ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ

Επιστολή του υπ. Παιδείας σε 21.000 καθηγητές και υπαλλήλους των Πανεπιστημίων και ΤΕΙ

Καλείται όλη η κοινότητα των ΑΕΙ να καταθέσει τις παρατηρήσεις επί του Προσχεδίου Νόμου για τα Μεταπτυχιακά και τη διοίκηση των Πανεπιστημίων και ΤΕΙ
Δημοσίευση: 10/04/2017
ΡΕΠΟΡΤΑΖ ESOS

Επιστολή προς  21.000 καθηγητές και υπαλλήλους των Πανεπιστημίων και ΤΕΙ, απέστειλε ο υπουργός Παιδείας Κώστας Γαβρόγλου (σ.σ. την υπογράφει ως καθηγητής του ΕΚΠΑ ενώ  συνοδεύεται από τον αριθμό τηλεφώνου του τμήματος του Πανεπιστημίου και όχι του γραφείου του υπουργού), με την οποία τους καλεί να καταθέσουν τις απόψεις  και παρατηρήσεις τους σχετικά με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις για τα ΑΕΙ, συμπεριλαμβανομένων και των μεταπτυχιακών σπουδών.

Σε λίγες μέρες το νομοσχέδιο θα αναρτηθεί για διαβούλευση και, στη συνέχεια, θα ολοκληρωθούν οι προβλεπόμενες διαδικασίες, τονίζει στην επιστολή του ο Κώστας Γαβρόγλου, και καλεί τα μέλη όλης της κοινότητας των ΑΕΙ να στείλουν  τις απόψεις και παρατηρήσεις τους “και σε αυτό το στάδιο επεξεργασίας  ώστε, στο μέτρο του δυνατού, να συμπεριληφθούν στο νομικό κείμενο”.

Σχετικά με το  το Νομοσχέδιο για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, ο υπουργός Παιδείας κάνει γνωστό στην κοινότητα των ΑΕΙ τα εξής:

Το νομοσχέδιο, που άμεσα θα αναρτηθεί για διαβούλευση προέκυψε βάσει των εμπειριών των τελευταίων ετών σε διεθνές και εθνικό επίπεδο, καθώς και βάσει των προβλημάτων που ανέδειξε ο εθνικός και κοινωνικός διάλογος για την Παιδεία.

Το νομοσχέδιο

• απαντά στις προκλήσεις του διεθνούς ακαδημαϊκού περιβάλλοντος

• διασφαλίζει τις αναπτυξιακές προοπτικές της χώρας

• επιβεβαιώνει το δημόσιο χαρακτήρα των ΑΕΙ και την ανάγκη κοινωνικής συναίνεσης και εργασιακής
ασφάλειας όσων τα υπηρετούν

• εξασφαλίζει όρους ελεύθερης πρόσβασης σε αυτά ανεξαρτήτως των κοινωνικών ανισοτήτων

• συνδέει τη λειτουργία των ΑΕΙ με τις τοπικές κοινωνίες και τις ανάγκες της περιφέρειας

• διευρύνει το πλαίσιο κοινωνικής λογοδοσίας και διαφάνειας των ΑΕΙ και, το κυριότερο, σέβεται το
ακαδημαϊκό κεκτημένο του ευρωπαϊκού universitas.

Η φιλοσοφία που διέπει το παρόν νομοσχέδιο έχει παρουσιαστεί και συζητηθεί με τους Πρυτάνεις των Πανεπιστημίων και τους Προέδρους των Τ.Ε.Ι. To νομοσχέδιο αντανακλά την εμπιστοσύνη της πολιτείας στην ακαδημαϊκή κοινότητα. Αυτό γίνεται μέσω προβλέψεων που

• αποκαθιστούν τον ακαδημαϊσμό στα ιδρύματα

• προσδίδουν μια νέα πνοή δημοκρατικής λειτουργίας στα ιδρύματα

• παρέχουν το πλαίσιο δημιουργίας ευρύτατων συναινέσεων στη διοίκηση των ΑΕΙ

• διευρύνουν, όσο ποτέ άλλοτε στην ιστορία της χώρας, την αυτοδιοίκηση των ΑΕΙ

• δημιουργούν θεσμούς μέσω των οποίων η ακαδημαϊκή κοινότητα θα προωθήσει συλλογικά στην πράξη τον Ενιαίο Χώρο Ανώτατης Εκπαίδευσης και Έρευνας

• περιορίζουν τη γραφειοκρατία

• παρέχουν δυνατότητες για τη διεύρυνση και διεθνοποίηση των προπτυχιακών σπουδών

• προωθούν τον εξορθολογισμό της λειτουργίας των Προγραμμάτων Μεταπτυχιακών Σπουδών (Π.Μ.Σ.) και των διδακτορικών σπουδών.

