Placeholder

ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΑΠΟΨΗ

Διετείς κύκλοι σπουδών: Μία Πρόταση για την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας

"Oι διετείς κύκλοι σπουδών να αναχθούν σε μόνιμο θεσμό της χώρας, αλλά παράλληλα σε βασικό μοχλό παραγωγικής ανασυγκρότησης, πετυχαίνοντας παράλληλα και την «αποσυμφόρηση» της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης"
Δημοσίευση: 14/10/2018
ΡΕΠΟΡΤΑΖ ESOS

Δρ. Δ. Παπαχρήστος,
Μέλος ΕΔΙΠ, Τμ. Βιομηχανικής Σχεδίασης και Παραγωγής, Παν.Δυτ. Αττικής

Η ενασχόληση μου με την εκπαίδευση ξεκινά μόλις από το 1994, στην αρχή ερευνητικός συνεργάτης σε εσωτερικά προγράμματα έρευνας του τότε ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ (τώρα μέρος του νέου Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής), και συνεχίστηκε είτε ως εργαστηριακός συνεργάτης, είτε ως μέλος Ειδικού Τεχνικού Προσωπικού (ΕΤΠ), είτε ως ΕΔΙΠ στο νεοσύστατο Πανεπιστήμιο. Επίσης εργάστηκα ως εκπαιδευτής αρκετά χρόνια σε διάφορα δημόσια ΙΕΚ (Υπ.Παιδείας, ΟΑΕΔ) διδάσκοντας διάφορα αντικείμενα. Επίσης, η διδακτορική διατριβή που ολοκλήρωσα πριν λίγο καιρό αφορούσε και πάλι την εκπαίδευση, και ιδιαίτερα την Ναυτική εκπαίδευση & κατάρτιση, που στην χώρα μας είναι αρκετά παραμελημένη.

Όλα τα παραπάνω σημειώνονται ως αφετηρία για να αναφερθώ στο αντίκειμενο του τίτλου του παρόντος άρθρου, που αφορά τους διετείς κύκλους σπουδών που ανακοινώθηκαν πριν ένα χρόνο περίπου, από την πολιτική ηγεσία του Υπ. Παιδείας. Στο πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής ασχολήθηκα με το θέμα, αφού συμμετείχα στη σχεδίαση αρκετών τέτοιων προγραμμάτων σπουδών, που τελικά μόνο έξι προωθήθηκαν για έγκριση στο υπουργείο. Ωστόσο, το τελευταίο διάστημα, διαπίστωσα μια καθυστέρηση (αναδίπλωση;) από πλευράς Υπουργείου, που αφορούσε κυρίως το αντικείμενο της χρηματοδότησης τους, αλλά και γενικότερα το θέμα τις θεσμικής πλαισίωσης τους. Έτσι, μετά από αυτά τα γεγονότα, θα ήθελα να σημειώσω κάποιες σκέψεις σχετικά με το όλο εγχείρημα των διετών κύκλων σπουδών και την σημαντική αξία που μπορεί να έχουν για την χώρα, εφόσον, όμως, τύχουν κατάλληλης αντιμετώπισης.

Ξεκινώντας, θα ήθελα να αναφέρω ότι αντίστοιχου επιπέδου σπουδές (5ο επίπεδο στην ευρωπαϊκή κλίμακα προσόντων) προσφέρονται από όλα τα ανεπτυγμένα κράτη του κόσμου και όχι μόνο.  Αυτά τα προγράμματα σπουδών τα προσφέρουν είτε εντός πανεπιστημίων με χορήγηση διπλώματος τύπου Associate degree, Higher National Diploma, ή Certificate (π.χ. Ολλανδία, Γερμανία κ.α.), είτε σε ιδρύματα εκτός πανεπιστημίου (τύπου κολέγια ή ινστιτούτα) που τις περισσότερες φορές είναι συνδεδεμένα με πανεπιστήμια (π.χ. ΗΠΑ τα Communities Colleges). Πρέπει να σημεωθεί ότι τέτοια ιδρύματα υπήρχαν και στην Σοβιετική Ένωση παλιότερα (ανώτερες τεχνικές – επαγγελματικές σχολές)  με σημαντική επιτυχία στην παραγωγή τεχνικών στελεχών, αλλά και ο φιλελεύθερος A. Greenspan (πρώην Πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ) αναφέρει μεταξύ άλλων ότι , τα διετή κολέγια τοπικής αυτοδιοίκησης (Communities Colleges) στις ΗΠΑ, προσφέρουν  σημαντική εξειδίκευση σε δεξιότητες άμεσες εφαρμόσιμες στην αγορά εργασίας, ενώ είναι εξαιρετικά χρήσιμα στη μετεκπαίδευση απολυμένων σε νέες ειδικότητες, και ως εκ τούτου χαίρουν μεγάλης εκτίμησης από τους εργαζόμενους και επιχειρηματίες.

Η ελληνική νομοθεσία μέχρι σήμερα, για αυτού του επιπέδου τις σπουδές, αφορούσε τα ΙΕΚ (Ν.2009/1992, άρθρα 1,2), που στόχευαν να καλύψουν το κενό της επαγγελματικής κατάρτισης μετά τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (μεταδευτεροβάθμια εκπαίδευση), ενώ παράλληλα καθιερώνονταν για πρώτη φορά, το Εθνικό Σύστημα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΕΣΕΕΚ), όπως επίσης, και ο Οργανισμό Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΟΕΕΚ). Ακολούθησαν και άλλοι σχετικοί νόμοι που προσπάθησαν να βελτιώσουν την όλη κατάσταση μέχρι το νόμο 4485 (ΦΕΚ Τεύχος Α’ 114/04.08.2017, άρθρο 1), που ίδρυε για πρώτη φορά τους διετείς κύκλους σπουδών. Επίσης, στο νόμο για την ίδρυση του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, υπήρξαν βελτιώσεις και αλλαγές σχετικά με τους διετείς κύκλους σπουδών (άρθρο 48Α), με την ίδρυση των Κέντρων Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, μέσω των οποίων θα ιδρύονταν τα αντίστοιχα τμήματα σπουδών. Ωστόσο, και με αυτή την νομοθετική παρέμβαση δημιουργήθηκαν διάφορα ερωτήματα όπως:

•    Ποιο θα είναι το ύψος του προϋπολογισμού  (βάση ποιου χρονοδιαγράμματος και αριθμού εκπαιδευόμενων), και τι θα μπορεί να περιλαμβάνει για κάθε νέο τμήμα που ιδρύεται (δαπάνες προσωπικού, αγορά εξοπλισμού ή χρηματοδοτικής μίσθωσης, κ.α.), όπως επίσης, αν θα μπορεί να προσληφθεί έκτακτο προσωπικό για να καλυφθούν εκπαιδευτικές ανάγκες κοκ., το κόστος των συγγραμμάτων κ.α.;

•    Ποια θα είναι τα κριτήρια επιλογής των εκπαιδευόμενων;

•    Πως θα ελεγχθεί η διαδικασία μαθητείας (κόστος/δαπάνη/αμοιβές/ασφαλιστικές εισφορές), και αν θα επιβαρύνει το εκάστοτε πρόγραμμα σπουδών, όπως επίσης και η ασφαλιστική κάλυψη των εκπαιδευόμενων στη μαθητεία;

•    Το διδακτικό προσωπικό (έκτακτο) θα πρέπει να είναι πιστοποιημένο από τον ΕΟΠΠΕΠ στην εκπαίδευση ενηλίκων, όπως απαιτείται αντίστοιχα για τα ΙΕΚ, ενώ, το δε μόνιμο προσωπικό θα πρέπει βάση νομοθεσίας να έχει την σχετική πιστοποίηση;

•    Οι υποψήφιοι εκπαιδευόμενοι θα είναι αποκλειστικά απόφοιτου των ΕΠΑΛ;
Όλα τα παραπάνω ερωτήματα οδηγούν σε δύο κύρια ερωτήματα:

•    Ποιος χρηματοδοτεί και σε τι ύψος αυτά τα προγράμματα;

•    Το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο δεν καλύπτει επαρκώς την λειτουργία τέτοιων προγραμμάτων;

Εδώ θα πρέπει να αναφερθώ στις εξαγγελίες της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου, όπου δήλωνε ότι οι απόφοιτοι τέτοιων προγραμμάτων θα τους παρέχονταν υψηλού επιπέδου σπουδές, θα μπορούν να συνεχίζουν τις σπουδές τους στα προπτυχιακά τμήματα σπουδών υπό προϋποθέσεις, κ.α. ωστόσο, από το υπάρχον μέχρις στιγμή θεσμικό πλαίσιο δεν διαφαίνεται κάτι τέτοιο, και το όλο εγχείρημα οδηγείται δυστυχώς στην ανυποληψία.

Έτσι, θεωρώ υποχρέωση μου να περιγράψω κάποιες προτάσεις σχετικά με την περίπτωση των διετών κύκλων σπουδών, αφού εκτιμώ ότι μπορούν να προσφέρουν σημαντικά στην παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας, ενώ η αρχική ιδέα από πλευράς πολιτικής ηγεσία ήταν πολύ εύστοχη. Ειδικότερα:

•    Οι διετείς κύκλοι σπουδών μπορούν να αντικαταστήσουν το θεσμό των ΙΕΚ και να αναβαθμίσουν το αντίστοιχο επίπεδο παρεχόμενων γνώσεων & δεξιοτήτων, εφόσον παρέχονται εντός των Πανεπιστημίων και ΤΕΙ (για όσο διάστημα θα συνεχίζουν να υπάρχουν).

•    Οι σύγχρονες τεχνολογικές εξελίξεις (4η βιομηχανική επανάσταση) θα απαιτήσουν εξειδικευμένους τεχνικούς, που θα ξεφεύγουν από το απλό επίπεδο επαγγελματικής εκπαίδευσης & κατάρτισης (παροχή βασικών τεχνικών γνώσεων – δεξιοτήτων), αλλά θα πρέπει να αναβαθμιστούν στο επίπεδο των τεχνολόγων-τεχνικών, που θα διαθέτουν στέρεες βασικές επιστημονικές γνώσεις, για να μπορούν να αντιμετωπίζουν τις συνεχείς τεχνολογικές αλλαγές (πάντα μέσω ενός πιστοποιημένου συστήματος δια βίου μάθησης).

•    Θα μπορούν να αποτελέσουν ανάχωμα στην χωρίς κριτήρια μαζικοποίηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (αποτελώντας ελκυστική επιλογή για σημαντικό αριθμό αποφοίτων της γενικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης, αλλά και ανέργων αποφοίτων ΑΕΙ-ΤΕΙ που επιθυμούν την επαγγελματική αλλαγή, π.χ. ένας απόφοιτος κοινωνικών ή πολιτικών επιστημών θα μπορούσε να ασχοληθεί με την σχεδίαση/υλοποίηση ιστοσελίδων ή του περιεχομένου τους, και να αποκτήσει καλύτερη πρόσβαση και ανέλιξη στην σημερινή και μελλοντική αγορά εργασίας), και να συνδεθούν με την αγορά για την δημιουργία τμημάτων που απαιτούνται από αυτήν, και όχι στο πλαίσιο παραδοσιακών ειδικοτήτων (που δεν έχουν πια κανένα αντίκρυσμα).

•    Οι απόφοιτοί τους θα μπορούν να συνεχίζουν υπό συγκεκριμένες  προϋποθέσεις (εξετάσεις ή πιστοποιημένη προϋπηρεσία και δια βίου κατάρτιση) σε προτυχιακά τμήματα για επιστημονική και επαγγελματική ανέλιξη.

•    Εφόσον παρέχονται εντός των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης θα αποφευχθούν μελλοντικές συγκρούσεις στο πεδίο των επαγγελματικών δικαιωμάτων όπως συνέβει δυστυχώς πολλές φορές στο παρελθόν με άλλου τύπου ιδρύματα (π.χ. ΑΕΙ-ΤΕΙ, Πολυτεχνεία - Σχολές Υπομηχανικών - ΚΑΤΕΕ).

•    Το σημαντικότερο θα ήταν η δυνατότητα παροχής εναλλακτικής διόδου στην αγορά εργασίας, εκτός του τυπικού συστήματος Ανώτατης εκπαίδευσης. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την δυνατότητα οι απόφοιτοι λυκείων μετά τις πανελλήνιες εξετάσεις να συμπληρώνουν δύο φορές μηχανογραφικό δελτίο επιλογής τμημάτων. Τη πρώτη φορά τον Ιούνιο/Ιούλιο για τα προπτυχιακά τμήματα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, και τον Σεπτέμβιο για τα διετή προγράμματα σπουδών (εφόσον δεν εισαχθούν στα πρώτα). Με αυτό το τρόπο μπορεί να μειωθεί ο αριθμός των εισακτέων στα πανεπιστήμια & ΤΕΙ (με την χρήση κάποιας βάσης ή συντελεστή βαρύτητας), και από την άλλη, να δοθεί η δυνατότητα στους υποψηφίους πρόσβασης σε υψηλού επιπέδου επαγγελματικές σπουδές, που θα διαθέτουν και άμεση πρόσβαση στην αγορά εργασίας και κατοχυρωμένα επαγγελματικά δικαιώματα, αλλά και υπό όρους συνέχιση των σπουδών σε μεταγενέστερη φάση.

Για να συμβούν όλα τα παραπάνω απαιτείται κατά τη γνώμη μου ένα νέο και ξεκάθαρο θεσμικό πλαίσιο που θα πρέπει να είναι εμβληματικό, όπως ήταν ο νόμος πλαίσιο για τα πανεπιστήμια (Ν.1268/1982), που θα προσδιορίζει επακριβώς τη λειτουργία τους και θα δίνει το τόνο, για να ακολουθήσει μια πραγματική μεταρρύθμιση στην Ελληνική εκπαίδευση σε όλο το εύρος της. Ο τελικός σκοπός θα είναι η παραγωγή μεσαίων επαγγελματικών στελεχών υψηλού επιπέδου.

Έτσι, θα πρέπει ο νέος νόμος:

•    Να παρέχει τη δυνατότητα ίδρυση Σχολής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης σε κάθε τριτοβάθμιο ίδρυμα, που θα διαθέτει ευέλικτη δομή για την δημιουργία τμημάτων διετών σπουδών και επίσης θα πρέπει να αποτελείται από τακτικό προσωπικό που θα έχει αποκλειστικό έργο τη λειτουργία της.

•     Τα προγράμματα σπουδών θα πρέπει να είναι τουλάχιστον ετήσια έως διετή (2-4 εξάμηνα) ανάλογα με το αντικείμενο ειδίκευσης, και θα έχουν επιπλέον 3-6 μήνες μαθητεία με αμοιβή. Ο χορηγούμενος τίτλος θα είναι επιπέδου Higher National Diploma/Certificate ή Associate degree/Certificate (επιπέδου 5) .

•     Το εκπαιδευτικό προσωπικό που θα απασχολείται σε αυτά (μόνιμο ή/και έκτακτο) θα πρέπει να είναι πιστοποιημένο για εκπαίδευση ενηλίκων και επίσης θα πρέπει να διαθέτει πέραν της ακαδημαϊκής ειδίκευσης (υψηλού επιπέδου κυρίως για τη θεωρητική διδακσκαλία), σημαντική επαγγελματική εμπειρία (η παλιά νομοθεσία των ΤΕΙ -1408/1983, μπορεί  να βοηθήσει προς αυτή την κατεύθυνση).

•    Στους απόφοιτους αυτών των προγραμμάτων θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα πρόσβασης σε προγράμματα συνεχιζόμενης εκπαίδευσης & κατάρτισης για απόκτηση/βελτίωση νέων επαγγελματικών γνώσεων & δεξιοτήτων, όπως επίσης, τη δυνατότητα συνέχισης των σπουδών τους υπό όρους.

•    Η σχεδίαση των παρεχόμενων επαγγελμάτων προγραμμάτων σπουδών να υλοποιείται σε συνεργασία του Πανεπιστημίου/ΤΕΙ, του ΕΣΕΚΑΑΔ (Εθνικού Συμβουλίου  Εκπαίδευσης και Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού  πρώην ΕΣΥΠ) και παραγωγικών φορέων σε τοπική ή εθνική κλίμακα (Επιμελητήρια, Ενώσεις, ΣΕΒ, ΕΕΕ κ.α.).

Από όλα αυτά προκύπτει, ότι η θεσμική παρέμβαση θα είναι τέτοια ώστε, οι διετείς κύκλοι σπουδών να αναχθούν σε μόνιμο θεσμό της χώρας, αλλά παράλληλα σε βασικό μοχλό παραγωγικής ανασυγκρότησης, πετυχαίνοντας παράλληλα και την «αποσυμφόρηση» της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, με θετικά αποτελέσματα (βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης, άμεση σύνδεση παραγωγής & εκπαίδευσης,  ανάπτυξη προγραμμάτων δια βίου κατάρτισης κοκ.).

Για να πραγματοποιηθούν όλα αυτά θα πρέπει όλος ο πολιτικός κόσμος να εστιάσει στο θέμα και να συμβάλλει δημιουργικά, καθότι, επιτυχής παραγωγικός σχεδιασμός δεν μπορεί να υπάρξει, χωρίς παροχή υψηλού επιπέδου επαγγελματικής και  ανώτατης εκπαίδευσης και κατάρτισης.

 

Σχόλια (2)

 
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΩΤΗΡΕΛΗΣ
18 Οκτ 2018 08:19

Εισαγωγή στους διετείς κύκλους σπουδών, μπορούν να κάνουν και οι απόφοιτοι ΙΕΚ;
Θα πρέπει να έχουν πιστοποίηση στην ειδικότητα τους ή και χωρίς πιστοποίηση, μόνο με το ΒΕΚ(Βεβαίωση Επαγγελματικής Κατάρτισης) θα μπορούν να εισαχθούν;

 
Έχει ανακοινωθεί
18 Οκτ 2018 09:44

@ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΩΤΗΡΕΛΗΣ, Στους διετείς κύκλους σπουδών θα έχουν αποκλειστική πρόσβαση οι μαθητές των ΕΠΑΛ ως εξέλιξη της επαγγελματικής τους εκπαίδευσης.

Σχολιάστε το άρθρο

Συκοφαντικά και υβριστικά σχόλια δεν δημοσιεύονται και διαγράφονται. Επίσης δεν επιτρέπεται στα σχόλια να αναγράφονται links τα οποία διαγράφονται. Το esos δεν φέρει ευθύνη για τα επώνυμα ή ανώνυμα σχόλια που φιλοξενεί. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών, επικοινωνήστε μέσω της φόρμας επικοινωνίας έτσι ώστε να αφαιρεθεί.

e-epimorfosi.aegean