Placeholder

ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΑΠΟΨΗ

Αποθετήρια διδακτικών σεναρίων

Δημοσίευση: 07/08/2017
ΡΕΠΟΡΤΑΖ ESOS

Άρθρο του Μηχανολόγου Εκπαιδευτικού
Πολύδωρου Σταυρόπουλου
MSc STEM στην Εκπαίδευση
(Παιδαγωγικό Τμήμα ΑΣΠΑΙΤΕ)
Αποθετήρια διδακτικών σεναρίων   

Ο προσδιορισμός του διδακτικού σεναρίου δίδεται ολοκληρωμένα και εύστοχα στο Υλικό Επιμόρφωσης των Εκπαιδευτικών (ΕΑΙΤΥ, 2008). Ως εκπαιδευτικό σενάριο θεωρείται η περιγραφή μιας διδασκαλίας με εστιασμένο γνωστικό αντικείμενο, συγκεκριμένους εκπαιδευτικούς στόχους, διδακτικές αρχές και πρακτικές. Ένα εκπαιδευτικό σενάριο έχει διάρκεια περισσοτέρων από μία διδακτικών ωρών. Ένα σενάριο αποτελείται από πέντε φάσεις:

ΦΑΣΗ 1: Πρόκληση Ενδιαφέροντος των Μαθητών/τριών.

ΦΑΣΗ 2: Δημιουργία Υποθέσεων των Μαθητών/τριών.

ΦΑΣΗ 3: Διερεύνηση, Εκτέλεση Πειράματος.

ΦΑΣΗ 4: Συμπεράσματα, Μεταγνώση (Αναστοχασμός).

ΦΑΣΗ 5: Αξιολόγηση Μαθητών/τριών.

Ο μαθητής μόνος του, με την ελάχιστη δυνατή βοήθεια του εκπαιδευτικού/δασκάλου, ολοκληρώνει μέσω φύλλων εργασίας το μάθημα μέσω επίλυσης προβλήματος και καταλήγει σε συμπεράσματα. Η μεθοδολογία S.T.E.M. πρέπει να είναι  αναπόσπαστο μέρος της ανάπτυξης και εφαρμογής του διδακτικού σεναρίου.

Θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι το σχέδιο μαθήματος είναι τελείως διαφορετική προσέγγιση από το εκπαιδευτικό σενάριο. Το σχέδιο μαθήματος είναι το πλάνο που πάνω του θεμελιώνεται και κτίζεται το ωριαίο μάθημα, αντιστοιχεί σε μια πολύ απλή και λιτή περιγραφή μιας διδασκαλίας.   

Σύμφωνα με το υλικό επιμόρφωσης που δόθηκε από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο το 2008, η χρήση της μεθοδολογίας STEM θα πρέπει να γίνεται μέσω εκπαιδευτικών σεναρίων. Τα εκπαιδευτικά σενάρια φιλοξενούνται σε διάφορα αποθετήρια και πλατφόρμες. Η πιο γνωστή πλατφόρμα, απόθεσης διδακτικού υλικού, στην εκπαιδευτική κοινότητα, είναι ο Εθνικός Συσσωρευτής Εκπαιδευτικού Περιεχομένου (Φωτόδεντρο).

Αποθετήρια ψηφιακών σεναρίων υπάρχουν αρκετά στο διαδίκτυο, ένα από αυτά είναι το Αποθετήριο Διδακτικών Σεναρίων (Didactic Scenarios Repository–DSR) του Πανεπιστημίου Πατρών. Με απλή εγγραφή στη σελίδα δύναται ο εκπαιδευτικός να αναρτήσει ή να χρησιμοποιήσει ελεύθερα όποιο σενάριο επιθυμεί. Σήμερα φιλοξενεί 227 σενάρια, κυρίως Δημοτικού, Γυμνασίου, Λυκείου και ελάχιστα για τα ΕΠΑ.Λ. Το μειονέκτημα του αποθετηρίου αυτού, όπως και των υπολοίπων που συναντάμε στον Ελληνικό διαδικτυακό χώρο, είναι ότι δεν δίνει τη δυνατότητα στους μαθητές/τριες και τους εκπαιδευτικούς, των online ενσωματωμένων quiz με feedback και εξαγωγή γνωστικών αποτελεσμάτων. Τα σενάρια που είναι αναρτημένα στο D.S.R. έχουν αποθηκευμένα τα φύλλα έργου και τα ερωτηματολόγια–Quiz, δεν δίδεται η δυνατότητα να αναρτηθούν πολυμέσα και να χρησιμοποιηθούν διαδραστικές εφαρμογές.

