Placeholder

ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΑΠΟΨΗ

Η μετέωρη μεταρρύθμιση της εκπαίδευσης των εκπαιδευτικών

Επειδή η κατάρτιση των εκπαιδευτικών είναι κομβικής σημασίας για την πρόοδο του τόπου, επιβάλλεται η απαιτούμενη μελέτη, ψυχραιμία και σοβαρότητα.
Δημοσίευση: 08/12/2018
ΡΕΠΟΡΤΑΖ ESOS

Του Παναγιώτη Παπακωνσταντίνου
Καθηγητή Κοινωνιολογίας της Εκπαίδευσης
στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Στη δίνη της ανομολόγητης διαδικασίας του σχεδίου «Αθηνά 2», την οποία το Υ.Π.Ε.Θ. προωθεί ευλαβώς, συστηματικά και διαδοχικά ανά περιφέρεια με την επιδίωξη συγχώνευσης των ΤΕΙ και ΑΕΙ, παρεισφρέουν και ...... «άλλες διατάξεις». Επιβεβαιώνοντας τον κανόνα ότι σημαντικά ζητήματα περιλαμβάνονται σ’ αυτές, αν κρίνουμε από το Ν.4559/03.08.2018 αλλά και από το υπό ψήφιση σχέδιο νόμου «Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, ΕΚΠΑ ... και άλλες διατάξεις» θεσμοθετήθηκαν αντιστοίχως (βλ. άρ. 6 του Ν.4559/03.08.2018) και προβλέπεται (βλ. άρθρο 12) η  κατάτμηση των Τμημάτων Φ.Π.Ψ. των Φιλοσοφικών Σχολών Ιωαννίνων και Αθηνών.

Τα Τμήματα αυτά προέκυψαν από την πρώτη κατάτμηση των προϋπαρχουσών Φιλοσοφικών Σχολών (Αθηνών, Θεσσαλονίκης και Ιωαννίνων) με την εφαρμογή του νόμου – πλαίσιο 1268/΄82 και με κριτήρια τόσο επιστημολογικά όσο και θεωρητικής συνάφειας – συγγένειας στο περιεχόμενο των γνωστικών αντικειμένων, που θεράπευαν οι τότε Φιλοσοφικές Σχολές. Η συνύπαρξη των τριών γνωστικών αντικειμένων των Φ.Π.Ψ., που συνέκλιναν στην ανάδειξη πτυχιούχων καθηγητών ΠΕ02 (φιλολόγων), διατηρήθηκε μέχρι την απόσχιση των Ψ., αρχικά στο Α.Π.Θ., προσφάτως  στο Ε.Κ.Π.Α. και από τον Αύγουστο 2018 στο Π.Ι., που η «αγορά» ζητούσε αναφανδόν ψυχολόγους. Έτσι προέκυψαν δύο Τμήματα Φιλοσοφίας (Ιωάννινα και Αθήνα, ... έπεται και το Α.Π.Θ. με το μοναδικό πλέον Φ.Π.), ενώ εξαφανίστηκαν οι Τομείς Παιδαγωγικής.

Η ίδρυση και λειτουργία των Τμημάτων Φ.Π.Ψ. από τα μέσα της δεκαετίας του ΄80, όπως και κατά το παρελθόν η έδρα  Παιδαγωγικής των Φιλοσοφικών Σχολών, διασφάλιζαν την όποια αρχική παιδαγωγική κατάρτιση των καθηγητών της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και ειδικότερα των παραδοσιακών ειδικοτήτων: ΠΕ01, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04, ΠΕ05, ΠΕ06.

Θα ανέμενε κανείς μια κατάτμηση των Φ.Π.Ψ. στα τρία γνωστικά αντικείμενα που τα συνθέτουν και, με εξαίρεση τα νέα Τμήματα Ψυχολογίας των οποίων οι πτυχιούχοι έχουν αναγνωρισμένα επαγγελματικά δικαιώματα, οι εναπομείναντες Τομείς  Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής  θα εξακολουθούσαν το παραδοσιακό τους έργο, δηλαδή να συμβάλουν στην κατάρτιση εκπαιδευτικών Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Εξυπακούεται ότι οι παραδοσιακοί  τομείς Παιδαγωγικής στη σημερινή τους, μάλιστα, ανάπτυξη σε Επιστήμες της Εκπαίδευσης/Αγωγής, που  συγκροτούν διεθνώς διακριτό πληθυντικό πεδίο, θα διατηρούσαν την παραδοσιακή τους θεσμική λειτουργία  να συμβάλουν οργανικά στην κατάρτιση  όσων προσανατολίζονται ή προσβλέπουν στην άσκηση εκπαιδευτικού έργου στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.  Με τις επιχειρούμενες αλλαγές φαίνεται ότι η Παιδαγωγική δεν υπάρχει ως διάσταση στη συγκρότηση των εκπαιδευτικών της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.

Εύλογα αναρωτιέται κανείς αν και πώς θα καταρτίζεται ο/η εκπαιδευτικός του Γυμνασίου – Λυκείου, όπως, εξάλλου, γίνεται με τους εκπαιδευτικούς των Παιδαγωγικών Τμημάτων Δ.Ε. και Νηπιαγωγών.

Ίσως χρειάζεται ο επαναπροσδιορισμός των παραμέτρων της Παιδαγωγικής, ώστε να κατανοηθεί ορθολογικά το εννοιολογικό φορτίο του όρου, αλλά και να καταγραφεί  πώς καταρτίζεται παιδαγωγικά ο/η καθηγητής/τρια.

Η παιδαγωγική κατάρτιση συμπληρώνει απαραιτήτως τη βασική επιστημονική κατάκτηση ειδικού γνωστικού πεδίου π.χ. Ιστορία, Φυσική κ.ά.. Αυτό περιλαμβάνει όχι μόνο τις απαραίτητες, ειδικές γνώσεις, αλλά και τη σχετική ερευνητική μεθοδολογία, όπως και τη δυνητική προσπέλαση νέων ερευνητικών προοπτικών, ιδίως αν δεχθούμε ότι ο δάσκαλος δεν μεταδίδει μόνο ό,τι ξέρουμε, αλλά κυρίως τί δεν ξέρουμε. Αν αυτή η διάσταση εκτιμάται ποσοτικά στο 1/3, τα υπόλοιπα 2/3 κατανέμονται ισομερώς, προκειμένου για την απόκτηση της παιδαγωγικής κατάρτισης, σε γνώσεις (σχολικής) παιδαγωγικής και διδακτικής μεθοδολογίας του γνωστικού αντικειμένου. Ειδικότερα, οι γνώσεις παιδαγωγικής αφορούν σε θεωρίες / ιδέες παιδαγωγικής, θεωρίες για το σχολείο, τις κοινωνικές του λειτουργίες και τη θεσμική προβληματική που το διέπει, ενώ η διδακτική μεθοδολογία αφορά στις ψυχοκοινωνιολογικές παραμέτρους της διδασκαλίας και της μάθησης και τη διδακτική στις συστατικές συνιστώσες (ύλη, μέθοδοι και τεχνικές διδασκαλίας, αξιολόγηση) για καθένα από τα διδασκόμενα μαθήματα, στη θεωρία και την πράξη (επιβλεπόμενη πρακτική άσκηση).

Ο επαναπροσδιορισμός ή η υπενθύμιση, επομένως, της παιδαγωγικής κατάρτισης είναι αναγκαίος προκειμένου να αναδειχθεί η ανάγκη επιβεβαίωσης της συμβολής της στο έργο του σημερινού σχολείου. Γι’ αυτό η παιδαγωγική και διδακτική επάρκεια/ κατάρτιση θεωρήθηκε, σύμφωνα με το Ν.3848/2010, απαραίτητη για τη συμμετοχή στις εξετάσεις του Α.Σ.Ε.Π., ενώ θεωρήθηκε ότι αυτή παρέχεται  από συγκεκριμένα πανεπιστημιακά Τμήματα, όπως τα Παιδαγωγικά Δ.Ε., Νηπιαγωγών, E.A.E. και Ε.Π.Α.Θ., τα  Φ.Π.Ψ., το Φ.Π. και η ΑΣΠΑΙΤΕ.  Η κατάρτιση αυτή, στις σημερινές οικονομικο-πολιτικές συνθήκες λειτουργίας της χώρας, κατέληξε να αναχθεί σε «προϊόν», που παρέχεται ή ακριβέστερα αγοράζεται, και ελάχιστα κατακτιέται ουσιαστικά, από ad hoc προγράμματα που το ΥΠΕΘ έχει αναγνωρίσει, χωρίς να ελέγξει την εξασφάλιση της ειδικής τεχνογνωσίας, της απαραίτητης πιστοποίησης και της ειδικής, ερευνητικά θεμελιωμένης, αξιοπιστίας και εμπειρίας.

Τα  «επίδικα» επομένως είναι δύο:

α. Η κατάργηση των Τομέων Παιδαγωγικής όχι μόνο δεν ανταποκρίνεται σε πραγματικές ανάγκες κατάρτισης εκπαιδευτικών της Δευτεροβάθμιας αλλά και δεν συμβάλλει στον εξορθολογισμό γενικότερα της κατάρτισης των εκπαιδευτικών. Επίσης, δεν μπορεί να εξηγηθεί και να γίνει κατανοητό γιατί, επιτέλους, η διαπιστωμένη από τη δεκαετία του ‘80 ανάγκη σύμπτυξης και σύστασης Σχολών Εκπαίδευσης Εκπαιδευτικών για τις τρεις εκπαιδευτικές βαθμίδες (Προσχολική, Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια) με κοινό κορμό υποχρεωτικών βασικών παιδαγωγικών μαθημάτων και εξειδικευμένων (ανά ηλικιακή περίοδο) ψυχο-κοινωνιολογικών αλλά και διδακτικών προσεγγίσεων (στη θεωρία και στην πράξη) παραμένει μετέωρη. Η ίδρυση και λειτουργία  των Σχολών αυτών θα συνέβαλε αποτελεσματικά και ουσιαστικά σε μια σημαντική αναβάθμιση της κατάρτισης των εκπαιδευτικών και θα εκσυγχρόνιζε τις υπάρχουσες δομές και λειτουργίες εναρμονίζοντάς τες με  διεθνώς αναγνωρισμένα συστήματα κατάρτισης εκπαιδευτικών.

β.  Το δεύτερο «επίδικο» αφορά στο ποιός είναι ο κατάλληλος φορέας παροχής του Πιστοποιητικού Παιδαγωγικής και Διδακτικής  Επάρκειας (Π.Π.Δ.Ε.). Είναι προφανές ότι, ανάλογα με τη βαθμίδα αναφοράς , έχει αρμοδιότητα  ο φορέας εκείνος που ελέγχει γνωστικά (ακριβέστερα: ψυχοπαιδαγωγικά και θεσμικά) , διδακτικά και ερευνητικά τη συγκεκριμένη βαθμίδα, δηλαδή μπορεί να εγγυηθεί τόσο την παιδαγωγική όσο και τη διδακτική συγκρότηση των μελλοντικών εκπαιδευτικών. Με τη σχεδιαζόμενη, όμως, εξαφάνιση των Τομέων Παιδαγωγικής χάνεται και η όποια προοπτική μετεξέλιξης και συμβολής τους στη σύσταση μιας μελλοντικής  Σχολής  Εκπαίδευσης Εκπαιδευτικών. Χάνεται, επίσης, και η όποια συμβολή στην απόκτηση του Π.Π.Δ.Ε. Γιατί ό,τι θεσμοθετήθηκε πρόσφατα συνιστά όχι μόνο μια ευτελιστική νόθευση της όποιας «επάρκειας», αλλά με την προτεινόμενη και κατά το «δοκούν» υλοποιούμενη «ρευστοποίησή» της θα  στρεβλωθεί ακόμη περισσότερο η πραγματική της χρηστική αξία.

Επειδή η κατάρτιση των εκπαιδευτικών είναι κομβικής σημασίας  για την πρόοδο του τόπου, επιβάλλεται η απαιτούμενη μελέτη, ψυχραιμία και σοβαρότητα. Πρωτεύει, ωστόσο, η κατανόηση του προβλήματος  και η αποσαφήνιση των στοχεύσεων. Και το ζήτημα αυτό απαιτεί την σε βάθος μελέτη από ειδική επιτροπή που θα επεξεργαστεί δεδομένα και δυνατότητες.

Εκτός εάν η Πολιτεία θεωρεί ότι αν κάτι δεν ελέγχεται και δεν εξυπηρετεί συχνά προσωπικές, πλεγματικές, ιδιοτελείς, εκδικητικές, δυσεξιχνίαστες σκοπιμότητες,  τότε αυτό «μαγαρίζεται» δηλ. το αγνοούμε, το δυσφημούμε, το απαξιώνουμε, το ξεγράφουμε, το ακυρώνουμε, το εξατμίζουμε, το ευτελίζουμε, με άλλα λόγια του αφαιρούμε το περιεχόμενο, αφού ούτως ή άλλως αυτό δεν γίνεται κατανοητό, όπως π.χ. η Παιδαγωγική ή η Παιδαγωγική και Διδακτική Επάρκεια.

Εκτός εάν, επίσης, η  πολιτική διαχείριση ή στόχευση είναι να μην υπάρχει στόχευση, τότε κανείς δεν νιώθει ούτε ντροπή, ούτε συναισθάνεται τί επιχειρεί  με τον ακτιβισμό του  να πετύχει.

Σχολιάστε το άρθρο

Συκοφαντικά και υβριστικά σχόλια δεν δημοσιεύονται και διαγράφονται. Επίσης δεν επιτρέπεται στα σχόλια να αναγράφονται links τα οποία διαγράφονται. Το esos δεν φέρει ευθύνη για τα επώνυμα ή ανώνυμα σχόλια που φιλοξενεί. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών, επικοινωνήστε μέσω της φόρμας επικοινωνίας έτσι ώστε να αφαιρεθεί.

e-epimorfosi.aegean