτσος, «Eιρήνη» (σελ. 243), Φερεϋντούν Φαριάντ, «Όνειρα με χαρταετούς και περιστέρια» (σελ. 244). Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή (μπορεί να προσεγγιστούν οι έννοιες του εθελοντισμού, της αλληλεγγύης και του ενεργού πολίτη, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, Διεθνείς Οργανισμοί και Οργανώσεις): Οργάνωση κοινωνικής και πολιτικής ζωής / Οργανωμένες ομάδες- σύλλογοι (Ενότητα 1∆, Κεφάλαιο 5), Διεθνείς Οργανισμοί και Οργανώσεις / Παγκόσμια προβλήματα (Ενότητα 4Α, Κεφάλαιο 1), Ανθρώπινα Δικαιώματα (Ενότητα 4Β). Ιστορία: «Η Μικρασιατική Εκστρατεία και η Καταστροφή» (Κεφάλαιο 5), καθώς και οι αναφορές (στα οικεία κεφάλαια) που αφορούν στην καταστροφή της Χίου και την προσφυγιά των επιζώντων, τις μετακινήσεις πληθυσμών και ατόμων κατά και μετά τον Β ́ Παγκόσμιο Πόλεμο κ.ά. Γεωγραφία: «Γλώσσες και θρησκείες», καθώς και τα κεφάλαια που αναφέρονται στις ηπείρους για να προσεγγιστούν χώρες προέλευσης, αιτίες μετακίνησης, προσφυγικές διαδρομές. Μαθηματικά: (προσφυγικές ροές, ποσοστά κ.λπ.). Εικαστικά (δημιουργική έκφραση, αποτύπωση του θέματος στην τέχνη). Μουσική (μουσική των λαών - διαπολιτισμική επικοινωνία, τραγούδια προσφυγιάς, μουσικά παιχνίδια επικοινωνίας).

iv) Στην Ε ́ τάξη, ξεκινώντας από την ενότητα «Η ζωή στην Πόλη», είναι δυνατό να επεξεργαστούμε θέματα όπως οι πολυπολιτισμικές πόλεις, οι τοπικοί θεσμοί, η κυκλοφοριακή αγωγή, η ανάπτυξη αστικού περιβάλλοντος. Παράλληλα μπορούμε να αναπτύξουμε συνδέσεις και με θεματικές ενότητες άλλων μαθημάτων όπως: «Η ενέργεια» (Φυσικά), «Είμαστε όλοι πολίτες», «Συμμετέχουμε στη λήψη αποφάσεων», (Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή), «Unit 3, Places» (Αγγλικά), Αισθητική Αγωγή, «Χάρτες» (Γεωγραφία).

β) Τάξεις: Α ́-Δ ́

Ανάλογα παραδείγματα, μπορούν να αναφερθούν και για τις μικρότερες τάξεις Α ́- Δ ́.

Ακολουθεί ένα ενδεικτικό παράδειγμα για τη Β ́ τάξη:

Ξεκινώντας από την ενότητα «Νιώθω» στη Γλώσσα της Β ́ τάξης του Δημοτικού μπορεί να προσεγγιστεί διαθεματικά η θεματική «Τα συναισθήματα» (αναγνώριση αρνητικών – θετικών συναισθημάτων, δημιουργική έκφραση μέσα από τον λόγο και την τέχνη). Παράλληλα μπορούμε να αναπτύξουμε συνδέσεις και με θεματικές ενότητες άλλων μαθημάτων όπως από: το Ανθολόγιο τα κείμενα «Θα σε αγαπώ ό,τι κι αν γίνει» (σ.22), «Φοβάμαι» (σ.45), «Οι μεγάλοι είναι πολύ περίεργοι» (σ.50), τη Μελέτη Περιβάλλοντος («Οι ανάγκες και τα δικαιώματά μου», Ενότητα 5), τα Εικαστικά (η Ενότητα «Μορφές από γραμμές σχήματα και χρώματα» -σ.10- 25- και από την ενότητα Β ́ «Μικρός περίπατος στη φύση», η υποενότητα «Πρόσωπα που μιλούν» -Β.3, σ.39-41).

3. Ανάληψη Βιωματικών δράσεων/Σχεδίων Εργασίας - Προγραμματισμός

O προγραμματισμός των Βιωματικών Δράσεων/Σχεδίων Εργασίας συζητείται στον Σύλλογο Διδασκόντων προκειμένου να διευκολυνθούν οι διαθεματικές συνδέσεις, οι συνέργειες και οι συνεργασίες των εκπαιδευτικών και να ληφθούν υπόψη οι τοπικές συνθήκες και οι ιδιαιτερότητες του σχολείου. Στον προγραμματισμό του σχολείου, ετήσιο ή/και τριμηνιαίο αναφέρονται οι Βιωματικές Δράσεις/Σχέδια Εργασίας που πρόκειται να υλοποιηθούν καθώς και οι υπεύθυνοι εκπαιδευτικοί. Στο τέλος κάθε τριμήνου ή και της σχολικής χρονιάς γίνεται αποτίμηση της επίτευξης των στόχων των Βιωματικών Δράσεων/Σχεδίων Εργασίας μέσα από μια γόνιμη συζήτηση αναστοχασμού στο Σύλλογο Διδασκόντων.

Κατά τα ανωτέρω στάδια ουσιαστική πρέπει να είναι και η συμβολή του/της Σχολικού Συμβούλου, ο/η οποίος/-α έχει την ευθύνη της επιστημονικής και παιδαγωγικής καθοδήγησης των εκπαιδευτικών μιας περιφέρειας, της εφαρμογής του Προγράμματος Σπουδών και της υποστήριξης των εκπαιδευτικών καινοτομιών προκειμένου να υποστηρίζει τους/τις εκπαιδευτικούς κατά την υλοποίηση των Σχεδίων Εργασίας στο σχολείο.
Τα προαιρετικά Προγράμματα Σχολικών Δραστηριοτήτων μπορούν να υλοποιούνται στη διακριτή ενότητα της Ε.Ζ. ή να εντάσσονται στο διδακτικό χρόνο υλοποίησης των επιμέρους γνωστικών αντικειμένων αυτόνομα ή συνδυαστικά για όλες τις τάξεις και με την υποστήριξη των Υπευθύνων Σχολικών Δραστηριοτήτων (Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Αγωγής Υγείας, Πολιτιστικών Θεμάτων) 5

Στην περίπτωση που διαφορετικός/η εκπαιδευτικός από τον/την υπεύθυνο της τάξης έχει αναλάβει τον διακριτό χρόνο της Ε.Ζ. θα πρέπει να συνεργάζεται με τον υπεύθυνο εκπαιδευτικό της τάξης, έτσι ώστε να αποφεύγονται οι επικαλύψεις, να διασφαλίζονται οι απαραίτητες συνδέσεις με τα επί μέρους διδακτικά αντικείμενα και επιπροσθέτως οι εκπαιδευτικοί να αποτελούν πρότυπο συνεργασίας για τους/τις μαθητές/τριες.

Σημαντική είναι, τέλος, η παρουσίαση των αποτελεσμάτων των Βιωματικών Δράσεων που υλοποιήθηκαν και η διάχυσή τους τόσο σε επίπεδο σχολικής μονάδας και σχολικής κοινότητας όσο και σε επίπεδο τοπικής κοινωνίας.
Επίσης ένας μακροχρόνιος σχεδιασμός σε επίπεδο σχολικής μονάδας και η συνεργασία μεταξύ των εκπαιδευτικών του σχολείου θα βοηθήσει στην αποφυγή της επανάληψης των ίδιων θεμάτων Σχεδίων Εργασίας από τάξη σε τάξη, ώστε οι μαθητές/-τριες να συμμετέχουν σε διαφορετικά θέματα και με την ολοκλήρωση του Δημοτικού Σχολείου να έχουν ασχοληθεί με μια ποικιλία θεμάτων.

4. Ενδεικτικές θεματικές περιοχές για Βιωματικές Δράσεις/Σχέδια Εργασίας

Η θεματολογία των Βιωματικών Δράσεων/ Σχεδίων Εργασίας θα πρέπει να συνδέεται με τη διδακτέα ύλη των μαθημάτων και τους στόχους του Προγράμματος Σπουδών και των θεμελιωδών διαθεματικών εννοιών προσεγγίζοντάς τα με δημιουργικό τρόπο.

Αφετηρία για την υλοποίηση των Βιωματικών Δράσεων/Σχεδίων Εργασίας αποτελούν πάντα τα ερεθίσματα που προσφέρουν τ α ενδιαφέροντα των μαθητών/-τριων, τα μαθήματα του σχολείου και η επικαιρότητα. Ενδεικτικές ευρύτερες θεματικές περιοχές στις οποίες μπορούν να ενταχθούν τα Σχέδια Εργασίας είναι και οι ακόλουθες:

Σχολιάστε το άρθρο

Συκοφαντικά και υβριστικά σχόλια δεν δημοσιεύονται και διαγράφονται. Επίσης δεν επιτρέπεται στα σχόλια να αναγράφονται links τα οποία διαγράφονται. Το esos δεν φέρει ευθύνη για τα επώνυμα ή ανώνυμα σχόλια που φιλοξενεί. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών, επικοινωνήστε μέσω της φόρμας επικοινωνίας έτσι ώστε να αφαιρεθεί.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΡΘΡΑ