Placeholder

ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΑΠΟΨΗ

Η ρόλος της Εκπαίδευσης σήμερα (γιατί δεν βρισκόμαστε στη δεκαετία του 1950)

Δημοσίευση: 19/04/2019
ΡΕΠΟΡΤΑΖ ESOS

Νικήτας Χιωτίνης
Κοσμήτωρ Σχολής Εφαρμοσμένων Τεχνών και Πολιτισμού του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής

Φοβούμαι πως ο  τρόπος που εξακολουθούμε να θεωρούμε την «εκπαίδευση», τόσο εμείς όσο και κυρίως οι πολιτικοί μας, δείχνει πως δεν έχουμε ακόμα καταλάβει πως έχουμε προ πολλού εισέλθει στη μετα-βιομηχανική εποχή.  Το παρόν σημείωμα είχε ως αφορμή  τη ρήση του νυν Υπουργού Παιδείας, σε πρόσφατο Συνέδριο, πως «στόχος της εκπαίδευσης είναι η ανάπτυξη μη μονοσήμαντων δεξιοτήτων». Εμείς θα προσθέταμε πως στην εναντία περίπτωση θα δημιουργούσαμε στρατιές ανέργων –κάτι που έχουμε ήδη αρχίσει να κάνουμε-  και μεγάλη ζημιά στη χώρα. Ας εξηγήσουμε το γιατί:   

Μας πηγαίνει δεκαετίες πίσω να βλέπουμε την εκπαίδευση, συμπεριλαμβανομένης αυτής των Πανεπιστημίων,  υπό το πρίσμα των απαιτήσεων της βιομηχανικής εποχής. Πλήθος πολιτικών, συμπεριλαμβανομένων αυτών που προαλείφονται να αναλάβουν αποφασιστικές αρμοδιότητες στα ζητήματα της Παιδείας , αναφερόμενοι στα  εκπαιδευτικά Ιδρύματα τετραετούς διάρκειας, (αυτά που σε όλο τον κόσμο ονομάζονται Πανεπιστήμια και ευτυχώς ήδη αρχίζουμε να συμβαδίζουμε με αυτό), υποστηρίζουν πως πρέπει να τα διαχωρίζουμε σε αυτά που επικεντρώνονται στην «τεχνολογία», εννοώντας την «τεχνολογία» όπως   την εννοούσαν μέχρι τη δεκαετία του -50 και στα άλλα, που αυτά και μόνο δικαιούνται να ονομάζονται πανεπιστήμια,       που   αδυνατούν όμως να ορίσουν το ακριβές αντικείμενό τους και το λόγο αυτού του διαχωρισμού.  Αφήνω κατά μέρος την επίκληση του όρου «πανεπιστήμιο εφαρμογής», όρου παντελώς στερούμενου νοήματος (που ενδεχομένως να προτείνεται για λόγους παραπλάνησης).

Στην εποχή της βιομηχανικής ανάπτυξης, εποχή που σχηματικώς άρχισε από τα μέσα του 18ου αιώνα στην Αγγλία, η εργασία εστιαζόταν στους δύο κύριους τομείς του  «βιομηχανικού» τρόπου ανάπτυξης των κοινωνιών. Στον πρωτογενή τομέα –εξόρυξη και συλλογή πρώτων υλών για τη βιομηχανία (των μηχανών), αλλά και της μέσω επίσης μηχανών, συστηματοποίηση της αγροτικής παραγωγής-  και στον δευτερογενή τομέα –βιομηχανική παραγωγή αυτοκινήτων,   συσκευών οικιακής χρήσης, κονσερβοποίησης τροφίμων, κ.λ.π.   Από τα μέσα όμως του 20ου αιώνα, η εξέλιξη της  τεχνολογίας των μηχανών  άφησε χώρο και χρόνο για την ανάπτυξη του τριτογενή τομέα της παραγωγής, δηλαδή των ιατρικών υπηρεσιών, των νομικών και τραπεζικών υπηρεσιών, των τεχνικών υπηρεσιών, των διοικητικών υπηρεσιών, των εκπαιδευτικών υπηρεσιών, κ.λ.π. Αυτή τη στροφή του τρόπου ανάπτυξης -και ύπαρξης- των κοινωνιών, καλούμε μεταβιομηχανική περίοδο. Η ανάπτυξη μάλιστα του τριτογενή τομέα, στη μεταβιομηχανική αυτή περίοδο,  συνετέλεσε και  στην περαιτέρω εξέλιξη της βιομηχανικής τεχνολογίας, στη λεγόμενη «υψηλή» τεχνολογία  και νανοτεχνολογία, που έχει υπερβεί πλέον τη χρεία του παλαιότερου   τρόπου εργασίας και απαιτεί κυρίως βαθύτερες γνώσεις και πνευματικές δυνατότητες, συμπεριλαμβανομένης της φαντασίας.

Η νέα αυτή κοινωνία, που αποκαλούμε και «κοινωνία της γνώσης»,  οδεύει προς ένα εν πολλοίς απρόβλεπτο μέλλον, με εργαλείο και ανάγκη τόσο  τον έλεγχο, την επεξεργασία και τη χρήση της συσσωρευμένης πληροφορίας, όσο και την παραγωγή νέας γνώσης από τους επιστήμονες, με εργαλείο την αποκτηθείσα κριτική σκέψη αλλά και φαντασία τους. Ιδού ο ρόλος της «εκπαίδευσης» των νέων σήμερα. Έχουν αλλάξει άρδην όλα τα παλαιά δεδομένα.    Ο γιατρός όπως τον ξέραμε μέχρι σήμερα,  αντικαθίσταται   από ρομπότ και από λογισμικά διάγνωσης των ασθενειών, λογισμικά που υποδεικνύουν αποτελεσματικότερα τον ενδεδειγμένο τρόπο θεραπείας.   Οι δικηγόροι θα πάψουν να είναι οι μόνοι αρμόδιοι για νομικές συμβουλές, καθόσον  νέα λογισμικά αποδεικνύονται αποτελεσματικότερα, ενδεχομένως να έχουμε και ηλεκτρονικές δίκες. Θα εξαφανιστούν οι γιατροί, οι δικηγόροι και οι δικαστές; Όχι, αλλά θα έχουν  άλλες απαιτήσεις   οι πρακτικές αυτές, με ότι αυτό συνεπάγεται για την «επαγγελματική αποκατάσταση» των ήδη φοιτούντων στις αντίστοιχες Σχολές. Το ίδιο ισχύει και για όλες τις άλλες πρακτικές. Αλλά και η έννοια «επαγγελματική αποκατάσταση» θα αλλάξει. Οι βεβαιότητες   των παλαιοτέρων, που εισέρχονταν   σε ένα επάγγελμα/πρακτική με την ανακούφιση της αποκτηθείσας μίας δια βίου σιγουριάς,  αρχίζουν  να εκλείπουν –αν δεν έχουν ήδη παντελώς εκλείψει. Πολλές σχετικές μελέτες προβλέπουν πως οι σημερινοί εικοσάρηδες θα χρειαστεί να αλλάξουν επάγγελμα   τέσσερεις φορές κατά τη διάρκεια της ζωής τους, κατά μέσο όρο. Ιδού γιατί αν η εκπαίδευση περιοριστεί στην πρόσδοση μονοσήμαντων δεξιοτήτων, με την αγωνία της πρόσκαιρης αντιστοίχησης των αποφοίτων με την «αγορά εργασίας», θα προκαλέσει στρατιές ανέργων και μεγάλη ζημιά στη χώρα. Ακόμα και αμέσως μετά τη λήψη του πτυχίου τους, οι απόφοιτοι είτε θα είναι πλέον εκτός των τρεχουσών πρακτικών, είτε θα τεθούν εκτός σε πολύ λίγο χρόνο, αν οι σπουδές τους ήταν επικεντρωμένες στα δεδομένα των επαγγελμάτων τη στιγμή της  εγγραφής τους στη Σχολή. Μη ξεχνούμε πως υπάρχουν σήμερα πανεπιστήμια που προσφέρουν   δεξιότητες που διαρκούν ένα-δύο  χρόνια ή και λιγότερο.   Αν, π.χ., ο σημερινός απόφοιτος πληροφορικής πάει διακοπές για ένα χρόνο και σταματήσει να παρακολουθεί, δηλαδή να μελετά,  τις εξελίξεις, θα γυρίσει καταφανώς υποδεέστερος των νέων αποφοίτων. Ιδίως αν η Σχολή του δεν φρόντισε να δώσει σε αυτόν μια ευρύτερη της τρέχουσας «αγοράς» γνωσιοθεωρία.  Ομοίως, ο περισσότερο χειρώναξ τεχνικός, θα δεί την πρακτική του χρόνο  με το χρόνο  να αλλάζει και αυτή ριζικά. Πρέπει να έχει τη δυνατότητα να παρακολουθεί τις αλλαγές αυτές.

Είναι έτσι προφανές πως αλλάζει ριζικά  ο ρόλος της εκπαίδευσης,  σε όλα της τα επίπεδα. Το ζήτημα της θεώρησης του κάθε αντικειμένου εκπαίδευσης  πρέπει βεβαίως  να εξετάζεται κατά περίπτωση, αλλά φυγείν αδύνατον των βασικών παραμέτρων που   προαναφέραμε και που παραθέτουμε   επιγραμματικώς:

1.    Ο μελλοντικός επιστήμων είναι παραγωγός νέας γνώσης, όσο και   ελεγκτής, διαχειριστής και χρήστης πληροφοριών. Με κριτική ικανότητα, όραμα και φαντασία,   στοιχεία απαραίτητα όχι μόνο για την έρευνα και την παραγωγή γνώσης, αλλά ακόμα και για την παρακολούθηση των εξελίξεων της θεωρίας και της πρακτικής.

2.    Ο σημερινός νέος θα χρειαστεί εκ των πραγμάτων   να αλλάξει επαγγελματική πρακτική πολλές φορές στη ζωή του. Τα κριτήρια και οι παράμετροι γι’ αυτό, είναι  απρόβλεπτοι και ποικίλοι. Άρα, οι παλαιές εμμονές περί αντιστοίχησης σπουδών με συγκεκριμένη  επαγγελματική πρακτική,  κινδυνεύουν να αποτελέσουν γι’ αυτούς παγίδα ανεργίας. Οι σπουδές  θα πρέπει να αποδεσμευτούν από την μονοσήμαντη αντιστοιχία τους με ένα και μόνο επάγγελμα.

3.    Όσον αφορά στις χειρονακτικές δεξιότητες των κατώτερων επιπέδων εκπαίδευσης  -που άλλωστε οσονούπω θα περιοριστούν έως εκλείψεως τους  οι προς αυτές ανάγκες της παραγωγής-  πρέπει και αυτές να παρέχονται με συνείδηση περί του πρόσκαιρου της ισχύος τους και να δίδονται στους σπουδαστές τα εφόδια να μπορούν να δεχτούν τις μελλοντικές εξελίξεις.
Να μη παραβλέπουμε επίσης και το εξής πολύ σημαντικό: Σήμερα στην Ελλάδα εγκλωβίζουμε τους νέους σε σπουδές που επέλεξαν όταν ήταν   δεκαέξη ετών, που ενδεχομένως να μη  τους ενδιέφεραν  στα δέκαοκτώ τους, όταν μπήκαν στη Σχολή τους, αλλά ούτε και όταν αποφοίτησαν από αυτήν. Αυτό   είχε   θεραπεύσει η   Edith Cresson ήδη από τη δεκαετία του -80, θεσμοθετώντας στην Ευρώπη  ευελιξία στη μετακίνηση φοιτητών μεταξύ των Σχολών και δυνατότητα μεταπήδησης από τη μία βαθμίδα στην άλλη. Ας ελπίσουμε πως κάποτε θα εφαρμοστεί   αυτό και στην Ελλάδα….

Οι καιροί αλλάζουν με γοργό ρυθμό, ας  μη μείνουμε στο περιθώριο της Ιστορίας.   

Σχόλια (6)

 
LUCE
19 Απρ 2019 14:40

Α καλημέρα φίλε μας!!!!!

Όπως πάντα άρες μάρες κουκουνάρες!!!!
Εδώ μιλάμε για Απαρτχάιντ εδώ και 36 χρόνια με τους Μηχανικούς Τεχνολογικής Εκπαίδευσης , τι δεν καταλαβαίνεις ???

 
Πλατάρος Γιάννης
20 Απρ 2019 11:11

Ο κ. Χιωτίνης, από την αρχή του κειμένου του μέχρι το τέλος παραθέτει προοπτικές, διαπιστώσεις απολύτως σωστές. Πραγματικά, το όλον του κείμενο, δεν έχει κάποιο ψεγάδι να του προσάψεις από άποψη επιστημονικής εγκυρότητας.
Διαβάζοντάς το, σκεπτόμουν «που θα καταλήξει» το «δια ταύτα»
Δεν κατέληξε σε κάποιο «άρα...» (Για την κινητικότητα στις σπουδές, είναι κι αυτό ένα ασθενές συμπέρασμα στα όρια του αυτονόητου (Όχι αυτονόητου για την Ελλάδα)
Επειδή παρακολουθώ μια διένεξη με τα ΤΕΙ -ΑΕΙ που καιρό τώρα παρακολουθεί το esos και εμείς όλοι οι θαμώνες, ψάχνω να καταλήξω σε κάτι ουσιαστικό ή να βρω το ουσιαστικό στο μέγα πλήθος σχολίων και ρεπορτάζ. ..Δε ν βγαίνει άκρη, γιατί δνε υπάρχει ταξινόμηση πληροφοριών, σαφήνεια και ειλικρίνεια των σχολιαστών. (Διαρκής Ελληνική παθογένεια από συστάσεως Κράτους εξ ής και η ρήση του Σολομού για το ότι το Έθνος θα πρέπει να μάθει να θεωρεί ως εθνικόν πάν ό,τι το αληθές...» Εδώ δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε σε απλά γεγονότα χτεσινά. Για το αν έγιναν. Πώς να συμφωνήσουμε για το πώς και για το γιατί έγιναν κι αν έχει νόημα και να το αναλύσουμε.
Είμαστε ένας λαός που έχει πάρει από συστάσεως Κράτους του, διαζύγιο με την Αλήθεια, αν υπάρχει αλήθεια, όσο υπάρχει, ομιλώ για την συμβατική, επί πραγμάτων που εμείς καλώς έχουμε ορίσει. Ομοίως υπάρχει διαζύγιο με την κοινή λογική (καμία σχέση με την επιστημονική λογική) Ως λαός έχουμε εκτεταμένη κουλτούρα ανομίας και η καλή πίστη απουσιάζει απ΄όλο το φάσμα το πολιτικό και το κοινωνικό.
Μέχρι στιγμής δεν έχω βγάλει κανένα συμπέρασμα για τις συνενώσεις και τις αντιπαραθέσεις με τα επαγγελματικά δικαιώματα. Γνωρίζω σίγουρα ότι το σωστό το λογικό και το δίκαιο, είναι ό,τι επιτάσσει η κοινή καθημερινή λογική. Όχι κάποιο ανώτερο ποιοτικά εργαλείο. Αυτό που θα απαντούσε ένας απλός αμόρφωτος άνθρωπος αν αντιλαμβανόταν το πρόβλημα. Η ίδια η λέξη «ισοτίμηση» έχει ένα νοητικό βάρος κακό. Σημαίνει «αποτιμώ και ισοτιμώ» Σε δεύτερο επίπεδο επί του θέματος σημαίνει «εξετάζω τα συν και τα πλην ολιστικά, αποτιμώ τα προγράμματα σπουδών αντικειμενικά (είναι δυνατόν ) βάζω συμπληρωματικές εξετάσεις ισοτίμησης για όλους και όποιοι ανταποκριθούν, ανταποκρίθηκαν. Ακούγεται βεβαίως απλό. Ιστορικά, έχουμε τέτοιες μαζικές διαδικασίες «ισοτίμησης» που έγιναν οπερετικές με τους συνδικαλισμούς των συμμετεχόντων κτλ Πάμε πάλι στο κοινωνικό μας πρόβλημα.
Εκεί σηκώνω τα χέρια... Κι ο Θεός θα σήκωνε τα χέρια αφού ο άνθρωπος έχει την ελευθερία. Χρειάζεται επειγόντως κάποιο θαύμα, όπως και χιλιάδες άλλα θαύματα για να πάμε στον σωστό δρόμο. Για να γίνει όμως το θαύμα, θέλει μετάνοια (αυτοκριτική) και προσευχή (άρση ύβρεως με παραδοχή ταπεινότητας σε έναν κόσμο «ξερολισμού»)
Δεν μπορώ να φανταστώ πώς θα γίνει κάτι τέτοιο και αν μπορεί να γίνει...

 
ΓΙΩΡΓΟΣ
20 Απρ 2019 14:46

Κ.χιωτινη όσο και να το αναλύσουμε η πραγματικότητα είναι μια . Το ελληνικό κράτος δημιουργησε τα ΤΕΙ. Έβγαλε στα 35 χρόνια λειτουργίας τους σχεδόν 500000 αποφοίτων διαφόρων ειδικοτήτων. Με παντελώς ασαφές επαγγελματικο μέλλον. Αυτό δεν είναι δυνατόν να συμβαίνει σε υποτίθεται πολιτισμένο ευρωπαϊκό κράτος. Από την στιγμή που το κράτος επέλεξε να τα κλείσει και καλώς το κάνει αφού επί 35 χρόνια το δημιούργημα των ΤΕΙ ήταν ένα φιάσκο οφείλει να δώσει λύση στους αποφοίτους.

 
Νικητας Χιωτίνης
20 Απρ 2019 21:21

Κε Πλατάρε,
δυστυχώς -καλλίτερα ευτυχώς- τα μεγάλα ζητήματα των κοινωνιών δεν λύνονται με πολιτικές διευθετήσεις "συνταγογραφούμενες". Προφανώς και απαιτούνται πολιτικές αποφάσεις, που όμως δεν θα λύσουν αμέσως το πρόβλημα, αλλά θα φτιάξουν πεδία ανοικτά στις μελλοντικές εξελίξεις, πεδία που θα δίνουν τη δυνατότητα στους εκπαιδευτικούς, φοιτητές, κοινωνία, να δράσουν και αναπτυχθούν πέραν των εγκαθιδρυμένων νοο-τροπιών. Νομίζω πως το σημερινό υπουργείο παιδείας κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση (και σας διαβεβαιώ πως δεν "ανήκω" σε κανένα κόμμα) άλλωστε δεν κάνει τίποτε άλλο παρά να προσπαθεί να συμβαδίσει με τα διεθνώς τεκταινόμενα, παρά τις αντίθετες απόψεις ασχέτων με τα ζητήματα αυτά. Βεβαίως και συμβιβάζεται, δεν γίνεται αλλοιώς με την εγκαθιδρυμένη πολιτική νοο-τροπία που βασανίζει τη χώρα μας, αλλά τολμά. Θα ήθελα να τολμήσει περισσότερο, αν και "είμαι έξω από το χορό" και γι' αυτό μπορώ να μιλάω ελεύθερα.....

Όσον αφορά στα λεγόμενα από τον Κο "Γιώργο", προφανώς και έχει δίκιο, η Σχολή μου έχει κάνει επισήμως σχετικές προτάσεις, ίδωμεν....

 
Θαμώνας
20 Απρ 2019 22:30

Το σχόλιο του κυρίου Πλαταρου Γιάννη τα σπάει αν και εχει μερικά σημεία που χρήζουν καλύτερης ανάλυσης.
Για Το σχόλιο του ΓΙΩΡΓΟΣ εχω να πω οτι υπάρχουν παραδείγματα στη ΔΕΗ και την ΕΥΔΑΠ που έδωσαν λυση σε προβλήματα ΠΕ-ΤΕ υπαλλήλων τους.
Αυτό που πρέπει να δώσουμε όλοι περισσότερο βάση ειναι η εναρμόνιση με τα πρότυπα της ΕΕ.
Δεν μπορεί να το εχει καταφέρει η Πολωνία, Ουγγαρία, Σλοβακία, Τσεχία μεταξύ άλλων κι εμείς να μην μπορούμε να πιάσουμε βήμα ούτε τελευταίοι.......

 
@ Γιωργος
21 Απρ 2019 09:18

Εδω δεν εδωσε επαγγελματικα δικαιωματα στα ΤΕΙ για 35 χρονια που τα ειχε σε λειτουργια, γιατι τωρα που τα κλεινει να δωσει επαγγελματικα δικαιωματα ?

Σχολιάστε το άρθρο

Συκοφαντικά και υβριστικά σχόλια δεν δημοσιεύονται και διαγράφονται. Επίσης δεν επιτρέπεται στα σχόλια να αναγράφονται links τα οποία διαγράφονται. Το esos δεν φέρει ευθύνη για τα επώνυμα ή ανώνυμα σχόλια που φιλοξενεί. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών, επικοινωνήστε μέσω της φόρμας επικοινωνίας έτσι ώστε να αφαιρεθεί.

e-epimorfosi.aegean