Το παρόν σημείωμα παρουσιάζει το πνεύμα του νομοσχεδίου και επιγραμματικά τα βασικά του σημεία. Το νομοσχέδιο αναφέρεται σε Α. θέματα που αφορούν στη διοίκηση, Β. σε θέματα αμιγώς ακαδημαϊκά, και Γ. σε θέματα οργάνωσης των μεταπτυχιακών και διδακτορικών σπουδών.

Α. Στη Σύγκλητο θα συμμετέχουν οι Πρόεδροι όλων των Τμημάτων και ταυτόχρονα θα θεσμοθετηθεί το Πρυτανικό Συμβούλιο για τη διευκόλυνση της καθημερινής διοίκησης των Α.Ε.Ι.

Στις λειτουργίες διοίκησης και αντιπροσώπευσης, η αποτελεσματικότητα της διοίκησης θα ενισχυθεί σημαντικά μέσω της εκλογής των Αντιπρυτάνεων, και μάλιστα σε ξεχωριστό ψηφοδέλτιο από εκείνο των Πρυτάνεων και με μονοσταυρία. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, διευρύνεται στο μέγιστο η δημοκρατική νομιμοποίηση όλων των διοικούντων και ενισχύεται η δυνατότητα των μελών Δ.Ε.Π. που θέλουν να προσφέρουν συλλογικά χωρίς να δεσμεύονται από την εκ των προτέρων συγκρότηση οποιασδήποτε ομάδας ταυτόσημων απόψεων. Το βασικότερο όλων είναι ότι ενισχύεται η αποτελεσματικότητα της διοίκησης, καθώς αυτή βασίζεται στην ύπαρξη ενός Πρυτανικού Συμβουλίου που λειτουργεί με τους πλέον ευρείς και δυνατούς όρους κοινωνικής συναίνεσης.

Στα συλλογικά όργανα θα δοθεί θεσμικά λόγος στους φοιτητές και θα επανέλθει η φοιτητική συμμετοχή στους Τομείς, τα Τμήματα και τη Σύγκλητο. Οι φοιτητές δεν θα συμμετάσχουν στην εκλογή μονοπρόσωπων οργάνων (Πρόεδρος, Κοσμήτορας, Πρύτανης, Αντιπρύτανης).

Ο εθνικός και κοινωνικός διάλογος για την Παιδεία που διεξήχθη κατά τον προηγούμενο χρόνο κατέδειξε την ανάγκη προώθησης του Ενιαίου Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης και Έρευνας. Τον στόχο αυτό καλούνται να υπηρετήσουν τα περιφερειακά Ακαδημαϊκά Συμβούλια Ανώτατης Εκπαίδευσης και Έρευνας (Α.Σ.Α.Ε.Ε.). Για πρώτη φορά θεσμοθετείται ένα όργανο σε επίπεδο περιφέρειας, το οποίο συγκροτείται από εκπροσώπους όλων των Πανεπιστημίων, των ΤΕΙ και των Ερευνητικών Κέντρων (Ε.K.), οι οποίοι είναι μέλη Δ.Ε.Π./Ε.Π. ή ερευνητές της οικείας ή άλλης Περιφέρειας ή και από το εξωτερικό, με τετραετή θητεία. Τα ιδρύματα που συγκροτούν το Συμβούλιο θα εναλλάσσονται ανά τετραετία στην προεδρία του. Στα Α.Σ.Α.Ε.Ε. θα συμμετέχει και εκπρόσωπος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου της κάθε Περιφέρειας. Τα Α.Σ.Α.Ε.Ε. θα έχουν ως κύριο σκοπό τη χάραξη στρατηγικής για την ανάπτυξη του Ενιαίου Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης και Έρευνας, σε περιφερειακό επίπεδο, εκτιμώντας τις αναπτυξιακές προοπτικές και τη στρατηγική που έχει κάθε ίδρυμα, τη δυνατότητα εκπαιδευτικών και ερευνητικών συνεργειών μεταξύ των ιδρυμάτων και τη διαμόρφωση κρίσιμων κοινών υποδομών. Με αυτό τον θεσμό αναμένεται να ενταθεί η αλληλεπίδραση και η συνεργασία των ιδρυμάτων με κοινωνικούς, πολιτιστικούς και οικονομικούς συντελεστές της Περιφέρειας, των οποίων τη γνώμη θα ζητούν. Η συγκεκριμένη θεσμοθέτηση προέκυψε από την ανάγκη ύπαρξης ενός οργάνου που χαράσσει στρατηγική, όχι στο στενό πλαίσιο ενός και μόνον ιδρύματος, αλλά συνολικά για όλα τα ιδρύματα της περιφέρειας, προωθώντας εν τοις πράγμασι την ώσμωση, τη συνέργεια και την εξωστρέφεια, χωρίς να εμπλέκεται σε ζητήματα καθημερινής διοίκησης, αλλά ταυτόχρονα με αρμοδιότητες ουσιαστικής λογοδοσίας. Τα Α.Σ.Α.Ε.Ε. θα λειτουργούν συμπληρωματικά με το Εθνικό Συμβούλιο Εκπαίδευσης και Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού και την Επιτροπή Μελέτης των Οικονομικών της Εκπαίδευσης, τα οποία έχουν ήδη θεσμοθετηθεί.

Επιπλέον, προωθούνται ρυθμίσεις που ενισχύουν το αυτοδιοίκητο των Α.Ε.Ι. Πιο συγκεκριμένα:

α) Η διαδικασία προκήρυξης των θέσεων των καθηγητών Τ.Ε.Ι. θα διενεργείται εξ ολοκλήρου από τα οικεία ιδρύματα, με εξαίρεση τη διαδικασία για τη βεβαίωση ύπαρξης πίστωσης, όπως εφαρμόζεται ήδη για τα πανεπιστήμια.

β) Οι άδειες απουσίας των καθηγητών των Α.Ε.Ι. θα χορηγούνται αποκλειστικά από τον Πρύτανη / Πρόεδρο του οικείου ιδρύματος, ανεξάρτητα από τον αριθμό των ημερών απουσίας.

γ) Για την απόκλιση από το υποχρεωτικό ωράριο των καθηγητών που παράλληλα συμμετέχουν στα όργανα διοίκησης των ιδρυμάτων, θα εκδίδεται απόφαση από τον Πρύτανη / Πρόεδρο του οικείου ιδρύματος.

δ) Η αρμοδιότητα της σύστασης τομέων περιέρχεται στα Α.Ε.Ι.

Β. Περνώντας στα αμιγώς ακαδημαϊκά ζητήματα, θα δοθεί για πρώτη φορά η δυνατότητα σε φοιτητές, εφόσον το επιθυμούν, να παρακολουθήσουν και να εξεταστούν, επιπλέον των μαθημάτων του Τμήματος εισαγωγής τους, στο 25% των μαθημάτων ενός άλλου συνεργαζόμενου Τμήματος. Η συνεργασία των Τμημάτων, στη βάση της συνάφειας των επιστημονικών αντικειμένων που θεραπεύουν, θα γίνεται μέσω συμφωνιών των Τμημάτων. Η επιτυχία στις εξετάσεις των μαθημάτων θα συνοδεύεται από αντίστοιχο πιστοποιητικό. Το μέτρο αυτό διευρύνει τους ακαδημαϊκούς ορίζοντες των φοιτητών και προσφέρει πρόσθετες ακαδημαϊκές δυνατότητες για όσους θέλουν να εμπλουτίσουν τα ακαδημαϊκά ενδιαφέροντα τους.

Τα Π.Μ.Σ. αποτελούν τον πλέον δυναμικά αναπτυσσόμενο κύκλο σπουδών που παρέχουν τα ελληνικά Α.Ε.Ι. Η ανάπτυξή τους την τελευταία δεκαπενταετία αποτελεί δείκτη των υφιστάμενων δυνατοτήτων. Η απουσία ενός σταθερού και καθολικά αποδεκτού ακαδημαϊκού και νομοθετικού πλαισίου και οι αντιφάσεις που προέκυπταν από το συγκερασμό της ανάγκης ανάπτυξης των Π.Μ.Σ. αλλά και του δικαιώματος πρόσβασης των οικονομικά αδύναμων φοιτητών σε αυτά εντός συνθηκών δημοσιονομικής δυσχέρειας, δημιούργησαν ένα, εν πολλοίς άναρχο, τοπίο. Η εικόνα των Π.Μ.Σ. παρουσιάζει σήμερα μεγάλη ανομοιογένεια στη δομή, στο επίπεδο και στη χρήση των πόρων των προγραμμάτων αυτών. Υπάρχουν καταφανώς περιπτώσεις που η φοίτηση σε αυτά είναι παντελώς αδύνατη, όχι μόνο σε οικονομικά αδύναμους φοιτητές, αλλά και σε φοιτητές μέσου εισοδήματος.

Στόχος της νομοθετικής παρέμβασης είναι να περιγραφούν οι ακαδημαϊκοί όροι και οι λειτουργικές προϋποθέσεις που θα διασφαλίσουν υψηλής ποιότητας μεταπτυχιακές σπουδές. Ταυτόχρονα λαμβάνεται μέριμνα, ώστε να διασφαλιστεί η ελεύθερη πρόσβαση των φοιτητών στα Π.Μ.Σ. ανεξάρτητα από την οικονομική τους κατάσταση.

Η φιλοσοφία των προτεινόμενων διατάξεων στηρίζεται στην εμπιστοσύνη που πρέπει να διέπει τις σχέσεις της Πολιτείας με τα Α.Ε.Ι., και ταυτόχρονα εκφράζει τη μέριμνα για τη διασφάλιση του δημοσίου συμφέροντος και της απρόσκοπτης πρόσβασης στο δημόσιο αγαθό της Παιδείας.

Σύμφωνα με τα παραπάνω, ενισχύεται με τις προτεινόμενες διατάξεις η αυτοδιοίκηση των Α.Ε.Ι., τα οποία έχουν την ευθύνη για την ίδρυση, τη λειτουργία και την οικονομική διαχείριση των Π.Μ.Σ. Ταυτόχρονα, ο Υπουργός έχει δικαίωμα αναπομπής της απόφασης της Συγκλήτου περί ίδρυσης Π.Μ.Σ. αν διαπιστώσει: (α) ότι υπάρχει πρόδηλη δυσαναλογία μεταξύ των τελών φοίτησης και των παροχών προς τους φοιτητές, ή (β) ότι το ύψος των τελών  φοίτησης είναι τέτοιο που καθιστά αδύνατη ή δυσχερή τη συμμετοχή σε Π.Μ.Σ. φοιτητών περιορισμένης εισοδηματικής ικανότητας, παραβιάζοντας τη γενική ελευθερία πρόσβασης στην παιδεία, ή (γ) ότι δεν είναι επαρκώς αιτιολογημένο το λειτουργικό κόστος του Π.Μ.Σ. Επίσης, στον Υπουργό παραμένει και η τελική απόφαση έγκρισης των διακρατικών Π.Μ.Σ.

Συνδεδεμένη με την αυτοδιοίκηση είναι η ενίσχυση της διαφάνειας στη διαχείριση των Π.Μ.Σ. Ετησίως θα δημοσιοποιείται, με ανάρτηση στην ιστοσελίδα των Α.Ε.Ι., ο απολογισμός εσόδων – εξόδων κάθε Π.Μ.Σ., με αναγραφή της κατανομής των δαπανών ανά κατηγορία, και ιδίως του ύψους των τελών φοίτησης, των αμοιβών των διδασκόντων στα Π.Μ.Σ. και του αριθμού των διδασκόντων που τις εισέπραξαν. Επίσης, κατά την πρώτη εφαρμογή του νόμου, τα Α.Ε.Ι. οφείλουν επιπλέον να δημοσιοποιήσουν τον απολογισμό για τα έτη 2012 έως 2016.

Στο ίδιο πνεύμα, η διασφάλιση της ποιότητας των Π.Μ.Σ. αναβαθμίζεται με εσωτερική και εξωτερική ακαδημαϊκή αξιολόγηση. Η εξωτερική ακαδημαϊκή αξιολόγηση πραγματοποιείται περιοδικά (παρακολούθηση ανά έτος και τελική αξιολόγηση ανά πενταετία) από Επιστημονική Συμβουλευτική Επιτροπή (Ε.Σ.Ε.), η οποία συγκροτείται με απόφαση της οικείας Κοσμητείας και αποτελείται από εννέα έως δέκα πέντε μέλη Δ.Ε.Π./Ε.Π. άλλων Α.Ε.Ι. ή ερευνητές από Ιδρύματα του εσωτερικού ή εξωτερικού. Οι αξιολογήσεις δημοσιοποιούνται στο διαδικτυακό τόπο των ιδρυμάτων και κοινοποιούνται στον Υπουργό Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων.

Η ελεύθερη πρόσβαση των φοιτητών στα Π.Μ.Σ. διασφαλίζεται ανεξάρτητα από την οικονομική τους κατάσταση.

Για τον λόγο αυτό ενισχύεται η ίδρυση δωρεάν Π.Μ.Σ., καθότι προσμετράται θετικά η λειτουργία Π.Μ.Σ. χωρίς τέλη φοίτησης κατά τις επιχορηγήσεις των ιδρυμάτων. Ταυτόχρονα, ενισχύεται η δωρεάν φοίτηση σε όσες περιπτώσεις υπάρχουν τέλη φοίτησης, ορίζοντας ότι σε κάθε Π.Μ.Σ. το 40% των φοιτητών απαλλάσσονται των τελών φοίτησης, βάσει οικονομικών κριτηρίων. Αν οι φοιτητές με χαμηλό εισόδημα υπερβαίνουν το 40%, το Υπουργείο θα εξετάζει τη δυνατότητα κάλυψης των τελών, με επιπλέον επιχορήγηση του ιδρύματος ή του επισπεύδοντος ιδρύματος σε περίπτωση διιδρυματικών Π.Μ.Σ. Πέραν των ανωτέρω, παρέχεται η δυνατότητα απαλλαγής φοιτητή από τα τέλη φοίτησης με παροχή επικουρίας, αποκλειστικά ακαδημαϊκού περιεχομένου, στο ίδρυμα. Από την πλευρά τους, τα ιδρύματα καλούνται να καλύπτουν τις λειτουργικές ανάγκες των Π.Μ.Σ. πρωτίστως από τα λοιπά μέσα χρηματοδότησης και μόνο αν αυτά δεν επαρκούν, μπορούν να επιβάλουν τέλη φοίτησης. Τα ιδρύματα στην απόφαση ίδρυσης Π.Μ.Σ. καλούνται να καταθέσουν ειδική αιτιολόγηση της τυχόν ανάγκης επιβολής τέλους φοίτησης, καθώς και του ύψους του τέλους αυτού σε αναλογία προς τις πάσης φύσεως παροχές προς τους φοιτητές. Επιπλέον, δίνεται η δυνατότητα στο 1/3 των μελών Δ.Ε.Π. του οικείου Τμήματος να αντιλέξει σε περίπτωση που θεωρεί ότι το οριζόμενο στην εισήγηση τέλος φοίτησης είναι υψηλό, και αυτό δημιουργεί απαίτηση από την Σύγκλητο να αποφανθεί αιτιολογημένα επ’ αυτών των αντιρρήσεων.

