Placeholder

ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΑΠΟΨΗ

Σχολείο, σημαιοφόροι και κοινωνική μάθηση

Mέσα από την πρόσφατη ρύθμιση επιλογής σημαιοφόρων, προωθείται ένα μήνυμα και ένα «μάθημα» ήσσονος προσπάθειας σε άτομα που η προσωπικότητά τους βρίσκεται σε διαδικασία διαμόρφωσης
Δημοσίευση: 05/08/2017
ΡΕΠΟΡΤΑΖ ESOS

Κωνσταντίνου Χαράλαμπος, Καθηγητής Σχολικής Παιδαγωγικής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Το σχολείο συνιστά θεμελιώδη κοινωνικό θεσμό με συγκεκριμένους παιδαγωγικούς, κοινωνικοποιητικούς και κοινωνικούς προσανατολισμούς, με αδιαμφισβήτητη προτεραιότητά του τη διαμόρφωση κοινωνικών στάσεων που άπτονται της ανθρώπινης και κοινωνικής συμπεριφοράς. Με την έννοια αυτή, από τις χαρακτηριστικότερες επιδιώξεις του είναι η δημιουργία προτύπων συμπεριφοράς, κινήτρων και, ασφαλώς, η παιδαγωγική επιβράβευση του μαθητή, η οποία ενισχύει και ανατροφοδοτεί την εκπαιδευτική διαδικασία, διευκολύνοντας και εδραιώνοντας τους μαθησιακούς στόχους.

Προς την κατεύθυνση αυτή, το σχολείο, μέσα από τυπικές-κανονιστικές (βαθμολογίες τριμήνων, διαγωνισμάτων κ.λπ) ή παράλληλες (επαίνους, σημαιοφόρους, παραστάτες κ.λπ.) διαδικασίες αφενός προετοιμάζει τον μαθητή για τους βασικούς κανόνες και τις πρακτικές της ενήλικης κοινωνικής κανονικότητας και αφετέρου επιβραβεύει την προσπάθεια και την επίδοσή του σε σχέση με τους επιδιωκόμενους σκοπούς και στόχους που διέπουν τη λειτουργία του.

Η Παιδαγωγική επιστήμη από την πλευρά της υποστηρίζει βάσιμα και τεκμηριωμένα την αναγκαιότητα της θετικής ενίσχυσης και επιδοκιμασίας των προσπαθειών του μαθητή μέσα από πολλές εκπαιδευτικές περιστάσεις, που συμβάλλουν στην οικοδόμηση της αυτοεκτίμησής του, καθώς και τη διαμόρφωση κινήτρων και προτύπων σε αυτόν.

Ωστόσο, αποτελεί γεγονός πως ορισμένα από αυτά τα κίνητρα, όπως είναι η επιλογή και ανάδειξη σημαιοφόρου και παραστατών σημαίας, έχουν γίνει, σε αρκετές περιπτώσεις, σημεία ανάδειξης της ματαιοδοξίας των γονεϊκών προσδοκιών, αιτίες πίεσης της οικογένειας προς τον μαθητή και  λόγοι σύγκρουσης, σε επίπεδο σχολικής μονάδας, μεταξύ εκπαιδευτικών ή  εκπαιδευτικών με γονείς.

Το γεγονός αυτό, όμως, δεν μπορεί να αποτελέσει αιτία για μια εξισωτική και «δίκην τύχης» αντίληψη σε ό,τι αφορά την επιλογή του μαθητή, ο οποίος, στις συγκεκριμένες τελετές, εκπροσωπεί ουσιαστικά τη σχολική μονάδα του και καλείται να κρατά και μεταφέρει ένα σημαντικότατο εθνικό σύμβολο. Επομένως, οι γονείς οφείλουν να καταστήσουν σαφές στο παιδί τους ότι η βράβευση δεν συνιστά αυτοσκοπό αλλά κίνητρο για την επίτευξη του στόχου.

Στο σημείο αυτό, επιβάλλεται, επίσης, να τονιστεί ιδιαίτερα ότι σε όλες τις περιπτώσεις, όπου είναι καθιερωμένες οι παρελάσεις, οι οποίες συνιστούν ένα είδος στρατιωτικής δραστηριότητας, υπάρχουν και κριτήρια για την επιλογή εκείνων «περί τη σημαία», είτε αυτά είναι σωματικού έως και ρατσιστικού τύπου (παράστημα, ύψος, βάρος κ.λπ.), είτε αποτέλεσμα ηρωικών πράξεων (παράσημα), είτε, επί του προκειμένου και μέχρι σήμερα, συνδέονται με άριστες επιδόσεις.

Δεν αμφισβητείται η βούληση του Υπουργού Παιδείας να θεωρεί όλους τους μαθητές ικανούς Έλληνες πολίτες για να κρατούν ή να συνοδεύουν το εθνικό μας σύμβολο. Αμφισβητείται, ωστόσο, το αν αυτή η βούλησή του στοιχειοθετείται και τεκμηριώνεται παιδαγωγικά και ψυχολογικά σε ό,τι αφορά την αντίληψή του για τον ρόλο του μαθητή στις κοινωνικοποιητικές διεργασίες του σχολείου. Διότι στον διάλογο θα αντιτείναμε τα ακόλουθα: ή να σταματήσουν οι μαθητικές παρελάσεις και να αντικατασταθούν με πολλούς άλλους παιδαγωγικά πιο πρόσφορους τρόπους, για να αποδοθεί τιμή και μνήμη στην ιστορία της πατρίδας μας και στους ηρωικούς προγόνους ή, από τη στιγμή που μία, κατά την εκτίμησή μας, στρατιωτικού τύπου τελετουργική διαδικασία, η οποία, ασφαλώς και  έχει τη δική της παραδοσιακή και ιστορική αξία, υιοθετείται, τότε επιβάλλεται να λειτουργήσει προς όφελος του μαθητή, επιβεβαιώνοντας τον ηθικό και παιδαγωγικό κανόνα ότι οι προσπάθειές του  αναγνωρίζονται και επιβραβεύονται. Εξάλλου, σε ποια συναγωνιστική ή και ανταγωνιστική κοινωνική, επαγγελματική και εκπαιδευτική σημερινή περίσταση η αξιολόγηση και η επιλογή διεξάγονται με όρους «τύχης»;

Με την έννοια αυτή, λοιπόν, είμαστε της άποψης ότι, μέσα από την πρόσφατη ρύθμιση επιλογής σημαιοφόρων, προωθείται ένα μήνυμα και ένα «μάθημα» ήσσονος προσπάθειας σε άτομα που η προσωπικότητά τους βρίσκεται σε διαδικασία διαμόρφωσης, ότι, δηλαδή, π.χ. όλοι δικαιούνται τα ύπατα αξιώματα, όλοι πρέπει να εισάγονται στα Πανεπιστήμια, όλοι είναι ικανοί να γίνονται Υπουργοί κ.ο.κ. Βέβαια, το γεγονός αυτό μπορεί για έναν ενήλικο να αποτελεί μια αντίληψη ορθή ή μη, την οποία έχει ενσωματώσει στο αξιακό του σύστημα και με αυτή, που αποτελεί και δικαίωμά του, να πορεύεται. Για έναν μαθητή, όμως, ο οποίος ακόμη κοινωνικοποιείται και «μαθαίνει», ελλοχεύει βάσιμα ο κίνδυνος να διαμορφώσει μια στρεβλή αντίληψη για την αξιοκρατία, την επίτευξη στόχων, την προσπάθεια και, γενικότερα, την προσωπική και κοινωνική του ταυτότητα.

Επομένως, η επιδίωξη επίτευξης των προσωπικών και σχολικών στόχων του μαθητή στην εκπαιδευτική διαδικασία σχετίζεται άμεσα με την επίδοσή του και την αριστεία και, κατά ακολουθία,  με την πρόοδό του. Διότι το σχολείο δημιουργεί και καλλιεργεί διαρκώς πρότυπα συμπεριφοράς προς μίμηση. Επιπλέον, και προκειμένου ο μαθητής να συνεχίσει την καταβολή προσπάθειας, το σχολείο επιδοκιμάζει και επιβραβεύει τον μαθητή για να του καλλιεργήσει την επανάληψη της προσπάθειας και να τον κάνει να αισθανθεί την ικανοποίηση από την επίτευξη των στόχων του.

Εξάλλου, σε όλους τους κοινωνικούς θεσμούς το άτομο επιδιώκει την αναγνώριση και την επιβράβευση, δεδομένου ότι αυτές οι ηθικές, προσωπικές και κοινωνικές, πτυχές έχουν αποδειχθεί ισχυρό κίνητρο που ενισχύει τη συνέχιση και την αύξηση των προσπαθειών του. Σε διαφορετική περίπτωση, διαμορφώνονται λογικές ήσσονος προσπάθειας και ισοπεδωτικής αντίληψης, έχοντας, μάλιστα, υπόψη ότι η ατομική, επαγγελματική και κοινωνική πρόοδος επιτυγχάνονται κυρίως με στοχευμένες και όχι με τυχαίες ενέργειες.
                 

Σχόλια (9)

 
Εκπαιδευτικός
05 Αυγ 2017 22:38

Το έγραψα κι αλλού, το μεταφέρω με μικρές τροποποιήσεις κι εδώ:
Δυστυχώς ο κύριος καθηγητής δε λέει τίποτε καινούργιο πέρα από τη γνωστή επιχειρηματολογία επί των προθέσεων του υπουργείου που ακούμε κι από τη μεριά της αντιπολίτευσης. Εντυπωσιάζομαι ωστόσο πώς προσπερνά με μια ακροθιγή αναφορά το ουσιαστικότερο σημείο του προβλήματος, για να επεκταθεί στις λοιπές αβανταδόρικες και κοινότοπες επισημάνσεις του.
Λέει λοιπόν όλο κι όλο: "Ωστόσο, αποτελεί γεγονός πως ορισμένα από αυτά τα κίνητρα, όπως είναι η επιλογή και ανάδειξη σημαιοφόρου και παραστατών σημαίας, έχουν γίνει, σε αρκετές περιπτώσεις, σημεία ανάδειξης της ματαιοδοξίας των γονεϊκών προσδοκιών, αιτίες πίεσης της οικογένειας προς τον μαθητή και λόγοι σύγκρουσης, σε επίπεδο σχολικής μονάδας, μεταξύ εκπαιδευτικών ή εκπαιδευτικών με γονείς. Το γεγονός αυτό, όμως, δεν μπορεί να αποτελέσει αιτία...".
Μα εδώ είναι το πρόβλημα, καθηγητά μου!!! Γιατί η αλόγιστη βαθμοθηρία αποτελεί ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα της εκπαιδευτικής μας παθογένειας. Η σημαία λοιπόν, ιδιαίτερα στις μικρότερες βαθμίδες, έχει χάσει προ πολλού την αξία της ως εθνικό σύμβολο κι έχει μετατραπεί σε φτηνό έπαθλο αυτοπροβολής δίκην τηλεπαιχνιδιού, για την κατάκτηση του οποίου διαγκωνίζονται με θεμιτά και αθέμιτα μέσα οι περισσότεροι πλέον γονείς και μαθητές, έτσι που τελικά η κλήρωση έχει καταστεί αναπόφευκτη de facto! Άρα περί τίνος συζητάμε, αφού στην πράξη ήδη έχει επιβληθεί αυτό που επιδιώκει να θεσμοθετήσει κι επίσημα πλέον η πολιτεία;
Εγώ λοιπόν βλέπω μπόλικη υποκρισία στο θέμα, το οποίο από μόνο του είναι παντελώς ανούσιο συγκρινόμενο με τα ζέοντα καθημερινά προβλήματα του σχολείου, αλλά ήδη του δώσαμε δυσανάλογες διαστάσεις υπηρετώντας προφανώς μικροπολιτικές σκοπιμότητες και αντιπαιδαγωγικές εμμονές. Από τη μύγα ξίγκι δε βγαίνει όμως και μην το τραβάμε παραπάνω...

 
N
06 Αυγ 2017 02:00

Οι λέξεις νοούνται διαφορετικά εντός διαφορετικών πλαισίων.
Αριστεία στο τρέχον κοινωνικο-οικονομικό πλαίσιο σημαίνει προσπάθεια, ιεράρχηση, επιλογή και χειροπιαστή επιβράβευση σε ατομικό επίπεδο με ανταμοιβές όπως είναι οι οικονομικές απολαβές, η μεγαλύτερη εξουσία, η κοινωνική αναγνώριση κλπ. Σε ένα διαφορετικό πλαίσιο στο οποίο ο ατομισμός θα ήταν μικρότερος και η επίγνωση ότι είμαστε μέλη μιας ομάδας θα ήταν μεγαλύτερη, αριστεία θα σήμαινε προσπάθεια κι επιτυχία, με εσωτερική ανταμοιβή το αίσθημα που προσφέρει η προφορά της "πρωτιάς" μας στην κοινωνία είτε υποστηρίζοντας τους συνανθρώπους μας είτε συμμετέχοντας στην κοινωνική πρόοδο είτε "γιατρεύοντας" οργανωτικές ατέλειες είτε πληρώνοντας τεχνικά ή επιστημονικά κενά είτε, είτε , είτε...καθένας με το τάλαντό του!

 
Μιχάλης Γρ Βραχοπουλος
06 Αυγ 2017 08:35

Δυστυχώς, για άλλη μια φορά διαπιστώνω ότι ούτε στο εκπαιδευτικό μας σύστημα δεν αναπτύσσεται η στοιχειώδης Δημοκρατία. Οι απόψεις του συναδέλφου, απόλυτα συντηρητικές και άκρως αντιδημοκρατικές δεν επισημαίνουν το βασικό στοιχείο της εκπαίδευσης που είναι η ισότιμη ένταξη στη κοινωνία, και η συνεργασία κατ' αρχάς. Συνεπώς η άμιλλα, και αυτό συμπληρωματικό στοιχείο της κοινωνίας και της εκπαίδευσης έρχεται εφόσον τα πρώτα έχουν παγιωθεί και αναδειχθεί. Ο σημαιοφόρος δεν είναι ο φέρον τους βαθμούς επιδόσεων στα μαθήματα μόνο, αλλά αυτό που βιώνει με καλύτερο τρόπο τη δημοκρατία, δηλαδή τη συνεργασία. Αυτό επιτυγχάνεται απολύτως δια της κληρώσεως και θα έπρεπε να εφαρμοστεί και στις θέσεις διοίκησης και διεύθυνσης... Μεταξύ των υποψηφίων, βάζοντας βεβαίως κανόνες διαφάνειας και αντιμετώπισης της διαφθοράς. Κε συνάδελφε, δεν είναι γονεϊκό το πρόβλημα, αλλά κοινωνικό και βαθειά ταξικό... Και βεβαίως αντιδημοκρατικό.

 
Κυρίτση Καλλιόπη Χριστίνα
06 Αυγ 2017 09:41

Ἐπιχειρηματολογεῖ ὁ «Εκπαιδευτικός 05 Αυγ 2017 22:38» <<Η σημαία λοιπόν, ιδιαίτερα στις μικρότερες βαθμίδες, έχει χάσει προ πολλού την αξία της ως εθνικό σύμβολο κι έχει μετατραπεί σε φτηνό έπαθλο αυτοπροβολής δίκην τηλεπαιχνιδιού, για την κατάκτηση του οποίου διαγκωνίζονται με θεμιτά και αθέμιτα μέσα οι περισσότεροι πλέον γονείς και μαθητές, έτσι που τελικά η κλήρωση έχει καταστεί αναπόφευκτη de facto! Άρα περί τίνος συζητάμε, αφού στην πράξη ήδη έχει επιβληθεί αυτό που επιδιώκει να θεσμοθετήσει κι επίσημα πλέον η πολιτεία;>> Δηλαδή, τὸ κράτος θεσμοθετεῖ πλέον (ἀντὶ νὰ ἀναβαθμίσῃ καὶ ἐξυγιάνει) μία ν ο σ η ρ ὴ κατάσταση ! Καταπληκτικὸς τρόπος ἀντίδρασης ! Ὅπως ἀκριβῶς καὶ ἡ δεξιὰ συντηρητικὴ πτέρυγα, ἀντὶ νὰ φροντίσῃ μεταπολιτευτικὰ νὰ διδάσκονται τὰ ἀρχαία ἀπὸ ἄξιους δασκάλους μὲ σωστὰ ἐπιλεγμένα πρωτότυπα κείμενα, τὰ κ α τ ή ρ γ η σ ε. Θεσμοθετοῦν δηλαδὴ καὶ ἔχουν σημαία τους τὴν φράση «ΑΠΟ ΤΟ ΚΑΚΟ ΣΤΟ ΧΕΙΡΟΤΕΡΟ». Καὶ ὑπάρχουν ἐκπαιδευτικοὶ ποὺ συφωνοῦν μὲ αὐτό ! Καὶ μετὰ χάσκεται ἀπορημένοι γιὰ τὴν συνεχὴ ὑποβάθμιση στὰ πάντα.

 
ΤΑΚΗΣ
06 Αυγ 2017 10:46

Τα ισοπεδώσαμε όλα. Τελειώνουν αρχές και αξίες τις ζωής .
Εργαζόμενοι και μη όλοι στον ίδιο κουρπανά.
Χλωρά ξερά όλα στην πυρά.
Για ποια ισότητα μιλάμε.

 
Πρόταση
06 Αυγ 2017 15:10

Γιατί κάθε σχολείο δεν φτιάχνει τη δική του σημαία/σχολειόσημο και αυτό να κουβαλάει ο "σημαιοφόρος"; Όπως πλέοιν κάθε σχολείο μπορεί να έχει το δικό του όνομα, γιατί να μην έχει και τη δική του σημαία;

Την κανονική εθνική σημαία να την κουβαλά ο δάσκαλος - η δασκάλα που συνοδεύει το τμήμα. Ή ο γυμναστής/η γυμνάστρια (λόγω του παραστήματος του/της)

 
Παναγιώτης
07 Αυγ 2017 06:39

Ενώνω κι εγώ ως μάχιμος εκπαιδευτικός της τάξης τη φωνή μου με τον κ. καθηγητή, που βάζει τα πράγματα στη θέση τους και δείχνει ότι υπάρχουν ισχυρές φωνές λογικής, ήθους και επιστήμης μέσα στο χάος του παραλογισμού, των ιδεοληψιών και του μηδενισμού που βιώνουμε τελευταία όλο και πιο έντονα!

 
Δώρα Χουλιάρα
07 Αυγ 2017 11:53

Κατά την ταπεινή μου γνώμη, καλό και ωφέλιμο για το δημοκρατικό διάλογο είναι να διαβάζουμε σε όλο το εύρος της μια άποψη και να καταλήγουμε σε αμερόληπτη και εκ της ανάγνωσης διαπίστωση, κι όχι να "κολλάμε" στο άσπρο-μαύρο που προκύπτει από μια επιφανειακή προσέγγιση του τύπου "δικός μας", "αλλότριος". Δεν έχει την ανάγκη μου ο κ. Κωνσταντίνου να υποστηρίξω την εγνωσμένη πρωτοποριακή εδώ και χρόνια παρουσία του στις Επιστήμες της Αγωγής. Ωστόσο, ένα άτομο που γράφει εμμέσως πλην σαφώς στο συγκεκριμένο άρθρο και σαφέστατα σε παλαιότερα άρθρα του για την κατάργηση των παρελάσεων, μόνο ως φορέας της γενικότερης αντιπολιτευτικής επιχειρηματολογίας ή ως άκρως συντηρητικός στις απόψεις του δεν μπορεί εν τοις πράγμασι να θεωρηθεί (θυμίζω και την εργασία του "Η προσευχή ως μέσο έκφρασης αυταρχισμού και δύναμης στη σχολική αγωγή" βασιζόμενη σε μελέτη περίπτωσης υπαρκτή). Το να χαρακτηρίζεις συλλήβδην και αβασάνιστα ένα άρθρο μόνο και μόνο επειδή δεν ταυτίζεται αυτολεξεί με την υπουργική βούληση και τον συγγραφέα του ως αντιδημοκρατικό για τον ίδιο λόγο, νομίζω πως υπερβαίνει τους στοιχειώδεις κανόνες αντικειμενικότητας. Εξάλλου με αυτή τη "λογική" είχε προφανώς λειτουργήσει στο παρελθόν και το περιβάλλον Χριστόδουλου.
Μην φτάνετε σε τέτοιο επίπεδο χαρακτηρισμών, συνάδελφοι, όταν δεν γνωρίζετε την επιστημονική πορεία ενός ατόμου και τις επανειλημμένες παρεμβάσεις του σε ό,τι επίκαιρο για την εκπαίδευση και τους εκπαιδευτικούς διαδραματίζεται εδώ και 30 περίπου χρόνια (π.χ. 8/1/2017, άρθρο που υποστηρίζει την περιγραφική αξιολόγηση έναντι της υπαρκτής βαθμοθηρίας ) Μην μπαίνετε στην παγίδα της λογικής του "πας μη Έλλην, βάρβαρος εστί", γιατί θα μπλέξουμε με το μερίδιο της βαρβαρότητας που αναλογεί στον καθένα.
Πέραν τούτου και κατανοώντας πραγματικά και με σεβασμό την αγωνία του συναδέλφου για τα διαχρονικά προβλήματα της εκπαίδευσης, αυτά σαφώς και δεν μπορούν να συμπεριληφθούν ούτε σε ένα άρθρο 2 σελίδων ούτε στους δικούς μας σχολιασμούς των μερικών γραμμών.

 
εκπαιδευτικός
07 Αυγ 2017 21:33

Ας φανταστούμε την εικόνα ενός αδιάφορου μαθητή-σημαιοφόρου, ο οποίος θα σέρνει τα πόδια του την ώρα της παρέλασης.

Σχολιάστε το άρθρο

Συκοφαντικά και υβριστικά σχόλια δεν δημοσιεύονται και διαγράφονται. Επίσης δεν επιτρέπεται στα σχόλια να αναγράφονται links τα οποία διαγράφονται. Το esos δεν φέρει ευθύνη για τα επώνυμα ή ανώνυμα σχόλια που φιλοξενεί. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών, επικοινωνήστε μέσω της φόρμας επικοινωνίας έτσι ώστε να αφαιρεθεί.

e-epimorfosi.aegean