Άλλα Ελληνικά αποθετήρια που λειτουργούν σαν αποθηκευτικοί χώροι χωρίς τη δυνατότητα on line δραστηριοτήτων είναι:

I.    Ιφιγένεια   http://ifigeneia.cti.gr/repository/  

II.    Πρωτέας http://proteas.greek-language.gr   

III.    Του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης  http://epset.gr   

IV.    ΜΗΤΙΔΑ (Μαθησιακή Ηλεκτρονική Τράπεζα Ιδιαίτερης Αξίας Διδακτικών Αντικειμένων)  http://scenaria-ekt.mitida.gr/  

Όσον αφορά όμως την Ελληνική πραγματικότητα, οι καινοτόμες δράσεις στην Επαγγελματική Εκπαίδευση απουσιάζουν. Τα ψηφιακά εκπαιδευτικά σενάρια είναι σημαντικότατη καινοτομία στη διδακτική των μαθημάτων. Υπάρχουν όμως μόνο δυο πλατφόρμες παγκοσμίως που μπορούν να στηρίξουν δυναμικά τα ψηφιακά σενάρια τα οποία αποτίθενται σε αυτές. Δίνουν επίσης τη δυνατότητα online εκτέλεσης δραστηριοτήτων με ανατροφοδότηση:

a.    Η «Αίσωπος» που άρχισε να λειτουργεί το 2015 με συγχρηματοδότηση ΕΣΠΑ. Στην ιστοσελίδα της δίδονται οδηγίες συγγραφής και παραδείγματα υποδειγματικών σεναρίων. Το ιδανικό θα ήταν στα ψηφιακά αυτά σενάρια να υπάρχουν οι κλάδοι της STEM εκπαίδευσης. Ο αριθμός των Διδακτικών Σεναρίων, για το Επαγγελματικό Λύκειο που έχουν κατατεθεί μέχρι σήμερα στον Αίσωπο είναι 79, από αυτά 22 είναι Μηχανολογικά.

b.    Το portal ODS-ISE είναι project Ευρωπαϊκής εμβέλειας με χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Είναι θετική η συμβολή της πλατφόρμας αυτής στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών αλλά και των μαθητών. Η οργάνωση των σχολείων (Open schools) με θεματολογία τις καινοτομίες στην εκπαίδευση και ειδικότερα τις μεθοδολογίες STEM, είναι μερικά από τα στοιχεία που παρέχει.

Το ISE είναι το «εργαλείο» ανάρτησης ψηφιακών διδακτικών σεναρίων με διαδραστικές προσεγγίσεις του προαναφερόμενου Portal. Παρέχει πολλές δυνατότητες και δεν είναι απλά ένα αποθετήριο σχεδίων μαθήματος ή σεναρίων. Ένα από τα πλεονεκτήματα που παρέχει είναι η εξαγωγή γνωστικών αποτελεσμάτων σε μορφή φύλλων excel. Εξάγονται επίσης συγκριτικά αποτελέσματα των Ευρωπαϊκών χωρών.  Έχει γίνει μια πολύ καλή προσπάθεια ανάρτησης υποδειγματικών ψηφιακών σεναρίων με προσέγγιση STEM  στην πλατφόρμα του ODS για να γίνει κατανοητή η λειτουργία και βέβαια η δομή των πέντε φάσεων που χρησιμοποιείται στο πλαίσιο της διερευνητικής μάθησης.

