Placeholder

ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ

Η χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών ΑΕΙ

Τη μεγαλύτερη μείωση κρατικής χρηματοδότησης εμφανίζει η Ελλάδα, με ποσοστό 16%.
Δημοσίευση: 16/08/2017
ΡΕΠΟΡΤΑΖ ESOS

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Ένωση Πανεπιστημίων (EUA), η χρηματοδότηση των ΑΕΙ επηρεάζεται από μια σειρά παραγόντων, στους οποίους περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης των χωρών, η διακύμανση του αριθμού των φοιτητών και ο πληθωρισμός.

Τη μεγαλύτερη μείωση κρατικής χρηματοδότησης  εμφανίζει η Ελλάδα, με ποσοστό 16%.

Σύμφωνα με στοιχεία του Παρατηρητήριου Δημόσιας Χρηματοδότησης (της EUA), την περίοδο 2008-2015, που δημοσιεύονται στην ετήσια έκθεση της ΑΔΙΠ, η δημόσια χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών πανεπιστημίων αυξήθηκε- σε ονομαστικούς όρους- σε έντεκα (11) ευρωπαϊκές χώρες, ενώ σε δεκατρείς (13) σημειώθηκε μείωση. Τα τελευταία στοιχεία της EUA για το 2016 δείχνουν ονομαστική αύξηση της χρηματοδότησης σε δεκαπέντε (15) από τις είκοσι τέσσερις (24) χώρες-μέλη του Παρατηρητηρίου Δημόσιας Χρηματοδότησης. Πιο συγκεκριμένα, το 2016, σε σύγκριση με το 2015:

  • η Τουρκία καταγράφει τη μεγαλύτερη αύξηση από όλες τις συμμετέχουσες χώρες, σε ποσοστό 27,6%.
  • πέντε (5) ευρωπαϊκές χώρες παρουσιάζουν ποσοστό αύξησης μεγαλύτερο του 5%, Λουξεμβούργο (11,5%), Αυστρία (9,3%), Κροατία (6,5%), Ισλανδία (7,3%) και Νορβηγία (5,6%).
  • τέσσερις (4) χώρες εμφανίζουν αύξηση μικρότερη του 4%, η Λιθουανία εμφανίζει ποσοστό αύξησης 3,7% και έπονται η Ισπανία με ποσοστό 3%, το Βέλγιο (Βαλονία) με ποσοστό 2% και η Πορτογαλία με το ίδιο ποσοστό 2%.
  • τη μικρότερη αύξηση καταγράφουν πέντε (5) χώρες (Ουγγαρία, Λετονία, Ολλανδία, Σουηδία και Σλοβακία), με ποσοστά μικρότερα του 1%.

Μείωση της δημόσιας χρηματοδότησης παρατηρείται σε 11 συστήματα ανώτατης εκπαίδευσης:

  • τo Βέλγιο (Φλαμανδική περιοχή), η Ιταλία, η Πολωνία και η Σερβία εμφανίζουν μείωση μικρότερη του 1%.
  • η Ιρλανδία (2,8%) και το Ηνωμένο Βασίλειο (2%) εμφανίζουν μείωση μικρότερη του 3%.
  • ακολουθεί η Τσεχία με μείωση 5,2% και η Σλοβενία με ποσοστό 9%.
  • τη μεγαλύτερη μείωση από όλες τις συμμετέχουσες χώρες εμφανίζει η Ελλάδα, με ποσοστό
  • 16%.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αύξηση της χρηματοδότησης σε ονομαστικούς όρους δεν αντικατοπτρίζει πραγματική αύξηση της αγοραστικής δύναμης των ιδρυμάτων ανώτατης εκπαίδευσης.

Την περίοδο 2008-2015, σε πέντε (5) από τις είκοσι τέσσερις (24) ευρωπαϊκές χώρες, που συμμετείχαν στην έρευνα (Κροατία, Ισλανδία, Σερβία, Σλοβακία, Σλοβενία), η ονομαστική αύξηση της δημόσιας χρηματοδότησης αντιστοιχεί σε μείωση με πραγματικούς όρους.

Επιπλέον, η οικονομική ανάπτυξη των χωρών, σε όρους ακαθάριστου εθνικού προϊόντος (ΑΕΠ), επηρεάζει, με τη σειρά της, τη χρηματοδότηση των ιδρυμάτων ανώτατης εκπαίδευσης.

Η κατάσταση της χρηματοδότησης των πανεπιστημίων στην Ευρώπη, στις περισσότερες περιπτώσεις αντικατοπτρίζει την κατάσταση της εθνικής οικονομίας των χωρών, η οποία, τα τελευταία χρόνια, λόγω της οικονομικής κρίσης, χαρακτηρίζεται από αναιμική ανάπτυξη ή ύφεση.

Για την περίοδο 2008-2015,στις περισσότερες χώρες η αύξηση της δημόσιας χρηματοδότησης των πανεπιστημίων αντικατοπτρίζεται στο ποσοστό αύξησης του ΑΕΠ και αντίστροφα.

Σύμφωνα με στοιχεία της EUROSTAT, στο Σχήμα 13 παρουσιάζονται οι δαπάνες των χωρών της ΕΕ για την εκπαίδευση ως ποσοστό του ΑΕΠ. Εννέα (9) χώρες (Ελλάδα, Γερμανία, Κροατία, Σλοβακία, Ισπανία, Βουλγαρία, Ιταλία, Ιρλανδία, Ρουμανία) παρουσιάζουν ποσοστό δαπανών μικρότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο των 28.

Λαμβάνοντας υπόψη τη διακύμανση του φοιτητικού πληθυσμού, η εξέλιξη της χρηματοδότησης σε διαχρονική βάση παρέχει χρήσιμα συμπεράσματα για τον στρατηγικό σχεδιασμό των ΑΕΙ. Στο πλαίσιο αυτό, μια αύξηση της χρηματοδότησης των ΑΕΙ μπορεί να αποδεικνύεται ανεπαρκής για την κάλυψη των αναγκών του αυξανόμενου φοιτητικού πληθυσμού.

Αντιθέτως, μια μείωση της χρηματοδότησης  μπορεί να τεκμηριώνεται επαρκώς από τη μείωση του αριθμού των φοιτητών.

Στο Σχήμα 14 παρουσιάζεται η αναλογία των 28 χωρών ως προς τη διακύμανση του φοιτητικού πληθυσμού μεταξύ των ακαδημαϊκών ετών 2008-2009 και 2014-2015.

Στο Σχήμα 15, παρουσιάζονται συγκεντρωτικά στοιχεία των συστημάτων ανώτατης εκπαίδευσης, τα οποία παρουσιάζουν αύξηση της χρηματοδότησής τους, σε συνάρτηση με τη μεταβολή του αριθμού των φοιτητών την περίοδο 2008-2015.

Το έντονο χρώμα απεικονίζει τη μεταβολή της χρηματοδότησης. Το αχνό χρώμα απεικονίζει τη μεταβολή του αριθμού των φοιτητών.

Σε 4 από τα 11 συστήματα ανώτατης εκπαίδευσης, ο αριθμός των φοιτητών αυξάνεται γρηγορότερα, σε σχέση με τη δημόσια χρηματοδότηση.

Σε ονομαστικούς όρους, σε δύο σκανδιναβικές χώρες (Σουηδία και Νορβηγία) η δημόσια χρηματοδότηση των πανεπιστημίων αυξήθηκε ποσοστιαία περισσότερο, σε σχέση με την αύξηση του αριθμού των φοιτητών.

Σε 7 χώρες (Αυστρία, Βέλγιο (Φλαμανδική περιοχή), Γερμανία, Δανία, Γαλλία, Ολλανδία και Τουρκία) το ποσοστό αύξησης της δημοσίας χρηματοδότησης υπολείπεται του ποσοστού αύξησης των φοιτητών.

Η Τουρκία, την περίοδο 2008-2015, καταγράφει μια εντυπωσιακή αύξηση της δημόσιας χρηματοδότησης κατά 50%, ωστόσο η αύξηση του αριθμού των φοιτητών είναι υπερδιπλάσια (116%).

Λαμβάνοντας υπόψη τα υψηλά επίπεδα πληθωρισμού, η πραγματική αύξηση είναι κατά πολύ μικρότερη σε σχέση με την ονομαστική.

Αύξηση παρατηρείται και στην αναλογία της δημόσιας χρηματοδότησης ως ποσοστού του τουρκικού ΑΕΠ, η οποία μεταβλήθηκε από 0,59% το 2008 σε 0,85% το 2015.

Η Γερμανία και η Αυστρία είναι, επίσης, δυο περιπτώσεις, όπου η δημόσια χρηματοδότηση των Ιδρυμάτων αυξήθηκε από το 2008 κατά 16,5% και 30,6%, αντίστοιχα.

Ωστόσο, και στις δυο χώρες, η αύξηση του αριθμού των φοιτητών είναι υψηλότερη σε ποσοστό (24% για την Αυστρία και 35% για τη Γερμανία).

Ομοίως, στη Γαλλία, η δημόσια χρηματοδότηση των πανεπιστημίων αυξήθηκε σε πραγματικούς όρους κατά 4,3%, ενώ η αύξηση του αριθμού των φοιτητών ανήλθε στο 9,5%.

Στο Σχήμα 16 παρουσιάζονται συγκεντρωτικά στοιχεία των συστημάτων ανώτατης εκπαίδευσης, τα οποία παρουσιάζουν μείωση στη χρηματοδότησή τους, σε συνάρτηση με τη μεταβολή του αριθμού των φοιτητών κατά την περίοδο 2008-2015.

Το έντονο χρώμα απεικονίζει τη μεταβολή της χρηματοδότης, σε σχέση με την μεταβολή του αριθμού των φοιτητών.

Το αχνό χρώμα απεικονίζει τη μεταβολή του αριθμού των φοιτητών.

Η δημόσια χρηματοδότηση των πανεπιστημίων την περίοδο 2008-2015 μειώθηκε σε 13 χώρες. Σε 7 χώρες ο αριθμός των φοιτητών αυξήθηκε την ίδια περίοδο, ενώ σε 6 χώρες το ποσοστό μείωσης της χρηματοδότησης ήταν υψηλότερο σε σχέση με τη μείωση του αριθμού των φοιτητών.

Η Ελλάδα, η Κροατία, η Ισλανδία, η Ιρλανδία, η Σερβία και η Ισπανία είναι μεταξύ των χωρών που αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα μείωση της χρηματοδότησης και αύξηση του αριθμού των φοιτητών.

Σε όλες αυτές τις χώρες, οι μηδενικοί ή αρνητικοί ρυθμοί οικονομικής ανάπτυξης ευθύνονται, σε μεγάλο βαθμό, για τη μείωση της δημόσιας χρηματοδότησης των πανεπιστημίων.

Με εξαίρεση τη Σερβία, στις υπόλοιπες χώρες παρατηρείται μείωση της δημόσιας χρηματοδότησης ως ποσοστό του ΑΕΠ.

Η μεγαλύτερη μείωση δημόσιας χρηματοδότησης παρατηρείται στην Ελλάδα, όπου, από το 2008, ο προϋπολογισμός για την ανώτατη εκπαίδευση έχει συρρικνωθεί κατά περίπου 60%. Πολλά ΑΕΙ αντιμετωπίζουν προβλήματα ακόμα και στην κάλυψη των βασικών λειτουργικών τους αναγκών, με δεδομένη, κατά την ίδια περίοδο, την αύξηση του φοιτητικού πληθυσμού σε ποσοστό πάνω από 15%.

Η Ιρλανδία είναι επίσης μια χώρα, η οποία την περίοδο 2008-2015 βίωσε μεγάλη μείωση στη δημόσια χρηματοδότηση των ΑΕΙ, σε ποσοστό 36,6%.

Στην Ιρλανδία, το μερίδιο της χρηματοδότησης των πανεπιστημίων, ως ποσοστό του ΑΕΠ, μειώθηκε από 0,8% το 2008, σε 0,4% το 2015.

Με δεδομένη την αύξηση του φοιτητικού πληθυσμού, οι περικοπές στη χρηματοδότηση οδήγησαν σε περικοπές προσωπικού, με αποτέλεσμα τη δημιουργία προβλημάτων τόσο στην παροχή διδακτικής υποστήριξης όσο και στη δυνατότητα των πανεπιστημίων να διατηρήσουν το απαραίτητο διδακτικό δυναμικό.

Μεταξύ των χωρών με τη μεγαλύτερη μείωση στη δημόσια χρηματοδότηση των πανεπιστημίων περιλαμβάνεται η Λετονία, με ποσοστό 36%, και ακολουθούν η Λιθουανία (32,8%), η Ουγγαρία (30%), το Ηνωμένο Βασίλειο (26,7%), η Σερβία (25,5%), η Τσεχία (18,8%) και η Ιταλία (17,1%).

Στη Σερβία, αν και παρουσιάστηκε ονομαστική αύξηση της δημόσιας χρηματοδότησης κατά 15,72%, ο υψηλός πληθωρισμός απορρόφησε ολόκληρη την αύξηση, η οποία σε πραγματικούς όρους αντιστοιχεί σε μείωση 25,5%.

Βάσει των στοιχείων της EUROSTAT, οι δαπάνες της Ελληνικής Κυβέρνησης για την εκπαίδευση ως ποσοστό του ΑΕΠ, παρουσιάζονται στο Σχήμα 17.

Σχόλια (1)

 
Randy Psomas
16 Αυγ 2017 14:41

Τώρα μιλήστε μας και για την ποιότητα των Ελληνικών ΑΕΙ !!!!!!!!!!!

Σχολιάστε το άρθρο

Συκοφαντικά και υβριστικά σχόλια δεν δημοσιεύονται. Το esos δεν φέρει ευθύνη για τα επώνυμα ή ανώνυμα σχόλια που φιλοξενεί. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών, επικοινωνήστε μέσω της φόρμας επικοινωνίας έτσι ώστε να αφαιρεθεί.