Placeholder

ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΑΠΟΨΗ

Το μέλλον των σπουδών στην Τεχνολογία των Ιατρικών Εργαστηρίων

Δημοσίευση: 22/12/2017
ΡΕΠΟΡΤΑΖ ESOS

Χρήστος Ζηλίδης
Καθηγητής του Τμήματος Ιατρικών Εργαστηρίων
Κοσμήτορας της Σχολής Επιστημών Υγείας και Πρόνοιας
του ΤΕΙ Θεσσαλίας

Η ατυχής πρόταση για τη μετατροπή των Τμημάτων Ιατρικών Εργαστηρίων των ΤΕΙ σε διετή προγράμματα σπουδών θέτει προς συζήτηση ολόκληρο το ζήτημα των σπουδών που συνδέονται με την βιοϊατρική τεχνολογία. Στη συζήτηση αυτή οφείλουν να ληφθούν υπόψη ορισμένα ζητήματα, τα οποία φαίνεται ότι έχουν παντελώς αγνοηθεί.

Αν η εκπαίδευση πρέπει «να συναντά τις κοινωνικές ανάγκες και να ανταποκρίνεται σ’ αυτές», τότε για το ζήτημα του μέλλοντος των Τμημάτων Ιατρικών Εργαστηρίων, θα έπρεπε να απαντηθούν 3 ερωτήματα:

1.    Η μετατροπή τους από τετραετή σε διετή προγράμματα σπουδών συμβάλει (α) στην βελτίωση του επιπέδου σπουδών και (β) στη βελτίωση του συστήματος υγείας και των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας που καλούνται να εξυπηρετήσουν;

2.    Ποιες είναι σήμερα οι ανάγκες του συστήματος υγείας στον τομέα της τεχνολογίας των ιατρικών εργαστηρίων και γενικότερα της βιοιατρικής τεχνολογίας;

3.    Ποιες θα ήταν οι αντίστοιχες ανάγκες για τον τριτοβάθμια εκπαίδευση, προκειμένου αυτή να ανταποκριθεί στις ανάγκες του συστήματος υγείας και της κοινωνίας;

1.    ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Ι. Τα Τμήματα Ιατρικών Εργαστηρίων είναι τα τμήματα με την υψηλότερη ίσως βάση εισαγωγής στα ΤΕΙ, υψηλότερη από εκείνη και ενός σημαντικού αριθμού τμημάτων των Πανεπιστημίων. Διαθέτουν συνεπώς ένα αρκετά υψηλό επίπεδο φοιτητών, οι οποίοι έχουν κατατάξει το συγκεκριμένο Τμήμα πολύ υψηλά στις επιλογές τους.

Με καθαρά ακαδημαϊκά κριτήρια, το πρώτο ερώτημα που προκύπτει, είναι, ποιο μπορεί να είναι το επιχείρημα (αλλά και το ηθικό δικαίωμα έναντι των φοιτητών) για να υποβαθμισθεί σε διετές πρόγραμμα, το Τμήμα με την υψηλότερη βάση εισαγωγής (ενώ τμήματα με βάση εισαγωγής «κάτω της βάσης» να αναγορευθούν ακόπως σε πανεπιστημιακά τμήματα). Δεν θα ήταν πιο λογική επιλογή, στα τμήματα αυτά, επειδή ακριβώς διαθέτουν υψηλού επιπέδου φοιτητές, να ενισχυθούν οι σπουδές, έτσι ώστε το δυναμικό που παράγουν, να μπορεί να αξιοποιηθεί ακόμη περισσότερο; Ποια ακαδημαϊκή λογική μπορεί να οδηγήσει στο αντίστροφο συμπέρασμα ότι πρέπει να υποβαθμισθούν οι σπουδές στα τμήματα με την υψηλότερη βάση;

Μπορούμε να ρωτήσουμε (ή απλώς να αναρωτηθούμε) τι θα αποφάσιζαν πανεπιστήμια του εξωτερικού για την περίπτωση τέτοιων τμημάτων (δηλαδή με υψηλό επίπεδο φοιτητών και δεδομένη θέση στην αγορά εργασίας) για τα οποία κάποιος θα πρότεινε την υποβάθμισή τους…