Η ακαδημαϊκότητα των Π.Μ.Σ. διασφαλίζεται και με μια σειρά διατάξεων που σκοπό έχουν να συνδέσουν τη λειτουργία υψηλής στάθμης Π.Μ.Σ. με τις αντικειμενικές δυνατότητες των Τμημάτων. Σύμφωνα με αυτό το σκεπτικό, ορίζεται ότι Π.Μ.Σ. οργανώνονται και λειτουργούν σε αυτοδύναμα τμήματα που παρέχουν σπουδές πρώτου κύκλου. Μη αυτοδύναμα τμήματα των Α.Ε.Ι. μπορούν να συμμετέχουν σε διατμηματικά ή διιδρυματικά Π.Μ.Σ. μόνο σε συνεργασία με αυτοδύναμα τμήματα. Οι διδάσκοντες σε Π.Μ.Σ. προέρχονται κατά 60% τουλάχιστον από τα μέλη Δ.Ε.Π. του οικείου Τμήματος (και 80% σε περίπτωση διατμηματικού). Τέλος, διασφαλίζοντας την ουσία της έννοιας του δημόσιου λειτουργού της εκπαίδευσης, ορίζεται ως προτεραιότητα η συμμετοχή αμισθί σε Π.Μ.Σ. έναντι της συμμετοχής επ’ αμοιβή. Συγκεκριμένα, προβλέπεται ότι για να αμειφθεί μέλος Δ.Ε.Π. για τη συμμετοχή του σε Π.Μ.Σ., πρέπει να συμμετέχει αμισθί σε τουλάχιστον ένα Π.Μ.Σ. του Τμήματός του ή άλλου Τμήματος του ιδίου ή άλλου Α.Ε.Ι. και η αμοιβή αυτή δεν μπορεί να υπερβαίνει το 20% των μηνιαίων τακτικών αποδοχών του.

Γ. Προχωρώντας στον τρίτο κύκλο σπουδών, ο οποίος παρέχεται από αυτοδύναμα Τμήματα Πανεπιστημίων, ορίζονται διατάξεις που συστηματοποιούν τη διαδικασία επιλογής υποψηφίων διδακτόρων, τον ορισμό των επιβλεπόντων και των τριμελών συμβουλευτικών επιτροπών, τις υποχρεώσεις των υποψηφίων διδακτόρων και τη διαδικασία υποστήριξης της διατριβής.

Στη φιλοσοφία της ενίσχυσης του Ενιαίου Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης και Έρευνας κρίνουμε ως ιδιαίτερα σημαντική την εισαγωγή διάταξης, σύμφωνα με την οποία μπορεί να δοθεί από το Τμήμα εντολή επίβλεψης διδακτορικών διατριβών και σε μέλη Ε.Π. Τ.Ε.Ι. (καθηγητές, αναπληρωτές καθηγητές, και μόνιμους επίκουρους καθηγητές) ή ερευνητές Α ́, Β ́ ή Γ ́ βαθμίδας από ερευνητικά κέντρα του άρθρου 13α του ν. 4310/2014, με την προϋπόθεση όλοι οι ανωτέρω να είναι κάτοχοι διδακτορικού διπλώματος. Η διάταξη αυτή θα αναβαθμίσει τις ακαδημαϊκές δυνατότητες των μελών Ε.Π. και των ερευνητών, δίνοντας στα Πανεπιστημιακά Τμήματα με τα οποία συνεργάζονται τη δυνατότητα, την ευθύνη και την ηθική υποχρέωση να επισημοποιήσουν αυτό που σε μεγάλο βαθμό γίνεται σήμερα, δηλαδή την άτυπη αλλά επί της ουσίας επίβλεψη υποψηφίων διδακτόρων.

Το πλήρες κείμενο του προτεινόμενου νομοσχεδίου αναρτάται άμεσα στο δημόσιο διάλογο.

Σχόλια (1)

 
Νικοσ
10 Απρ 2017 14:28

Tους συμβασιούχους και τους επιστ. συνεργάτες γιατί δεν τους ρωτάτε; Ξέρετε...αυτούς που είναι με το εισιτήριο στο χέρι για το εξωτερικό. Αυτούς που σας κάνει εντύπωση ότι φεύγουν. Κάτι θα σας πουν και αυτοί

Σχολιάστε το άρθρο

Συκοφαντικά και υβριστικά σχόλια δεν δημοσιεύονται. Το esos δεν φέρει ευθύνη για τα επώνυμα ή ανώνυμα σχόλια που φιλοξενεί. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών, επικοινωνήστε μέσω της φόρμας επικοινωνίας έτσι ώστε να αφαιρεθεί.