Placeholder

ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ

Θέσεις της Ένωσης Ελλήνων Ερευνητών επί του πολυνομοσχεδίου

Δημοσίευση: 19/04/2019
ΡΕΠΟΡΤΑΖ ESOS

Ως Ένωση Ελλήνων Ερευνητών (ΕΕΕ) έχουμε τονίσει ότι τα τελευταία χρόνια συντελούνται σοβαρές μεταβολές στην αρχιτεκτονική της ευρωπαϊκής πολιτικής για την έρευνα, με βασικά χαρακτηριστικά: α) τη χρηματοδότηση όλο και πιο μεγάλων ολιστικών ερευνητικών προγραμμάτων, τα οποία απαιτούν μεγάλες διεπιστημονικές συνέργειες και συμπράξεις μεταξύ ακαδημαϊκών και ερευνητικών ιδρυμάτων, β) τη διοχέτευση ερευνητικών κονδυλίων προς τα κράτη-μέλη, και γ) τη διοχέτευση σημαντικών ερευνητικών κονδυλίων μέσω των περιφερειών.

Για να καταστεί εφικτή η θετική ανταπόκριση του ερευνητικού και ακαδημαϊκού ιστού της χώρας σε αυτές τις μεταβολές απαιτούνται: ορθολογικός και ρεαλιστικός σχεδιασμός, ισχυρές ερευνητικές δομές με κρίσιμη μάζα, μεγάλες και ισχυρές συνέργειες, δικτυακή οργάνωση και διασύνδεση καθώς και διοικητική και οικονομική ευελιξία.

Επιπλέον, η εδραίωση του ενιαίου χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης και Έρευνας (ΑΕ&Ε), το ενιαίο θεσμικό πλαίσιο έρευνας, η περιφερειακή διασύνδεση ερευνητικών και ακαδημαϊκών ιδρυμάτων και η διευκόλυνση των ερευνητικών δραστηριοτήτων μπορούν να αποτελέσουν τη θεσμική, αλλά και αναπτυξιακή θωράκιση στο πλαίσιο της εναρμόνισης της χώρας με τα Ευρωπαϊκά και Διεθνή πρότυπα.

Στη βάση των προαναφερθέντων καταθέτουμε τις κύριες επισημάνσεις και τις προτάσεις μας ως προς την αναγκαιότητα για νομοτεχνικές βελτιώσεις ή/και τροπολογίες στο κατατεθέν ν/σ, μέσα στο πολύ ασφυκτικό χρονικό πλαίσιο, που μας δόθηκε.

Πανεπιστημιακά Ερευνητικά Κέντρα   

Με το παρόν σ/ν ολοκληρώνεται από το ΥΠΠΕΘ η νέα αρχιτεκτονική του ακαδημαϊκού χάρτη της Ανώτατης Εκπαίδευσης καθώς και η εγκαθίδρυση ενός παράλληλου ερευνητικού συστήματος στη χώρα, το οποίο όμως βρίσκεται εκτός του υπάρχοντος θεσμικού πλαισίου για την έρευνα.

Η Ένωση Ελλήνων Ερευνητών (ΕΕΕ) έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η ίδρυση νέων φορέων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (ΑΕΙ) ή Ερευνητικών Κέντρων (ΕΚ) είναι βέβαια δυνατή και μπορεί, μάλιστα, να αποτελέσει μοχλό ανάπτυξης σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο. Πριν την ίδρυση όμως οποιουδήποτε φορέα απαιτείται ένας μακροπρόθεσμος, εθνικός, στρατηγικός σχεδιασμός που θα περιλαμβάνει στόχους και κατευθύνσεις για την ανάπτυξη της ΑΕ&Ε στη χώρα μας. Οι αποφάσεις δε για την ίδρυση νέων φορέων, θα πρέπει:

➢    να εξυπηρετούν τον εθνικό σχεδιασμό,
➢    να βασίζονται σε μία εμπεριστατωμένη μελέτη σκοπιμότητας,
➢    να λαμβάνουν υπ’ όψιν τις στρεβλώσεις του παρελθόντος ώστε να μην τις επαναλαμβάνουν,
➢    να αποτρέπουν τον κατακερματισμό και την αλληλοεπικάλυψη των θεματικών αντικειμένων,
➢    να λαμβάνουν υπ’ όψιν το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και, φυσικά,
➢    να προβλέπουν χρηματοδότηση που να είναι επαρκής τόσο για τη βιωσιμότητα όσο και για την ανάπτυξη των υπό ίδρυση φορέων.

Δυστυχώς, όμως, όπως φαίνεται και από το παρόν νομοσχέδιο του Υπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων (ΥΠΠΕΘ), ολοκληρώνεται το παράλληλο ερευνητικό σύστημα, που ξεκίνησε με το Ν. 4559/2018, με την ίδρυση νέων Ερευνητικών Κέντρων (ΕΚ) παράλληλα με κάθε αναδιάρθρωση Πανεπιστημίου που συντελείται με την απορρόφηση Τ.Ε.Ι.. Με την ίδρυση αυτών των νέων ΕΚ προκύπτουν δομές που: α) δεν είναι συμβατές με την υλοποίηση μιας εθνικής ερευνητικής πολιτικής, β) δεν στηρίζονται στο ισχύον νομοθετικό πλαίσιο για την έρευνα, γ) ενισχύουν τον κατακερματισμό αντί για τις συνέργειες, δ) δημιουργούν επικαλύψεις με θεματικά αντικείμενα που θεραπεύονται ήδη στα υπάρχοντα ΕΚ, ε) ενισχύουν την εσωστρέφεια αντί για τη διαπεριφερειακή δικτυακή διασύνδεση, η οποία θα ενίσχυε την εξωστρέφεια, ζ) απαιτούν νέους πόρους, καθώς προβλέπεται η χρηματοδότησή τους μέσω του τακτικού προϋπολογισμού.

Οι προτεινόμενες νομοθετικές ρυθμίσεις ίδρυσης των νέων ΕΚ, εκτός του ότι δεν στηρίζονται στις αρχές και προϋποθέσεις, που αναφέρουμε παραπάνω, αντίκεινται και στο νομικό πλαίσιο για την έρευνα (Ν.4386/2016) του ίδιου Υπουργείου, αλλά και, ειδικότερα, στις προβλεπόμενες ειδικές διατάξεις για την ίδρυση νέων ΕΚ, συμπεριλαμβανόμενης και της έγκρισης από το Εθνικό Συμβούλιο Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΣΕΚ). Επίσης, δημιουργείται ένα ακόμη νέο θεσμικό καθεστώς, σύμφωνα με το οποίο τα νέα ΕΚ θα λειτουργούν με νέους «ειδικούς» κανόνες: δεν θα έχουν εκλεγμένους Ερευνητές σύμφωνα με το θεσμικό πλαίσιο για την έρευνα, αλλά μόνο συμβασιούχους, και δεν θα αξιολογούνται ανά πενταετία από διεθνείς επιτροπές, όπως τα ΕΚ του ερευνητικού ιστού που ακολουθούν το θεσμικό πλαίσιο για την έρευνα. Επιπλέον, τα νέα Ινστιτούτα, που προβλέπεται να ιδρυθούν, στην πλειονότητά τους θεραπεύουν ερευνητικά αντικείμενα που ΚΑΛΥΠΤΟΝΤΑΙ στα ήδη υπάρχοντα ΕΚ και Ινστιτούτα του ερευνητικού ιστού της χώρας, αλλά και σε ορισμένες περιπτώσεις και στην ίδια την Περιφέρεια.

Η ΕΕΕ θεωρεί ότι η συνένωση δυνάμεων του αξιολογούμενου και καταξιωμένου δημόσιου ερευνητικού χώρου των ΑΕΙ και των ΕΚ θα είναι προς όφελος της επιστημονικής αριστείας, της έρευνας, της κοινωνίας και της εθνικής οικονομίας. Πρέπει με κάθε τρόπο να αποφευχθούν οι αλληλοεπικαλύψεις στα ερευνητικά αντικείμενα, και ο εξ αυτών απορρέων κατακερματισμός των ερευνητικών κονδυλίων, αλλά και οι πελατειακές σχέσεις και η συνακόλουθη αναξιοκρατία. Ειδικότερα, σε μια εποχή κρίσης και αναγκαστικών περικοπών, είναι σημαντικό η έμφαση να δοθεί στη διασύνδεση των υπαρχόντων φορέων έρευνας με ομοειδή αντικείμενα, μέσω δικτυώσεων, καθώς και στην πλήρη αξιοποίηση και ενίσχυση του υπάρχοντος ερευνητικού δυναμικού, εξοπλισμού και τεχνογνωσίας, και όχι στην περαιτέρω διάσπαση του ερευνητικού ιστού και στον κατακερματισμό των εθνικών ερευνητικών πόρων.

Πρόταση της ΕΕΕ:

Απόσυρση των άρθρων του ν/σ, που αναφέρονται στην ίδρυση ΠΕΚ.

Χάραξη ενός εθνικού στρατηγικού σχεδιασμού για την ΑΕ&Ε και θεσμοθέτηση ρυθμίσεων με σκοπό τη συνένωση δυνάμεων των ΑΕΙ και των ΕΚ προς όφελος της επιστημονικής αριστείας, της έρευνας, της κοινωνίας και της εθνικής οικονομίας.

Εξειδίκευση και διασφάλιση της οριζόντιας δικτύωσης των μεγάλων δημοσίων φορέων ΑΕ&Ε, οι οποίοι διαθέτουν και μεγάλο τμήμα των εθνικών ερευνητικών υποδομών, με έδρα τους σε ορισμένες μόνο Περιφέρειες της χώρας με ερευνητικούς φορείς των λοιπών Περιφερειών.
Κάθε νέο ΕΚ θα πρέπει απαραιτήτως να εποπτεύεται από τη ΓΓΕΤ και να λειτουργεί με βάση το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο για την έρευνα.

Άρθρο 72: Οικονομική διαχείριση ερευνητικών προγραμμάτων

Η έρευνα, ως ένας εξαιρετικά δυναμικός και παραγωγικός τομέας κάθε αναπτυγμένης κοινωνίας, θα έπρεπε και στην Ελλάδα να διέπεται από νομικό πλαίσιο, που να διευκολύνει την ευελιξία στη διαχείριση και αξιοποίηση των σχετικών πόρων και να ενισχύει τη διαφάνεια και τη λογοδοσία μέσα από ελεγκτικούς μηχανισμούς (κατ’ αντιστοιχία με τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς). Αντ’ αυτών, μετά την ψήφιση του Ν. 4485/2017, η έρευνα υφίσταται ασφυκτικά τη δαιδαλώδη, γραφειοκρατική και, εντέλει, αναποτελεσματική πρακτική του στενού δημόσιου τομέα.

Είναι άξιο απορίας το αίτιο και η στόχευση της ένταξης των ερευνητικών δραστηριοτήτων στο δημόσιο λογιστικό, ενώ ήδη η διαφάνεια και η λογοδοσία στη διαχείριση των ερευνητικών προγραμμάτων και των ΕΛΚΕ συνολικά, έως την ψήφιση του Ν.4485/2017, διασφαλίζονταν μέσω ενός συστήματος πολυεπίπεδων και απαιτητικών ελέγχων.

Οι διατάξεις του Ν. 4485/2017 και ο τρόπος εφαρμογής τους στα Ερευνητικά Κέντρα έχουν ήδη οδηγήσει τις ερευνητικές δραστηριότητες σε αδιέξοδο. Οι ερευνητικοί φορείς της χώρας μετατρέπονται από φορείς υλοποίησης έρευνας και νέας γνώσης σε κέντρα λογιστικών διεκπεραιώσεων.

Πόση σχέση μπορεί να έχουν αυτές οι ρυθμίσεις με την έρευνα; Έρευνα σημαίνει δημιουργία (νέας) γνώσης για κάτι που είναι άγνωστο. Πώς είναι δυνατόν να γίνει έρευνα χωρίς τη στοιχειώδη ευελιξία και τη δυνατότητα να μπορεί κάποιος να ανταποκριθεί άμεσα στις απαιτήσεις του απρόβλεπτου;

Το παρόν άρθρο προσπαθεί με θετικές πλην μικρές τροποποιήσεις,  να επιφέρει οριακές βελτιώσεις στη συνολική δυσλειτουργία  και τις τρομακτικές γραφειοκρατικές στρεβλώσεις που επιβλήθηκαν στους ΕΛΚΕ των Ερευνητικών Κέντρων με τον Ν.4485/2017.

Κυρίαρχη θετική ρύθμιση (Παράγραφος 5) αποτελεί η κατάργηση της υποχρέωσης ανάληψης ευθύνης ανά δαπάνη.

Στην Παράγραφο 6, που αφορά στις μετακινήσεις, θα πρέπει να προβλεφθεί η δυνατότητα καταβολής  προκαταβολής, έτσι ώστε να μην επωμίζεται ο μετακινούμενος (Ερευνητής, Καθηγητής, Μεταδιδάκτορας, Υποψήφιος διδάκτορας) το σύνολο του κόστους της μετακίνησης. Πολλές φορές, για τις ανάγκες υλοποίησης ερευνητικών έργων απαιτούνται πολυήμερες ή/και συχνές μετακινήσεις που δεν είναι δυνατόν να χρηματοδοτούνται από τους μετακινούμενους.

Στην Παράγραφο 7 αναφέρεται ότι οι υποτροφίες δεν υπόκεινται σε ασφαλιστικές εισφορές! Να θυμίσουμε ότι ο Ν.1514/1985 (νόμος πλαίσιο για την έρευνα) προέβλεπε ασφαλιστικές εισφορές για τις υποτροφίες και τη μετέπειτα αναγνώριση του χρόνου της υποτροφίας ως προϋπηρεσία στο δημόσιο τομέα!!! Τώρα πλέον ούτε ασφαλιστικές εισφορές προβλέπονται στις υποτροφίες ούτε συνεπακόλουθα αναγνώριση του χρόνου της ως προϋπηρεσία.

Ζητούμε την υποβολή των υποτροφιών σε ειδικό καθεστώς ασφαλιστικών εισφορών αντίστοιχο με τους νέους επιστήμονες και αναγνώριση του χρόνου υποτροφίας ως προϋπηρεσία στο δημόσιο τομέα.

Τέλος, ως Ένωση Ελλήνων Ερευνητών, ζητούμε την ανάληψη των κατάλληλων νομοθετικών πρωτοβουλιών για τη μη εφαρμογή του γραφειοκρατικού και άκρως δυσλειτουργικού νομικού πλαισίου που ενέταξε τους ΕΛΚΕ των Ερευνητικών Κέντρων στο Δημόσιο Λογιστικό (Ν.4485/2017), καθώς και για τη νομοθέτηση ρυθμίσεων που θα εξαιρούν την Έρευνα από δημοσιονομικές αγκυλώσεις και θα διευκολύνουν την ευελιξία στη διαχείριση των κονδυλίων έρευνας, ώστε να αυξηθεί η απορρόφηση και η αξιοποίηση των ερευνητικών πόρων.

Άρθρο 73: Ρυθμίσεις για τα ερευνητικούς φορείς

Την παράγραφο 3 την αποτιμούμε ως θετική. Όπως άλλωστε έχουμε τονίσει, η αξιολόγηση της θητείας των Δ/ντών, περιλαμβάνεται στους μηχανισμούς αποτίμησης, διαφάνειας και ελέγχου της διοίκησης των ΕΚ και Ινστιτούτων. Επιπλέον, ζητούμε την προσθήκη ρύθμισης ώστε να καταστεί υποχρεωτική η κατάθεση στην επιτροπή κρίσης υποψηφιοτήτων για την εκλογή σε θέση Δ/ντή ΕΚ ή Ινστιτούτου των εκθέσεων πεπραγμένων, καθώς και των εκθέσεων αξιολόγησης της θητείας στην περίπτωση υποβολής υποψηφιότητας για 2η θητεία.

Η Παράγραφος 6 θεωρούμε ότι είναι σε θετική κατεύθυνση, αλλά όπως έχουμε τονίσει, μια βασική μεταβολή που θα πρέπει να υπάρξει στο χώρο της Έρευνας, με στόχο την ενίσχυσή της, είναι η συγκέντρωση όλων των Ερευνητικών Κέντρων και Ινστιτούτων και των ερευνητικών δραστηριοτήτων τους, τα οποία είναι διεσπαρμένα σε διάφορα Υπουργεία και υπηρεσίες και διέπονται από διαφορετικά θεσμικά πλαίσια, σε μια ενιαία αρχή και σε ένα ενιαίο θεσμικό πλαίσιο χωρίς εξαιρέσεις.

Για την Ένωση Ελλήνων Ερευνητών

Η Πρόεδρος                  Η Γενική Γραμματέας
Μαρία A. Κωνσταντοπούλου    Γεωργία Κ. Τσιροπούλα

 

Σχολιάστε το άρθρο

Συκοφαντικά και υβριστικά σχόλια δεν δημοσιεύονται και διαγράφονται. Επίσης δεν επιτρέπεται στα σχόλια να αναγράφονται links τα οποία διαγράφονται. Το esos δεν φέρει ευθύνη για τα επώνυμα ή ανώνυμα σχόλια που φιλοξενεί. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών, επικοινωνήστε μέσω της φόρμας επικοινωνίας έτσι ώστε να αφαιρεθεί.

e-epimorfosi.aegean