ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΑΠΟΨΗ

Η σύζευξη του ακαδημαϊκού ιδεαλισμού και της διαχειριστικής πραγματικότητας στην πολιτική των ΑΕΙ

Φθάνουμε σήμερα ξανά στη συζήτηση περί συγχωνεύσεων, συσσωματώσεων και διαμοιρασμού πόρων και προσωπικού μεταξύ μέχρι σήμερα ανεξάρτητων τμημάτων και ιδρυμάτων.
Δημοσίευση: 12/10/2017
ΡΕΠΟΡΤΑΖ ESOS

Παναγιώτης Τζιώνας
Νεοεκλεγείς Πρύτανης Αλεξάνδρειου ΤΕΙ-Θεσσαλονίκης

Τα αυτοδύναμα εκπαιδευτικά ιδρύματα βρίσκονται συχνά ενώπιον πολυσύνθετων και καμιά φορά αντικρουόμενων περιοριστικών παραγόντων στην διαμόρφωση και άσκηση της στρατηγικής τους. Από τη μία πλευρά ο ακαδημαϊκός και ανθρωπιστικός χαρακτήρας του σύγχρονου πανεπιστημίου ωθεί σε οράματα και ιδεαλιστικές διεκδικήσεις προς όφελος των φοιτητών και της κοινωνίας, ως άλλος Δον Κιχώτης που δε θα δίσταζε να αντιπαρατεθεί στους ανεμόμυλους των οικονομικών και άλλων δεσμεύσεων. Από την άλλη, η διαχειριστική πραγματικότητα προσγειώνει τις ιδεαλιστικές απαιτήσεις, ως άλλος Σάντζο Πάντζα στο ομώνυμο έργο του Θερβάντες, και ίσως και θεραπεύει την υπέρμετρη αισιοδοξία με ρεαλιστικές προτάσεις που αναγκαστικά εμπλέκουν τους διαθέσιμους πόρους, τη σχέση των πανεπιστημίων με την κοινωνία κλπ.

Δεν θα ήταν φυσικό να αναμένει κανείς μία εκπαιδευτική πολιτική ριζικά αντίθετη από την ευρύτερη πολιτική και τις δεσμεύσεις μιας κυβέρνησης, καθώς συνδέονται άμεσα, ενώ έχει αποδειχθεί ιστορικά η ισχυρή σχέση κράτους-εκπαίδευσης. Έτσι φθάνουμε σήμερα ξανά στη συζήτηση περί συγχωνεύσεων, συσσωματώσεων και διαμοιρασμού πόρων και προσωπικού μεταξύ μέχρι σήμερα ανεξάρτητων τμημάτων και ιδρυμάτων. Είναι προφανές ότι οποιαδήποτε τέτοια συζήτηση θα πρέπει να εξετάσει τόσο το ακαδημαϊκό κομμάτι της αποστολής των ιδρυμάτων όσο και το κομμάτι της διαχειριστικής πραγματικότητας, όπως αυτό συνδέεται με την εκάστοτε κυβερνητική πολιτική.

Η θεωρία του management έχει συνεισφέρει στην προώθηση των επιχειρήσεων μέσω τεχνικών που μεγιστοποιούν την παραγωγή, την προώθηση προϊόντων και τα κέρδη. Οι τεχνικές αυτές, ενώ έχουν βρει μεγάλη αποδοχή στο χώρο της βιομηχανίας, της αγοράς και των υπηρεσιών είναι πολύ δύσκολο να προσαρμοστούν στα αφαιρετικά, ασαφή και ιδεαλιστικά πρότυπα που περιγράφουν το οικοσύστημα ενός πανεπιστημίου. Σίγουρα η διοίκηση ενός πανεπιστημίου εμπλέκει ζητήματα management,  όπως  η κατάρτιση προϋπολογισμών, η κατανομή κονδυλίων, η ανάπτυξη ερευνητικών πόρων, η διαχείριση προσωπικού, η συντήρηση εξοπλισμού και άλλα. Αυτά  συνθέτουν το ένα υποσύστημα του οικοσυστήματος το οποίο καλούνται να διαχειριστούν οι πρυτανικές αρχές και, συχνά, δεν είναι ορατό στο έτερο υποσύστημα που συνθέτουν οι καθηγητές με τους φοιτητές τους και εστιάζει στο ακαδημαϊκό κομμάτι.

Αν και το υποσύστημα διαχείρισης θεωρείται υποστηρικτικό του ακαδημαϊκού υποσυστήματος, αναγκαστικά, τα δύο υποσυστήματα είναι συζευγμένα καθώς, ιδιαίτερα σε εποχές ισχνών αγελάδων για την οικονομία της χώρας, δεν είναι δυνατό να ικανοποιούνται όλες οι ιδεαλιστικές ακαδημαϊκές απαιτήσεις χωρίς να γίνονται προσπάθειες βελτιστοποίησης των οικονομικών μεγεθών, διαμοιρασμού των πόρων, συγκρότησης ομάδων ερευνητών κρίσιμου μεγέθους για τη διεκδίκηση ευρωπαϊκών και άλλων πόρων. Το ζητούμενο είναι ο βαθμός και η ένταση αυτής της σύζευξης να είναι τέτοια ώστε να μην υποβαθμίζεται η ακαδημαϊκή λειτουργία, να αποδεικνύεται η ωφέλεια στο ανθρώπινο δυναμικό και στην εξοικονόμηση υλικών πόρων ενώ διατηρείται ο συντονισμός του συνολικού συστήματος.

Μία ισχυρή σύζευξη θα σήμαινε άμεση και ισχυρή απόκριση του ενός υποσυστήματος στις μεταβολές του άλλου. Κάτι τέτοιο είναι βέβαια επιθυμητό για οργανισμούς που εμπλέκουν προϊόντα, χρόνους και όγκους παραγωγής και αυστηρά οριοθετημένα χρονοδιαγράμματα, δεν είναι όμως καθόλου σίγουρο ότι θα άρμοζε σε ένα σύστημα που εμπλέκει την ψυχολογία ανθρώπων, την αναζήτηση ακαδημαϊκών ιδανικών και ασαφών εννοιών. Και είναι ακριβώς αυτή η εγγενής ασάφεια η οποία χαρακτηρίζει τόσο τους στόχους που τίθενται από την Πρυτανική αρχή, ως προς την καθαρότητα, την ακρίβεια την υλοποιησιμότητα και την μετρησιμότητα των αποτελεσμάτων τους, όσο και την μέτρηση της τελικής επιτυχίας αυτής της διακυβέρνησης. Υπάρχει άραγε ένας μοναδικά αποδεκτός τρόπος να μετρήσουμε αν επιτεύχθηκε πλήρως κάποιος ακαδημαϊκός στόχος ή  σύνδεση με την κοινωνία κλπ; Ή ακόμη, την επιτυχία μιας Πρυτανικής αρχής στο τέλος της θητείας της;

Έτσι, η προτεινόμενη σύζευξη του ακαδημαϊκού υποσυστήματος το οποίο εμπεριέχει όλη την αλληλεπίδραση καθηγητών/φοιτητών με το υποσύστημα διαχείρισης που καθοδηγείται από την Πρυτανική αρχή και τις διοικητικές υπηρεσίες θα πρέπει να είναι μάλλον χαλαρή και σχετικά ελαστική. Κατ’ αυτήν την έννοια θα διατηρείται η ταυτότητα και η μοναδικότητα των επί μέρους ακαδημαϊκών μονάδων και των λειτουργιών τους, δυνητικά επιτρέποντάς τες να  παράγουν καινοτόμα αποτελέσματα και λύσεις σε σύγκριση με ένα αυστηρό σύστημα σύζευξης. Δίνεται έτσι μεγαλύτερη ελευθερία αυτοκαθορισμού των ακαδημαϊκών και ερευνητικών χαρακτηριστικών στο υποσύστημα, αφήνοντας τη διοίκηση να ανησυχεί κυρίως για το συντονισμό και  τη διαχειριστική επάρκεια. Ακόμη, αυτή η ελαστική και χαλαρή σύζευξη υποστηρίζει την προσαρμοστικότητα στις ιδιαίτερες τοπικές ακαδημαϊκές συνθήκες των τμημάτων και των σχολών. Τέλος, το ακαδημαϊκό υποσύστημα είναι πιο αποτελεσματικό στην ανίχνευση εσωτερικών και εξωτερικών αλλαγών, λόγω της ελευθερίας των μονάδων του ενώ, ταυτόχρονα είναι πιο εύρωστο από ότι στην περίπτωση ενός αυστηρά συζευγμένου συστήματος καθώς πιθανές αποτυχίες μίας μονάδας δεν επηρεάζουν αισθητά το σύνολο.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η χαλαρή σύζευξη μπορεί να οδηγήσει ευκολότερα στην  υιοθέτηση μιας οργανωσιακής ταυτότητας τόσο από τα επιμέρους ακαδημαϊκά τμήματα ή ακόμη και από άλλα μέρη τα οποία δυνητικά θα μπορούσαν να συσσωματωθούν/συγχωνευθούν σύμφωνα με απαιτήσεις του υποσυστήματος διακυβέρνησης. Έτσι, υπάρχει χώρος και για τον ‘άλλο’. Η ταυτοποίηση με έναν πολύπλοκο οργανισμό όπως ένα πανεπιστήμιο είναι γνωστό ότι μπορεί να βελτιώσει αισθητά την αποτελεσματικότητα της επικοινωνίας, τη συνεργασία μεταξύ των τμημάτων, τον κοινό σχεδιασμό και την αλληλεπίδρασή τους. Αποτελεί τον πλέον ισχυρό στόχο όταν λαμβάνονται πρωτοβουλίες σημαντικών αλλαγών όπως αυτές που διαφαίνονται σήμερα στο χώρο της ανώτατης εκπαίδευσης.

Είναι σίγουρο πως οι γενικές αρχές Διοίκησης Ολικής Ποιότητας, όπως εκφράζονται από την υιοθέτηση της νοοτροπίας της διαρκούς βελτίωσης των διεργασιών, τη συμμετοχή όλων, τη διαρκή επιμόρφωση και αυτοβελτίωση, την εναντίωση  στην κενή επιχειρηματολογία και την άκριτη και συνεχή χρήση ποσοτικών δεικτών, προσαρμοσμένες στον ακαδημαϊκό και ανθρωπιστικό χαρακτήρα του Πανεπιστημίου, με μία χαλαρή διασύνδεση των υποσυστημάτων του όπως παρουσιάστηκε,  δείχνουν το δρόμο για πιθανές αναδιαρθρώσεις.

Οι διεργασίες είναι πολύπλοκες και απαιτούν σύνεση και κόπο. Εξάλλου, όπως θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς χαριτολογώντας, ενώ σχεδόν κάθε μέλος μιας πανεπιστημιακής κοινότητας θεωρητικά θα μπορούσε  να δώσει μια τυποποιημένη διάλεξη για την ‘Πανεπιστημιακή πολιτική και στρατηγική’, κανέναν άλλο μέλος δε θα ήθελε αυτοβούλως να την ακούσει εάν επρόκειτο για ρητορική άσκηση με ελάχιστο λειτουργικό περιεχόμενο.

 

Σχόλια (2)

 
Solwn
12 Οκτ 2017 15:13

Ένας εξαιρετικός Δρ., ένας πολύ καλός επιστήμονας ικανός να κάνει πολλά για το Αλεξανδρειο Τεχνολογικό εκπαιδευτικό Ίδρυμα Θεσσαλονίκης.

 
Mavridis
12 Οκτ 2017 20:04

Πολύ καλές οι τοποθετήσεις σας Κύριε Πρύτανη.
Όλοι οι φοιτητές ξέρουμε την ακαδημαική υπόσταση που έχετε και πιστεύουμε σε εσάς. Εκ μέρους όλων των αποφοίτων του Αλεξάνδρείου Τει Θεσσαλονίκης περιμένουμε να προχωρήσετε το θέμα με την Ακαδημαική ολοκλήρωση του 4ου Α.Ε.Ι της χώρας, του Αλεξανδρείου ΤΕΙΘ το οποίο μένει στην αφάνεια απ'τον Πανεπιστημιακό χάρτη της χώρας εδώ και πολλά χρόνια, δίχως να έχει αναφερθεί ότι ήταν το πρώτο ΤΕΙ της χώρας που οργάνωσε ΑΥΤΟΔΎΝΑΜΟ μεταπτυχιακό πρόγραμμα στο Τμήμα Τεχνολογιας τροφίμων απτ'το 2008-Σήμερα. Επίσης το συγκεκριμένο τμήμα είχε διατμηματικό μεταπτυχιακό με το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων τμήμα Χημείας απ'το 2003-2008 δίνοντας του Τεχνογνωσία (που δεν είχε) αλλα η βούλα στο δίπλωμα έλεγε τμήμα Χημείας!
Τεχνογνωσία,σχολές με υψηλή βάση σε σχέση με πολλά ΑΕΙ της χώρας,απόφοιτοι που συνεχίζουν μεταπτυχιακές και διδακτορικές σπουδές, εξυπηρέτηση εταιριών με βελτίωση των ήδη υπάρχοντων προιόντων τους, συνεργασίες με άλλα ιδρύματα, 14 μεταπτυχιακά προγράμματα, καθηγητές απ'τα καλύτερα Ιδρύματα παγκοσμίως,Τμήματα που ζητάνε ανηλεώς να εκπονήσουν PhD ,εξαιρετικές αξιολογήσεις απο αξιολογητές απτ'ις 5 Ηπείρους και ακόμα δεν έχουμε την αναγνώριση που μας αρμόζει.
Είναι το καλύτερο ΑΕΙ ΤΤ της χώρας και αξίζει να καταταγεί στο Πανεπιστημιακό στερέωμα της χώρας χωρίς να δέχετε επικριτικα σχόλια για το μαρτυρικό παρελθόν των ΤΕΙ. Περιμένουμε.

Σχολιάστε το άρθρο

Συκοφαντικά και υβριστικά σχόλια δεν δημοσιεύονται. Το esos δεν φέρει ευθύνη για τα επώνυμα ή ανώνυμα σχόλια που φιλοξενεί. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών, επικοινωνήστε μέσω της φόρμας επικοινωνίας έτσι ώστε να αφαιρεθεί.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΡΘΡΑ