Placeholder

ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΑΠΟΨΗ

Αποτίμηση, λογοδοσία, αυτονομία, εποπτεία στις Νέες Δομές Στήριξης του Εκπαιδευτικού Έργου

Δημοσίευση: 19/01/2018
ΡΕΠΟΡΤΑΖ ESOS

Γιάννης Κατσαρός, σχολικός σύμβουλος ΠΕ, μέλος «ΠΡΩ.ΠΑΙΔΕΙ.Α.», μέλος Δ.Σ.  της Ε.Ο.Δ.Ε.

Η πρόταση για τις νέες Δομές υποστήριξης του Εκπαιδευτικού Έργου, αναγνωρίζει ότι η αυτοαξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου αποτελεί έναν από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους για τη βελτίωση του εκπαιδευτικού συστήματος, αλλά και για την εξασφάλιση λογοδοσίας. Εισάγει τον "Προγραμματισμό και Αποτίμηση Εκπαιδευτικού Έργου", δίνοντας τη δυνατότητα στα σχολεία υπεύθυνα να προσδιορίσουν την ανάπτυξή τους, μέσα από τον συνεχή αναστοχασμό των πρακτικών τους και τον σχεδιασμό και την εφαρμογή βελτιωτικών σχεδίων δράσης. Η δομή της προτεινόμενης διαδικασίας  παραπέμπει ευθέως στην Αυτοαξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου που εφαρμόστηκε πιλοτικά από το 2011 έως το 2014 και "πάγωσε" από το 2015, αλλά αποτελεί μια πιο γενική, συγκεχυμένη και αδύναμη εκδοχή της.

Στην κατεύθυνση της ενίσχυσης του λογοδοτικού χαρακτήρα της διαδικασίας το σχέδιο προβλέπει αφενός τη συμμετοχή του Σχολικού Συμβουλίου, αλλά και όλης της εκπαιδευτικής κοινότητας (συνεκτιμώνται οι προτάσεις τους) και αφετέρου την κοινοποίηση του προγραμματισμού και της αποτίμησης στο οικείο ΠΕΚΕΣ. Πρέπει εδώ να επισημανθεί ότι η διαδικασία «Προγραμματισμού και Αποτίμησης» προβλέπεται για όλες τις δομές, αλλά αναβαθμίζεται ο διοικητικός και λογοδοτικός χαρακτήρας της διαδικασίας πάνω από το επίπεδο του σχολείου και για παράδειγμα «ο προγραμματισμός και η αποτίμηση του εκπαιδευτικού σχεδιασμού του ΠΕΚΕΣ υποβάλλονται στο ΥΠΠΕΘ και στο ΙΕΠ». Αυτό μπορεί να έχει θετικά αποτελέσματα στη φάση της εισαγωγής και εμπέδωσης  του συστήματος, προκειμένου να δοθεί ο χρόνος να αναπτυχθεί κουλτούρα αυτοβελτίωσης, να γίνει η διαδικασία αποδεκτή ως μηχανισμός βελτίωσης και να ωριμάσει. Βοηθά, επίσης, να αποφευχθεί ο κίνδυνος η διαδικασία να αποκτήσει γραφειοκρατικό χαρακτήρα και να εγκαθιδρυθεί στρεβλά ως παραγωγή εκθέσεων που αποστέλλονται σε ιεραρχικά ανώτερες διοικητικές δομές ή σε εξωτερικούς αξιολογητές.

Όμως δεν μπορεί να φανταζόμαστε το σχολείο ως κλειστό και αυτοαναφορικό σύστημα και να ενισχύουμε την εντροπία. Στις αδυναμίες της πρότασης είναι η απουσία αναφοράς σε μηχανισμούς πρόσληψης εξωτερικών ερεθισμάτων και προκλήσεων που μπορούν να προφυλάξουν από μειονεκτήματα της εσωτερικής αξιολόγησης, όπως η εσωστρέφεια, η έλλειψη συστηματικότητας, η επικέντρωση σε ανώδυνες πτυχές και σε πτυχές για τις οποίες δεν φέρει ευθύνη η σχολική μονάδα, η αδυναμία άντλησης στοιχείων και εξαγωγής συμπερασμάτων με ευρύτερη σημασία για την αποτίμηση του εκπαιδευτικού συστήματος. Λείπουν επίσης αναφορές στον συνεχή διαμορφωτικό ρόλο που μπορούν να έχουν τα σχολεία στην προσαρμογή και βελτίωση της ίδιας της διαδικασίας αποτίμησης.

Πέρα από τα παραπάνω, η δυνατότητα αξιοποίησης της αυτοαξιολόγησης ως μηχανισμού βελτίωσης εξαρτάται από τον βαθμό αυτονομίας που απολαμβάνουν τα σχολεία για τη λήψη αποφάσεων που προσδιορίζουν την αποτελεσματική υλοποίηση των σχεδίων δράσης, την αποτελεσματική λειτουργία του σχολείου και τις μαθητικές επιδόσεις. Και το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα είναι το πλέον συγκεντρωτικό στην ΕΕ. Τα σχολεία αφενός έχουν στον ελάχιστο βαθμό την αρμοδιότητα να λάβουν αποφάσεις σε σχέση τόσο με το πρόγραμμα και τη διδασκαλία, όσο και με τη διοίκηση και αφετέρου δεν διαθέτουν πόρους για την κάλυψη αναγκών που θα προκύψουν από τον προγραμματισμό και τα σχέδια δράσης. Αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές στον πίνακα που ακολουθεί, ενώ η κατάσταση δεν έχει μεταβληθεί τις τελευταίες δεκαετίες, όπως δείχνουν διαχρονικά τα στοιχεία του Δικτύου Ευρυδίκη.

Πίνακας: Σχολική αυτονομία σε θέματα παιδαγωγικά – διδασκαλίας και διοικητικά- οικονομικά % μαθητών σχολείων των οποίων οι διευθυντές ανάφεραν ότι οι διευθυντές είχαν αρμοδιότητα λήψης αποφάσεων για τα ακόλουθα έργα

Πηγή: OECD (2016), PISA 2015 Results (VolumeII): Policies and Practicies for Successful Schools,  http://dx.doi.org/10.1787/9789264267510-en

Με βάση τα παραπάνω και δεδομένου ότι τα στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι τα σχολεία με ενισχυμένη αυτονομία σε θέματα προγράμματος σπουδών και αξιολόγησης συνήθως έχουν υψηλότερες επιδόσεις θα αναμενόταν στην πρόταση να έχουν συμπεριληφθεί προβλέψεις για ενίσχυση της σχολικής αυτονομίας. Όμως η αυτονομία της σχολικής μονάδας ήδη από τον σχετικό τίτλο ονομάζεται "Παιδαγωγική" και στη συνέχεια  περιορίζεται στη δυνατότητα των σχολείων για "καθορισμό των σημείων έμφασης στον προγραμματισμό και την αποτίμηση". Η ατολμία των συγκεκριμένων προβλέψεων και η γενικότερη φιλοσοφία του σχεδίου –με τη μεταφορά καθοριστικής σημασίας αποφάσεων, όπως αυτές που αφορούν τη στήριξη του εκπαιδευτικού έργου, σε ανώτερο επίπεδο- δείχνουν ότι το εκπαιδευτικό σύστημα κινείται σε ακόμα πιο συγκεντρωτική κατεύθυνση.

Ενδεικτικό της συγκεντρωτικής αντίληψης είναι το γεγονός ότι ενώ στην πρόταση υπάρχουν αναφορές στην «υποστήριξη των σχολικών μονάδων …σε ζητήματα … ενδυνάμωσης συγκεκριμένων μελών ή ευάλωτων ομάδων της σχολικής κοινότητας, …αποφυγής της σχολικής διαρροής κ.λπ.» αυτό δεν συσχετίζεται με την αυτονομία των σχολείων και με την εξασφάλιση πόρων στα σχολεία για την κάλυψη προγραμμάτων για την αντιμετώπιση τέτοιων αναγκών.

Αυτονόητα, η ενίσχυση της αυτονομίας, προστιθέμενη στις υπάρχουσες αδυναμίες, την έλλειψη συνεκτικής και συντονισμένης λειτουργίας των σχολείων σε όλο το εκπαιδευτικό σύστημα, καθιστά αναγκαία την αναβάθμιση και εκσυγχρονισμό του συστήματος στήριξης, χωρίς όμως να παραμελούμε και το σύστημα προληπτικής παρακολούθησης και εποπτείας.

Ως προς τη διοικητική λειτουργία του ελέγχου και της εποπτείας, η πρόταση είναι εξαιρετικά φειδωλή. Υπάρχει μία μόνο αναφορά στη φράση «Οι Περιφερειακοί Συντονιστές Εκπαιδευτικού Έργου και Επιμόρφωσης αναλαμβάνουν την ευθύνη υποστήριξης συγκεκριμένων σχολικών μονάδων σε όλες τις φάσεις προγραμματισμού και αποτίμησης του εκπαιδευτικού έργου και έχουν τη γενική επιστημονική και παιδαγωγική εποπτεία των εκπαιδευτικών».

Δεν είναι σαφές αν αυτή η πρόβλεψη αποτελεί πλαίσιο για τον ρόλο αξιολογητή που μπορούν να αναλάβουν πλέον οι Π.Σ.Ε.Ε.Ε., έχοντας αποκτήσει την απαραίτητη απόσταση, όπως αναδείχτηκε σε προηγούμενο κείμενο. Προφανώς όμως το ενδιαφέρον για τη διοικητική λειτουργία της εποπτείας για τους συντάκτες του σχεδίου παρέλκει. Το σύστημα παραμένει συγκεντρωτικό, ιεραρχικό και ιδιόμορφα γραφειοκρατικό και η εποπτεία θα συνεχίσει να ασκείται από ίδια όργανα της ιεραρχίας της εκπαίδευσης με τον ίδιο ιεραρχικό και ατελέσφορο τρόπο που έχει συμβάλει στην ανάπτυξη «οργανωμένης αναρχίας» ως βασικού χαρακτηριστικού του εκπαιδευτικού μας συστήματος (Γ. Παπακωνσταντίνου, εδώ https://www.esos.gr/arthra/54751/nees-domes-stin-ekpaideysi-kai-o-thesmo....)

Δεν υπάρχει καμιά μέριμνα για την ανάπτυξη ενός σύγχρονου συστήματος ελέγχου και εποπτείας που θα μεταφέρει την έμφαση από τον έλεγχο των εισροών, τις πρακτικές συμμόρφωσης και τον έλεγχο του λάθους, στην αναβάθμιση της ποιότητας, σε πολιτικές συγκριτικών αποτελεσμάτων και στην επιδίωξη της επιτυχίας και της αριστείας. Που θα μεταφέρει την έμφαση σε πρακτικές ουσιαστικής αυτορρύθμισης, συντονισμού και πρόληψης, όπως είναι η ανάπτυξη του συστήματος αρχικής εκπαίδευσης και συνεχούς επαγγελματικής ανάπτυξης των εκπαιδευτικών, η ανάπτυξη του επαγγελματισμού τους, η προώθηση της διαφάνειας, η αξιοποίηση μετρήσιμων στοιχείων και ολοκληρωμένων πληροφοριακών συστημάτων διαλειτουργικά συνδεδεμένων, η προώθηση συστημάτων πιστοποίησης, η αποσαφήνιση ρόλων και αρμοδιοτήτων, η ανάπτυξη πρωτοκόλλων συνεργασίας μεταξύ φορέων, καθώς και διαγραμμάτων ροής διαδικασιών κ.λπ. Σαφώς όμως αυτό δεν θα μπορούσε να γίνει στο πλαίσιο της προχειρότητας που χαρακτηρίζει αυτήν την πρόταση.

Συνοψίζοντας, θα τονίσω άλλη μια φορά ότι όλα τα αποτελεσματικά εκπαιδευτικά συστήματα επενδύουν στον εκπαιδευτικό και τη σχολική μονάδα, στη συνεχή επιστημονική και παιδαγωγική υποστήριξη και καθοδήγηση απευθείας και άμεσα σε κάθε σχολείο, σε κάθε τάξη, στους εκπαιδευτικούς, τους μαθητές και τους γονείς, σε όλη τη σχολική κοινότητα. Αυτό απαιτεί στελέχη επιφορτισμένα με τον ρόλο να βρίσκονται σε άμεση επαφή με το σχολείο και την καθημερινή διδακτική πράξη. Απαιτεί σε αυτό το επίπεδο στελέχη με ενισχυμένο προφίλ εξειδικευμένης επιστημονικής γνώσης, κατάρτισης και εμπειρίας, αλλά και ικανοτήτων παιδαγωγικής ηγεσίας. Προφανώς αυτό απαιτεί χρήματα. Ένα αποτελεσματικό σύστημα στήριξης απαιτεί καλό σχεδιασμό και οικονομικούς πόρους. Και η πρόταση κινείται στον αντίποδα. Είναι πρόχειρα σχεδιασμένη και κινείται στην κατεύθυνση της εξοικονόμησης πόρων, της λογικής «πονάει κεφάλι, κόβει κεφάλι» και της ικανοποίησης όσων ζητούν για διάφορους λόγους την τιμωρία των σχολικών συμβούλων. Δεν λύνει τα προβλήματα του υφιστάμενου συστήματος επιστημονικής και παιδαγωγικής καθοδήγησης, αλλά επί της ουσίας την καταργεί. Αν κατατεθεί για εφαρμογή, όπως παρουσιάστηκε, και θα οδηγήσει σε αύξηση των σχετικών δαπανών και θα φτωχύνει τη στήριξη και την ποιότητα του εκπαιδευτικού έργου.

 

Σχόλια (5)

 
Βασίλης Κ.
19 Ιαν 2018 16:15

Εύγε Ιωάννη, απόλυτα σωστός!!!!!!!

 
Ράπτης Ηλίας, πρώην σχολικός σύμβουλος Π.Ε.
24 Ιαν 2018 19:43

Ο συντονισμός του κ. Κατσαρού μετα της κ. Μπούντα είναι άψογος, αξιοθαύμαστος, θα κριθεί όμως εν τοις πράγμασι αν θα είναι και αποτελεσματικός. Και κάτι ΄"άσχετο" : Ακόμα έχω στο πορτοφόλι μου ένα μικρό σημείωμα - post it - στο οποίο υπάρχουν δύο ονόματα και ένα τηλέφωνο : κ. Ιωάννης Κατσαρός και κυρία Ελένη Μπούντα ο δε αριθμός του τηλεφώνου 210 -34...παρά τη τότε Υπουργώ Παιδείας κ. Διαμαντοπούλου Άννα... Έτσι, διαβάζοντας τις βαρύγδουμες έννοιες αποτίμηση, Λ Ο Γ Ο Δ Ο Σ Ι Α , αυτονομία , εποπτεία ... στον παραπάνω τίτλο στο νου μου ήρθε μια φρασούλα που όλο τη διώχνω να μη βγει μπροστά κι αυτή παραμερίζει όλες τις άλλες και τσιουπ!, να την πάλι αυτούσια στη "μεγαλόπρεπη σάλα των σκιών", όπως θάλεγε και o μέγιστος των ψυχολόγων, ο επονομαζόμενος και Μότσαρτ της Ψυχολογίας, L. S. Wygotski : Τι λέει αυτή αλησμόνητη φρασούλα, λεχθείσα από τον ένα /τη μία εκ των δύο παραπάνω αναφερομένων; Μονάχα τούτο : "Καταλαβαίνω την πικρία σας κ. Ράπτη αλλά τι να κάνουμε, θα πρέπει να σώσουμε τη χώρα !!!!!!!!!" ( μόνο τα θαυμαστικά είναι δικά μου)
Το μόνο που έχω προς στηγμήν να κάνω και να πω είναι μια απλή ερωτησούλα :

Τι έγινε, βρε παιδιά, τη σώσατε τη χώρα ;

Όντας θεασώτης του αρχαιοπρεπούς λόγον διδόναι κάποτε θα πρέπει να μιλήσω "εν τοις πράγμασι " και άλλων τινών συναφών... Το οφείλω στον εαυτό μου και κάποια στιγμή θα το κάνω...

Μετά τιμής
Ηλίας Ράπτης

 
Εύγε σας κε.Ράπτη
24 Ιαν 2018 22:42

Εύγε σας κε Ράπτη για το σχόλιο σας.Εγώ θα συμπληρώσω ότι επί της κας Διαμαντοπούλου και των συνεργατών της προς το τέλος του καλοκαιριού εκδόθηκε εγκύκλιος, ενώ είχαν ΗΔΗ κατατεθεί οι αιτήσεις των ενδιαφερομένων, με την οποία όποιος ήθελε να πάρει μέρος στις επιλογές σχολικών συμβούλων έπρεπε να παραιτηθεί ΠΡΩΤΑ από την θέση ευθύνης που είχε.Αφορούσε διευθυντές εκπαίδευσης,προισταμένους εκπαιδευτικών θεμάτων,διευθυντές σχολείων που είχαν επιλεγεί λίγες μέρες πριν κλπ.Αποτέλεσμα για την ΠΕ ήταν από τους 1.000 περίπου υποψηφίους αποκλείστηκαν αντισυνταγματικά οι περίπου 517,δηλ πάνω από το 50% των υποψηφίων.Το είχε τότε καταγγείλει αναλυτικά και εμπεριστατωμένα ο αιρετός του ΚΥΣΠΕ κος Παληγιάννης.Το αποτέλεσμα ήταν να παραμείνουν υποψήφιοι οι ήδη υπάρχοντες σχολικοί σύμβουλοι από τους οποίους έγιναν ,αν θυμάμαι καλά,οι 370.Τέτοιος συναγωνισμός.Ακολούθησε και συνεχίζεται μέχρι τώρα η διαρκής παράταση που συνολικά βρίσκεται στην 7ετία.Όπως γράφετε κύριε Ράπτη το έκαναν και αυτό για να... σώσουν την χώρα.

 
Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι.
25 Ιαν 2018 12:20

Για την ακρίβεια των αριθμών και για το αίσθημα του δικαίου και της αλήθειας στις επιλογές των Σχολικών Συμβούλων του 2011 και μετά της αντισυνταγματικής και πέραν κάθε λογικής τροπολογίας της Διαμαντοπούλου το καλοκαίρι του 2011 τέθηκαν εκτός διαδικασίας, λόγω του ότι ήδη είχαν θέσεις ευθύνης( η συντριπτική πλειοψηφία Διευθυντές σχολείων που επιλέχτηκαν 20 ημέρες πριν),575 ΠΕ70 (ποσοστό άνω του 50%)και απέμειναν σαν υποψήφιοι μόνο 563 ΠΕ70 στην συντριπτική τους πλειοψηφία ήδη υπηρετούντες Σχολικοί Σύμβουλοι από τις επιλογές του 2003 και του 2007.Αν προσθέσουμε σε αυτόν τον αριθμό και τους 153 Νηπιαγωγούς και 77 Ειδικής Αγωγής το σύνολο των υποψηφίων και των τριών ειδικοτήτων ανέρχονταν σε 793 εκ των οποίων έγιναν Σχολικοί Σύμβουλοι οι 386.Τέτοια μικρή αναλογία μεταξύ υποψηφίων και θέσεων δεν υπήρξε ποτέ και ούτε θα υπάρξει αποκλειστικά και μόνο λόγω αυτής της τροπολογίας της Διαμαντοπούλου. Και με αυτό όπως λέει για άλλο θέμα ο κος Ράπτης παραπάνω σώθηκε η ...χώρα . Με την δε τροπολογία Κατρούγκαλου αυτοδίκαια πλέον αποχώρηση από την υπηρεσία είναι τα 67 έτη.Καταλαβαίνετε γιατί γίνεται αυτός ο συνεχής αγώνας των δημοσιευμάτων και ημερίδων.

 
Γιάννης Κατσαρός
17 Μαρ 2018 17:59

Κύριε Ράπτη. Σήμερα το είδα.
Την εμμονή σας την περιγράφετε. Η φαντασία σας, ζωηρότατη και ιδιαίτερα παραγωγική, σάς οδηγεί σε λάθος δρόμους. Ψευδολογείτε και πρέπει να το κοιτάξετε αυτό.

Σχολιάστε το άρθρο

Συκοφαντικά και υβριστικά σχόλια δεν δημοσιεύονται και διαγράφονται. Επίσης δεν επιτρέπεται στα σχόλια να αναγράφονται links τα οποία διαγράφονται. Το esos δεν φέρει ευθύνη για τα επώνυμα ή ανώνυμα σχόλια που φιλοξενεί. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών, επικοινωνήστε μέσω της φόρμας επικοινωνίας έτσι ώστε να αφαιρεθεί.

e-epimorfosi.aegean