Οι πλατφόρμες που αναφέρθηκαν Αίσωπος και ODS-ISE είναι μοναδικές, παρέχουν πολλές δυνατότητες, λειτουργούν με διαφορετικό τρόπο από τα συνήθη αποθετήρια. Δίνουν τη δυνατότητα στο μαθητή/τρια και στον εκπαιδευτικό της αλληλεπίδρασης. Υπάρχει feedback στις ερωτήσεις και οι φάσεις εκτέλεσης των σεναρίων είναι διακριτές με διαφορετικές σελίδες σε οριζόντια διάταξη. Παρέχεται δυνατότητα ανάρτησης πολυμέσων, στην ίδια σελίδα που εργαζόμαστε. Στο concept αυτής της μορφής, δεν υπάρχει άλλο αποθετήριο παγκοσμίως.

Πιστεύουμε ότι το ΙΕΠ θα πρέπει να ενισχύσει περαιτέρω την εκπαιδευτική διαδικασία με  τη χρήση των διδακτικών ψηφιακών σεναρίων.

 

 

Σχόλια (13)

 
@Νιγδέλη
09 Αυγ 2017 17:52

Δε συμμερίζομαι το απόλυτο της έκφρασής σας "δεν έχουν όμως καμία απολύτως σχέση". Άλλωστε εγώ δεν είπα ότι είναι το ίδιο πράγμα, έγραψα ότι "στηρίζονται στο σκεπτικό του Herbart". Και πράγματι ο Herbart προσπαθούσε να δομήσει τη διδασκαλία του σε διακριτές ενότητες και να προετοιμάσει την κάθε ενότητα με τον καλύτερο τρόπο. Τα 5 βήματα όπως διαμορφώθηκαν και από τους συνεχιστές του έργου του ήταν :
• η προετοιμασία, όπου ο εκπαιδευτής υπενθυμίζει στους μαθητές προηγούμενες γνώσεις με συναφές περιεχόμενο,
• η παρουσίαση, όπου παρουσιάζονται οι νέες γνώσεις,
• η σύγκριση και αφαίρεση, όπου οι μαθητές εντοπίζουν τις ομοιότητες που έχουν οι παλιές και οι νέες γνώσεις και απομονώνουν μέσω της αφαιρετικής σκέψης τα κοινά στοιχεία,
• η γενίκευση, όπου οι μαθητές στηριζόμενοι στα κοινά στοιχεία υιοθετούν μία αρχή ή γενίκευση και
• η εφαρμογή, όπου η αρχή αυτή χρησιμοποιείται στην πράξη για να εξηγήσει ή να λύσει προβλήματα (Bigge & Shermis, 2009).