Και επειδή με ευκολία μπορεί να λέγεται «μα έτσι είναι στο εξωτερικό», πρέπει να υπογραμμισθεί ότι δεν είναι έτσι, και ότι πρόκειται περί χονδροειδούς ανακρίβειας. Η European Association for Professions in Biomedical Science (EPBS) έχει καθορίσει ως minimum απαιτήσεις σπουδών για τους αποφοίτους των βιοϊατρικών επιστημών την κατοχή bachelor, ελάχιστης διάρκειας 180-240 ECTS, σύμφωνα με τη συμφωνία της Μπολόνια, και επιπλέον ως αναπόσπαστο τμήμα των αντίστοιχων σπουδών, την ύπαρξη μεταπτυχιακών προγραμμάτων και διδακτορικών σπουδών. [http://www.epbs.net/images/pdf/publications/epbs_policy_papers/epbs_poli.... Η EPBS αναφέρει ότι στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες έχει επιτευχθεί ήδη το standard αυτό, μεταξύ των οποίων η Αυστρία, το Βέλγιο, η Δανία, Ολλανδία, Ιταλία, Μ. Βρετανία, Σουηδία, Πορτογαλία κ.ά. όπως επίσης και στις ΗΠΑ, τον Καναδά, την Ιαπωνία και την Αυστραλία, ενώ παράλληλα έχουν οργανωθεί και αντίστοιχα μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών. Σ΄ αυτό το επίπεδο βρίσκεται σήμερα και η Ελλάδα, έχοντας μάλιστα κάνει βήματα και στον τομέα των μεταπτυχιακών και διδακτορικών σπουδών, αν όχι με αυτοτελή μεταπτυχιακά, τουλάχιστον σε συνεργασία ή με συμμετοχή σε άλλα μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών των ΑΕΙ. Αυτή είναι η αλήθεια για τη διεθνή πραγματικότητα, που δεν μπορεί να αγνοηθεί στο ακαδημαϊκό επίπεδο.

Βεβαίως, όπως και στην Ελλάδα, είναι δυνατόν και στις άλλες χώρες να υπάρχουν διετή προγράμματα, αλλά όχι μόνο. Δεδομένου λοιπόν, ότι ούτως ή άλλως υπάρχουν ήδη διετή προγράμματα σπουδών στην Ελλάδα που παρέχονται από δημόσια ή ιδιωτικά ΙΕΚ, είναι φανερό ότι η πρόταση για μετατροπή των 4ετών σε διετή σημαίνει ουσιαστικά, απλώς κατάργηση των τετραετών. Δεν συνδέεται με καμία «αναμόρφωση», ή οποιαδήποτε άλλη λέξη θα μπορούσε κανείς να επιστρατεύσει για να εξωραΐσει την αλήθεια. Είναι απλώς κατάργηση των σπουδών στην ανώτατη εκπαίδευση και διατήρηση μόνο των αντίστοιχων που υπάρχουν στη μέση εκπαίδευση. Υπό το πρίσμα αυτό μάλιστα, η πρόταση συνδέεται αναπόφευκτα με μεταφορά σε τρίτους επαγγελματικών δικαιωμάτων που σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο, ανήκουν σε αποφοίτους σχολών της ανώτατης εκπαίδευσης!

ΙΙ. Στο πεδίο των επιπτώσεων που θα έχει στο σύστημα υγείας η μετατροπή των σπουδών των Ιατρικών Εργαστηρίων σε διετή προγράμματα, είναι αναπόφευκτες δύο τουλάχιστον συνέπειες:

(α) Η υποβάθμιση των σπουδών θα μειώσει την προτεραιότητα επιλογής των Ιατρικών Εργαστηρίων από τους υποψήφιους σημαντικά, με αποτέλεσμα τη μείωση του επιπέδου των εισαγόμενων φοιτητών.

(β) Ο περιορισμός του χρόνου σπουδών από τέσσερα σε δύο έτη, θα οδηγήσει αναπόφευκτα στην περικοπή κάποιων γνωστικών αντικειμένων.

Το ερώτημα λοιπόν είναι, εάν οι αναπόδραστες αυτές συνέπειες θα συμβάλουν στην ποιοτική αναβάθμιση της ιατρικής φροντίδας που θα παρέχεται από το σύστημα υγείας. Μολονότι θα μπορούσε ένα απλό όχι να είναι απόλυτα πειστικό, θα πρότεινα κάτι πρακτικότερο: Ας ρωτήσουμε τους ανθρώπους του συστήματος υγείας, ή του Υπουργείου Υγείας. (Άλλωστε και ο ίδιος ο υπουργός υγείας είναι ιατρός Μικροβιολόγος του ΕΣΥ): Τι είδους Τεχνολόγους Ιατρικών Εργαστηρίων προτιμούν; Τετραετούς ή διετούς φοίτησης; Η σύγκριση δεν είναι υποθετική, καθόσον σήμερα, στα νοσοκομεία και τα εργαστήρια της χώρας, υπάρχουν ήδη και οι δύο κατηγορίες προσωπικού. Δεν βλέπω ποιος άλλος είναι καταλληλότερος για να αξιολογήσει τη σκοπιμότητα περιορισμού των σπουδών στην Ιατρική Εργαστηριακή Τεχνολογία. Είμαι πεπεισμένος πως θα ακούσουμε, ότι μάλλον απαιτείται αναβάθμιση και όχι υποβάθμιση της εκπαίδευσης αυτού του δυναμικού. Ιδίως σήμερα, όπου ο αριθμός των Ιατρών Βιοπαθολόγων των δημόσιων νοσοκομείων, ακόμη και των πανεπιστημιακών, έχει περιορισθεί, η παροχή εργαστηριακών υπηρεσιών στηρίζεται κατά κύριο λόγο στο τεχνολογικό προσωπικό των εργαστηρίων. Στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας υπάρχουν σήμερα όλο κι όλο δύο μέλη ΔΕΠ για τα εργαστήρια Μικροβιολογίας και Βιοχημείας μαζί, και 3-4 ιατροί του ΕΣΥ. Σε ποιους μπορεί να φαντασθεί κανείς ότι στηρίζεται σήμερα η παροχή εργαστηριακών υπηρεσιών στο Νοσοκομείο αυτό; Πόσους Παθολογοανατόμους διαθέτουν σήμερα τα πανεπιστημιακά νοσοκομεία και πώς θα λειτουργούσαν χωρίς το τεχνολογικό τους προσωπικό;

2.    ΟΙ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ

Ι. Το σύστημα υγείας και το νομικό πλαίσιο που το διέπει, έχει αναπτύξει ένα σύνολο μηχανισμών που επιδιώκουν να εξασφαλίσουν εγγυήσεις για την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας.

Μεταξύ των εγγυήσεων αυτών, πρωτεύουσα θέση κατέχουν οι εγγυήσεις για την επαγγελματική επάρκεια των διαφόρων κατηγοριών προσωπικού.  Έτσι, προβλέπονται υποχρεωτικά θέσεις Τεχνολόγων Ιατρικών Εργαστηρίων τετραετούς εκπαίδευσης σε όλα τα νοσοκομεία και ιατρικά εργαστήρια της χώρας, αντίστοιχες υποχρεωτικές θέσεις στις ιδιωτικές κλινικές και τα ιδιωτικά διαγνωστικά κέντρα και εργαστήρια κ.ο.κ.

Μα, θα αναρωτηθεί κανείς, έχει συμφωνήσει το Υπουργείο Υγείας να αλλάξει όλο αυτό το πλέγμα των εγγυήσεων ποιότητας που συνδέονται με την επαγγελματική επάρκεια των υπηρετούντων στα ιατρικά εργαστήρια; Έχει συμφωνήσει να καταργήσει τις αντίστοιχες θέσεις από τους οργανισμούς όλων των νοσοκομείων και Κέντρων Υγείας της χώρας; Έχει συμφωνήσει να καταργήσει τις αντίστοιχες απαιτήσεις από τις ιδιωτικές μονάδες υγείας και τα ιδιωτικά διαγνωστικά κέντρα και εργαστήρια; Ή μήπως όλη αυτή η συζήτηση περί  υποβάθμισης των σπουδών των Ιατρικών Εργαστηρίων είναι απλώς μια ιδέα που δεν έλαβε υπόψη της τίποτε σχετικό;

Θα υπενθυμίσω τα standards που θέτει η EPBS για το αποδεκτό επίπεδο των αντίστοιχων σπουδών, ορίζοντας ως minimum τα 180 - 240 ECTS. Η πρόταση υποβάθμισης των σπουδών σε διετή σημαίνει ουσιαστικά ότι η χώρα μας θα πέσει σε επίπεδο κάτω από τα ευρωπαϊκά standards στην ιατρική εργαστηριακή τεχνολογία. Αποφάσισε η Ελλάδα να απομακρυνθεί από τα standards αυτά; Δεν φαίνεται να προκύπτει από πουθενά. Είναι πιθανότατα μια άστοχη (;) πρόταση. Μάλλον λοιπόν αυτό που θα έπρεπε να τεθεί ως στόχος, είναι η καλύτερη υλοποίηση και του δεύτερου σκέλους της ευρωπαϊκής στρατηγικής, που αναφέρεται στην οργάνωση κατάλληλων μεταπτυχιακών και διδακτορικών σπουδών, ή την ανάπτυξη εξειδικεύσεων.

ΙΙ. Η σύγχρονη Ιατρική και φροντίδα υγείας περιλαμβάνουν ένα ευρύ φάσμα τεχνολογιών, συνεχώς διευρυνόμενο.

−    Υπάρχουν Εργαστήρια Πυρηνικής Ιατρικής που απαιτούν την κατάλληλη εκπαίδευση του προσωπικού τους στον χειρισμό ραδιοϊσοτόπων και της αντίστοιχης τεχνολογίας.

−    Υπάρχουν Βιολογικά Εργαστήρια που απαιτούν την κατάλληλη εκπαίδευση του προσωπικού τους στις σύγχρονες τεχνολογίες που διαθέτουν.

−    Υπάρχουν ανοσολογικά εργαστήρια, που απαιτούν την κατάλληλη εκπαίδευση του προσωπικού τους στη σύγχρονη τεχνολογία που διαθέτουν.

 

−    Υπάρχουν εργαστήρια Ιστοπαθολογίας που χρησιμοποιούν ανοσοϊστοχημικές μεθόδους, που απαιτούν την κατάλληλη εκπαίδευση του προσωπικού τους.

−    Υπάρχουν Εργαστήρια Δημόσιας Υγείας που απαιτούν την κατάλληλη εκπαίδευση του προσωπικού τους.

−    Υπάρχουν Κτηνιατρικά Εργαστήρια, που απαιτούν την κατάλληλη εκπαίδευση του προσωπικού τους στις τεχνολογίες και τις μεθόδους που εφαρμόζουν.

−    Υπάρχουν ερευνητικά και πειραματικά βιολογικά και ιατρικά εργαστήρια, που απαιτούν την κατάλληλη εκπαίδευση του δυναμικού τους στις μεθόδους και τις διαδικασίες που εφαρμόζουν.

−    Υπάρχουν ανάγκες ελέγχου και διασφάλισης ποιότητας όλων ανεξαιρέτως των ιατρικών εργαστηρίων της χώρας, που απαιτούν την κατάλληλη εκπαίδευση του προσωπικού τους στις μεθόδους και τις διαδικασίες διασφάλισης και πιστοποίησης της ποιότητας.

Αναρωτιέται λοιπόν κανείς, με ποιόν τρόπο απαντά στις ανάγκες αυτές η πρόταση για υποβάθμιση των σπουδών των Ιατρικών Εργαστηρίων.

ΙΙΙ. Πέραν της αμιγώς εργαστηριακής τεχνολογίας, υπάρχουν σήμερα αρκετοί κλάδοι της σύγχρονης ιατρικής τεχνολογίας, οι οποίοι δεν υποστηρίζονται από κανένα πρόγραμμα σπουδών της ανώτατης εκπαίδευσης!

−    Όλη η τεχνολογία που χρησιμοποιείται στα χειρουργεία (χειρουργικές κλίνες, αναισθησιολογικά, κλπ) δεν υποστηρίζεται σήμερα από κανένα πρόγραμμα σπουδών.

−    Όλη η τεχνολογία της εντατικής ιατρικής φροντίδας (monitoring, αναπνευστήρες κ.ά. σε ΜΕΘ, ΜΑΦ, νεογνολογικές μονάδες κλπ) δεν υποστηρίζεται από κανένα πρόγραμμα σπουδών.

−    Όλη η τεχνολογία που χρησιμοποιείται στην κάθε είδους σύγχρονη ενδοσκοπική ιατρική δεν υποστηρίζεται από κανένα πρόγραμμα σπουδών.

−    Όλη η τεχνολογία που χρησιμοποιείται στα διάφορα κλινικά εργαστήρια (πνευμονολογικά, γαστρεντερολογικά κλπ) δεν υποστηρίζεται από κανένα πρόγραμμα σπουδών.

−    Όλη η σύγχρονη βιοϊατρική τεχνολογία που χρησιμοποιείται για την ανάπτυξη εμβολίων, σύγχρονων φαρμάκων, υλικών κλπ δεν υποστηρίζεται από κανένα πρόγραμμα σπουδών (παρά μόνο αποσπασματικά).

Και αφήνουμε εκτός συζήτησης όλη την απεικονιστική ιατρική τεχνολογία, με την οποία ασχολούνται τα Τμήματα Τεχνολόγων Ακτινολογικών Εργαστηρίων.

Μπορεί η παραπάνω απαρίθμηση να δημιουργεί την εντύπωση ότι απομακρύνεται κάπως από τον πυρήνα του ερωτήματος για τα Ιατρικά Εργαστήρια, αλλά αυτό είναι το μέλλον της σύγχρονης ιατρικής τεχνολογίας, το οποίο πρέπει να «συναντήσει» η τριτοβάθμια εκπαίδευση και «να ανταποκριθεί σ΄αυτό». Και συνεπώς πάνω σ΄αυτό θα έπρεπε να διεξάγεται η συζήτηση και για το μέλλον των σπουδών στην ιατρική και εργαστηριακή τεχνολογία.

3.    ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΓΙΑ ΝΑ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΘΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ

Αν τα παραπάνω περιγράφουν τις ανάγκες του εργαστηριακού και τεχνολογικού τομέα της σύγχρονης Ιατρικής φροντίδας, τότε, στο ακαδημαϊκό επίπεδο, το ερώτημα είναι: Ποια προγράμματα σπουδών πρέπει να αναπτύξουμε για να ανταποκριθούμε σ΄ αυτές, και πώς πρέπει να τα δομήσουμε;

Μπορεί κάποιος να καταρτίσει ένα διετές πρόγραμμα σπουδών που να ικανοποιεί τις παραπάνω απαιτήσεις; Τι σοβαρότητα μπορεί να έχει μια πρόταση για μετατροπή των τετραετών σπουδών στην Τεχνολογία των Ιατρικών Εργαστηρίων σε διετείς, υπό το πρίσμα των παραπάνω αναγκών και επιστημονικών τάσεων;

Αντίθετα, αυτό που υπαγορεύουν οι παραπάνω ανάγκες είναι άλλο:

(α) Να διευρύνουμε και να εκσυγχρονίσουμε τις σπουδές στην Τεχνολογία Ιατρικών Εργαστηρίων σε όλα τα σύγχρονα εργαστηριακά αντικείμενα.

(β) Να αναπτύξουμε προγράμματα σπουδών με κατευθύνσεις και εξειδικεύσεις, που θα καλύπτουν όλη τη σύγχρονη ιατρική τεχνολογία.

(γ) Να διαμορφώσουμε στο εκπαιδευτικό επίπεδο εγγυήσεις επαγγελματικής επάρκειας και εγγυήσεις ποιότητας των αποφοίτων που θα εργασθούν σε τόσο σοβαρούς τομείς, όπως η ιατρική φροντίδα.

Η συζήτηση λοιπόν πρέπει να αναπροσανατολισθεί στο πώς θα προσεγγίσει η χώρα μας τη σύγχρονη ευρωπαϊκή προοπτική για μετάβαση σε ένα ενιαίο σύστημα Σπουδών Βιοϊατρικής Τεχνολογίας.

Νομίζω ότι αυτό είναι ένα πλαίσιο που θα μπορούσε να καταστήσει τη συζήτηση ορθολογική και επιστημονικά αποδεκτή. Κάθε τι διαφορετικό φοβάμαι ότι αποτελεί μια μάλλον μια αντιεπιστημονική προσέγγιση.

 

 

Σχολιάστε το άρθρο

Συκοφαντικά και υβριστικά σχόλια δεν δημοσιεύονται. Το esos δεν φέρει ευθύνη για τα επώνυμα ή ανώνυμα σχόλια που φιλοξενεί. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών, επικοινωνήστε μέσω της φόρμας επικοινωνίας έτσι ώστε να αφαιρεθεί.