Το ίδιο πάνω-κάτω κάνει και το διδακτικό σενάριο: "Ως διδακτικό σενάριο θεωρούμε την περιγραφή μιας διδασκαλίας με εστιασμένο γνωστικό(ά) αντικείμενο(α), συγκεκριμένους εκπαιδευτικούς στόχους, διδακτικές αρχές και σχολικές πρακτικές" (ΕΑΙΤΥ).
Ξεκαθαρίζοντας δηλαδή ο εκπαιδευτικός το τι θέλει να διδάξει, σε τι αποσκοπεί, κλπ καταλήγει στο πως θα το πράξει (το κομμάτι της πράξης συνδέεται άμεσα λοιπόν με το σχέδιο μαθήματος του Herbart).
Εντούτοις δεν έχει και τόση σημασία αν πράγματι σχετίζεται το διδακτικό σενάριο με τη σκέψη του Herbart όσο το αν η ύπαρξη ενός σεναρίου είναι τόσο σημαντική για την εκπαίδευση. Και εκεί αναφερόταν το σχόλιό μου. Ξεκινώντας από αρχές φιλοσοφίας (υπάρχει αληθινή γνώση, πως την καταλαβαίνουμε, τι θέλουμε να διδάξουμε, σε τι αποβλέπουμε, ποιες είναι οι σημαντικές γνώσεις, κλπ) περνώντας σε θέματα ψυχολογίας (πως προσεγγίζουμε την ψυχοσύνθεση των παιδιών, ποιες από τις ψυχολογικές κατευθύνσεις υποστηρίζουμε στη διδασκαλία μας, κλπ), φτάνοντας σε παιδαγωγικές απόψεις (σε ποια/ες θεωρία/ες μάθησης στηρίζουμε τη διδασκαλία μας, πως την εφαρμόζουμε, ποιες τεχνικές χρησιμοποιούμε, κλπ) καταλήγουμε συχνά και στην εφαρμογή των ΤΠΕ (όπου ένα τεράστιο πλήθος ερωτημάτων υπάρχει και εδώ)
Για να καταλήξω: το διδακτικό σενάριο μπορεί να βοηθήσει (και φυσικά μόνο στην περίπτωση που είναι επιτυχημένο) μόνο όποιον ξέρει γιατί το χρησιμοποιεί. Είναι ένας κόκκος άμμου συγκρινόμενος με τους παράγοντες που επηρεάζουν μία καλή διδασκαλία και μπορεί να αποδειχτεί αδιάφορο έως επικίνδυνο εργαλείο στα χέρια αμαθών ή ημιμαθών εκπαιδευτικών (όπως είναι πολλοί εκπαιδευτικοί στην Ελλάδα, όχι από δική τους ευθύνη, αλλά επειδή καμιά κυβέρνηση δεν επιδίωξε ποτέ να αναβαθμίσει την παιδεία. Ο Αριστοτέλης είχε πει "Αυτοί που μελέτησαν προσεκτικά τον τρόπο διακυβέρνησης των ανθρώπων, πρέπει να έχουν πεισθεί πως η τύχη των εθνών εξαρτάται από την εκπαίδευση των νέων". Δεν είναι λοιπόν καθόλου τυχαίο που η Ελλάδα είναι όπως είναι αφού κανένας δεν επιδίωξε να προχωρήσει σε ουσιαστική εκπαίδευση αρχικά και επιμόρφωση στη συνέχεια του βασικότερου κρίκου της αλυσίδας εκπαίδευσης: του εκπαιδευτικού ).

 
Ανδρέας Νταγιάκος
08 Αυγ 2017 16:33

Αγαπητέ συνάδελφε κ Διευθυντά συγχαρητήρια για το άρθρο σας,φαίνεται πως κανένας και με τίποτα δεν μπορεί να σταματήσει στην προσπάθεια σας για ενημέρωση πάνω στην STEM εκπαίδευση.Ελπίζω σύντομα να βρείτε συμπαραστάτες στην προσπάθεια σας καθώς αποτελεί πυλώνα για την μετεξέλιξη της εκπαίδευσης!

 
@ΝΚ
08 Αυγ 2017 14:59

Συγχαρητήρια κ. Σταυρόπουλε για το εξαιρετικό άρθρο σας. O Johann Friedrich Herbart (1776-1841) ναι μεν παρουσίασε τα 5 steps διδασκαλίας (προετοιμασία, παρουσίαση, σύγκριση, σύνοψη και γενίκευση) δεν έχουν όμως καμία απολύτως σχέση με τα σενάρια και την έννοια αυτών, όπως παρουσιάζονται σήμερα στις πλατφόρμες. Τα 5 στάδια του Herbart δεν συγκρίνονται με αυτά τις διερευνητικής μάθησης που χρησιμοποιούνται στα διδακτικά ψηφιακά σενάρια. Ήταν όμως ένα ιδιαίτερα γνωστός και πολύ καλός παιδαγωγός και δάσκαλος...
Με εκτίμηση
Νιγδέλη Άννα Μαρία
Εκπαιδεύτικός Β/θμιας ΠΕ12

 
ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣ ΓΙΑΛΟΥΡΗΣ
07 Αυγ 2017 23:37

Αγαπητέ Πολύδωρε, το άρθρο σου είναι πολύ καλό. Ως ένας από τους καθηγητές σου στο μεταπτυχιακό "SΤΕΜ", χαίρομαι ιδιαίτερα για το γεγονός ότι ένας εξαιρετικός μεταπτυχιακός φοιτητής, όπως εσύ, συνεχίζει τις προσπάθειες για να διαχυθούν καλές διδακτικές πρακτικές. Συγχαρητήρια και να είσαι πάντα ακμαίος να προσφέρεις στην εκπαίδευση.

ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣ ΓΙΑΛΟΥΡΗΣ

 
Δέσποινα Π.
07 Αυγ 2017 22:12

Συγχαρητήρια. Είμαι νηπιαγωγός σε μεγάλοι ιδιωτικό σχολείο. Ζηλεύω που δεν μπορούμε να εφαρμόσουμε τόσο ωραία πράγματα στο νηπιαγωγείο λόγω ηλικίας των μικρών μας. Όμως με Games lessons σε υπολογιστές γίνεται θαυμάσια δουλειά....
Καλό υπόλοιπο καλοκαιριού σε όλους μας.

 
NK
07 Αυγ 2017 16:10

Αν και δεν είναι απαραίτητα λανθασμένη η προσέγγιση των εκπαιδευτικών σεναρίων εν τούτοις είναι καλό να θυμόμαστε ότι στηρίζεται στο σκεπτικό του Johann Friedrich Herbart (1776-1841). Αναφέρω την περίοδο που ζούσε για να αντιληφθούμε ότι από τότε έχουμε διανύσει χιλιάδες χιλιόμετρα ερευνών και επιστημονικών αποδείξεων που έχουν υποβαθμίσει σε μεγάλο βαθμό την καινοτομία που πρότεινε ο Herbart. Και αν και δεν είναι κακό να έχει ο εκπαιδευτικός έναν "μπούσουλα" στο μάθημά του που να του λέει τον στόχο του και πως θα τον επιτύχει, αυτό δεν μπορεί παρά να θεωρείται στοιχειώδες στη σημερινή εποχή.

 
Ασημίνα Κοντογεωργίου
07 Αυγ 2017 13:40

Πολύ καλό το άρθρο σας και χρήσιμο, κ. Σταυρόπουλε! Ευχαριστούμε πολύ! Το ανακοινοποίησα και στο blog μου.

 
Άριστος
07 Αυγ 2017 13:18

Προσπαθείς συνάδελφε να φτιάξεις άριστους μαθητές... μόνο με κληρώσεις πλέον...

 
Λαέρτης
07 Αυγ 2017 13:12

ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ, ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ.
Τέτοια να διαβάζουμε και όχι για τις στρατιωτικές θητείες του κάθε ενός.... όχι πως δεν μας ενδιαφέρουν και αυτές αλλά είναι γνωστά θέματα από χρόνια.

 
Πέτρος Ρόδος
07 Αυγ 2017 13:07

Εκτός από τον Αίσωπο, δεν είχαμε ακούσει κάτι για τις άλλες πλατφόρμες ανάρτησης σεναρίων. Φαίνεται από Σεπτέμβρη θα πρέπει να ψάξουμε τα αποθετήρια αυτά για υποδείγματα. Αυτό το STEM που αναφέρεστε για εμάς τους ΠΕ02 είναι ένα θέμα....
Ευχαριστούμε για τις info...

 
Κωνσταντίνα Παπαγεωργίου
07 Αυγ 2017 12:50

Είδα διδακτικά σενάρια για δημοτικό από τις παραπομπές που έχετε στο άρθρο σας κ. Σταυρόπουλε. Είχαμε ακούσει σχετικά στην επιμόρφωση Β επιπέδου αλλά δεν είχαμε ενημερωθεί για τα αποθετήρια που αναφέρετε. Έχετε κάνει πολύ καλή δουλειά συγχαρητήρια και από εμένα. Στο Β επίπεδο απλά αναπτύξαμε ένα σενάριο για τις ανάγκες της επιμόρφωσης, το μετά δεν το ψάξαμε. Στον Αίσωπο και στο ISE και που φαίνεται ότι έχουν ανέβει υποδειγματικά ψηφιακά διδακτικά σενάρια δεν έχουν σχέση από άποψη ποιότητας με αυτά που γνωρίζουμε ως τώρα και για να μην παρεξηγηθώ αναφέρω ότι σαφώς και είναι πιο λεπτομερείς και ανεπτυγμένες οι εργασίες αυτές στις προαναφερόμενες πλατφόρμες. Το μειονέκτημα είναι ο χρόνος που απαιτείται για να να αναπτυχθεί ένα μάθημα 2 και 3 ωρών!
Αν μπορέσετε δώστε μας αναλυτικές οδηγίες πως αναρτώνται τα σενάρια στα αποθετήρια.
Κωνσταντίνα Παπαγεωργίου
Δασκάλα

 
ΑΝΝΑ
07 Αυγ 2017 12:08

Στον Αίσωπο είναι εύκολο να αναπτυχθεί το ψηφιακό σενάριο. Χρειάζεται βέβαια αρκετές εργατοώρες. Για το μάθημά μου, Φυσική Αγωγή στο Δημοτικό, είναι μία πολύ καλή λύση διδασκαλίας, όταν οι καιρικές συνθήκες δεν ευνοούν τη κανονική διεξαγωγή του μαθήματος στην αυλή και πρέπει αυτό να γίνει στην αίθουσα.

 
Γιώργος Σιγάλας
07 Αυγ 2017 11:21

Αγαπητέ συνάδελφε εξαιρετική η προσπάθειά σου και συμφωνώ απόλυτα με το συμπέρασμα που καταλήγεις. Έψαξα λίγο τα αποθετήρια που προτείνονται στο άρθρο αυτό, αλλά πρέπει να λάβουμε υπόψη μας ότι για να γίνουν οι προσεγγίσεις αυτές στην εκπαιδευτική διαδικασία απαιτείται πάρα πολύς χρόνος, διάθεση και χρήματα. Θα είχε πολύ ενδιαφέρον να ενημερωνόμασταν αν υπάρχει σχετική έρευνα για το πως επηρεάζουν τα διδακτικά σενάρια τις διαθέσεις των μαθητών καθώς επίσης και τα γνωστικά τους αποτελέσματα σε σχέση με τη συνήθη διδασκαλία. Είναι σίγουρο ότι κεντρίζεται το ενδιαφέρον, εκ πρώτης όψεως από μια ματιά στα υποδειγματικά σενάρια, παρότι είμαι διαφορετικής ειδικότητας, όμως απαιτείται πολύ δουλειά για να γίνει ένα σενάριο. Θα θέλαμε να γνωρίζουμε αν υπάρχει κάτι σχετικό με οδηγίες για την ανάπτυξη ανάρτηση των σεναρίων, και την τεχνική που ακολουθείται...
Συγχαρητήρια πολύ καλή ενημέρωση.
Με εκτίμηση
Σιγάλας Γ.

Σχολιάστε το άρθρο

Συκοφαντικά και υβριστικά σχόλια δεν δημοσιεύονται και διαγράφονται. Επίσης δεν επιτρέπεται στα σχόλια να αναγράφονται links τα οποία διαγράφονται. Το esos δεν φέρει ευθύνη για τα επώνυμα ή ανώνυμα σχόλια που φιλοξενεί. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών, επικοινωνήστε μέσω της φόρμας επικοινωνίας έτσι ώστε να αφαιρεθεί.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΡΘΡΑ