Placeholder

ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ

ΣΕΒ: Πώς θα πάμε από το brain drain στο brain gain

Η μαζική φυγή συμπολιτών μας με υψηλού επιπέδου προσόντα και δεξιότητες στο εξωτερικό, σε αναζήτηση καλύτερης εργασιακής προοπτικής, είναι μια από τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης
Δημοσίευση: 17/02/2020
ΡΕΠΟΡΤΑΖ ESOS

Μισό εκατομμύριο Έλληνες νέοι και ικανοί άνθρωποι, δηλαδή το 4,6% του συνολικού της πληθυσμού , έφυγαν την χρονική  περίοδο 2008-2017.

Προέρχονται από το πιο παραγωγικό κομμάτι της Ελληνικής κοινωνίας με το 51,4% να είναι στην «κρίσιμη» ηλικιακή κατηγορία 25-44, και σχεδόν στο 70%, απόφοιτοι ανώτατης εκπαίδευσης.

Σύμφωνα με τις διαθέσιμες έρευνες, μεγάλος αριθμός αυτών που έφυγαν, είτε δεν σκοπεύουν να γυρίσουν καθόλου, είτε προσδιορίζουν τον επαναπατρισμό τους στο απώτερο μέλλον και υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Ο Σύνδεσμος Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών (ΣΕΒ) σε ειδική έκθεση που δημοσιοποίησε σήμερα  προτείνει παρεμβάσεις σε δύο επίπεδα:

Το πρώτο αφορά στον παραγωγικό μετασχηματισμό με αύξηση του μεριδίου της βιομηχανίας στο ΑΕΠ, παραγωγική μεγέθυνση των μεσαίων και μικρών επιχειρήσεων, ψηφιακό μετασχηματισμό και σύγχρονες γνώσεις και δεξιότητες.

Μαζί με τη βελτίωση του επενδυτικού περιβάλλοντος και την άρση στρεβλώσεων (όπως το υψηλό μη μισθολογικό κόστος), είναι απαραίτητα βήματα για τη συνολική αναβάθμιση των παραγωγικών δυνατοτήτων της χώρας μας.  

Το δεύτερο, αφορά σε εξειδικευμένο Σχέδιο Δράσης με 5 πυλώνες:     

1. Δράσεις για την παρακίνηση επιστροφής Ελλήνων υψηλών προσόντων που βρίσκονται στο εξωτερικό.

2. Δράσεις για την ανάσχεση των μαζικών εκροών του ανθρώπινου δυναμικού υψηλών προσόντων από την Ελλάδα προς το εξωτερικό.

3. Οριζόντιες δράσεις για τη διακράτηση όσο και την παρακίνηση επιστροφής με προτεραιότητα   την άρση της υπερφορολόγησης της  παραγωγικής  εργασίας και την μείωση του υψηλού μη μισθολογικού κόστους  αυτής.

4. Δράσεις διασύνδεσης των Ελλήνων του εξωτερικού με την εγχώρια επιχειρηματική και ερευνητική κοινότητα.

5. Δημιουργία ενός μόνιμου μηχανισμού παρακολούθησης και σχεδιασμού πολιτικών για την αντιμετώπιση του brain drain.

Ειδικότερα, σύμφωνα με την έκθεση του ΣΕΒ:

Μέγεθος και ένταση του φαινομένου του brain drain στην Ελλάδα της κρίσης

Τα χρόνια της κρίσης η Ελλάδα αντιμετώπισε ένα μαζικό κύμα μετανάστευσης νέων και ικανών ανθρώπων.Μεταξύ 2008 και 2012 οι ετήσιες εκροές Ελλήνων πολιτών υπερτριπλασιάστηκαν φτάνοντας τα 65.264 άτομα (από 19.088). Παρά τη σταδιακή μείωση της έντασης του φαινομένου η μετανάστευση Ελλήνων προς το εξωτερικό παρέμεινε μέχρι το 2017 (τελευταίο έτος για το όποιο υπάρχουν στοιχεία), υπερδιπλάσια σε σχέση με τα προ κρίσης επίπεδα – πάνω από 50.000 αναχωρήσεις ανά έτος, ενώ η καθαρή εκροή υπερβαίνει τις 20.000 ανά έτος.

Συνολικά την περίοδο 2008-17 έφυγαν από την χώρα 467.765 Έλληνες πολίτες, με την καθαρή μετανάστευση (εκροές-εισροές) να ανέρχεται σε 192.493 άτομα - περίπου 1,9% του μέσου πληθυσμού της περιόδου 2008-2017

Το μεγαλύτερο πρόβλημα όμως εντοπίζεται στο ότι οι καθαρές εκροές Ελλήνων πτυχιούχων ηλικίας 25- 64 ετών για την περίοδο 2008-17 κυμαίνονται από 91.250 έως 123.289, ανάλογα με τις παραδοχές για το ποσοστό των πτυχιούχων στις συνολικές εκροές και εισροές και οι οποίες κινούνται μεταξύ 60 και 70% . Αυτό σημαίνει ότι ένα ποσοστό της τάξης του 5,9% έως 8% των Ελλήνων πτυχιούχων στη συγκεκριμένη ηλικιακή κατηγορία αποχώρησε από τη χώρα την περίοδο 2008-2017 και παραμένει στο εξωτερικό
Η μαζική εκροή εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού από την Ελλάδα κατά την τελευταία δεκαετία συνδέεται άμεσα με την παρατεταμένη οικονομική κρίση που βίωσε η χώρα μας. H οικονομική κρίση επιδείνωσε δραματικά τις προοπτικές εύρεσης ή παραμονής στην εργασία , ειδικότερα των νέων και υψηλά καταρτισμένων Ελλήνων, με αποτέλεσμα η μετανάστευση να καταστεί ελκυστική επιλογή για πολλούς εξ αυτών.

Είναι ένα μαζικού χαρακτήρα φαινόμενο, μιας κατεύθυνσης, που συνεχίζεται παρά τη βελτίωση του οικονομικού κλίματος. Ξεπερνάει την έννοια της κινητικότητας των εργαζομένων και αποτελεί σημαντικό πρόβλημα καθώς στερεί από την οικονομία τους ανθρώπινους πόρους που χρειάζονται για να αναπτυχθεί. Λόγω της μαζικής εκροής δυσχεραίνεται η αντιμετώπιση μεγάλων προκλήσεων, όπως η προσαρμογή στην 4η βιομηχανική επανάσταση, δημιουργείται δημοσιονομική επιβάρυνση λόγω της μη απόδοσης της επένδυσης για την εκπαίδευσή τους, και επιβαρύνεται το δημογραφικό πρόβλημα. Η ανάσχεση της τάσης αυτής πόσο μάλλον η αντιστροφή της πρέπει να γίνει εθνικός στόχος, ενόψει των μεγάλων προκλήσεων της εποχής, καθώς οι γνώσεις και δεξιότητές τους αποτελούν σημαντικό εφόδιο για τον παραγωγικό μετασχηματισμό και τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας.  

Ωστόσο, το brain drain δεν είναι αποκλειστικά αποτέλεσμα της οικονομικής κρίσης. Αντανακλά και τις ευρύτερες παραγωγικές  και διαρθρωτικές αδυναμίες της οικονομίας, που δυσκολεύουν τη δημιουργία ποιοτικών και καλά αμειβομένων θέσεων εργασίας υψηλής εξειδίκευσης. Σε αυτές, προστίθενται παράγοντες όπως η έλλειψη αξιοκρατίας, η διαφθορά, οι χαμηλής ποιότητας κοινωνικές παροχές και το κακό εργασιακό περιβάλλον  σε αρκετές ελληνικές επιχειρήσεις.

Συμβάλει, με άλλα λόγια, στον κίνδυνο εγκλωβισμού της οικονομίας σε ένα φαύλο κύκλο περιορισμένης παραγωγικής βάσης, χαμηλής προστιθέμενης αξίας, χαμηλών ειδικοτήτων και χαμηλών μισθών. Επιπλέον, λόγω του brain drain, δυσχεραίνεται περισσότερο η αντιμετώπιση των μεγάλων προκλήσεων της εποχής και η αναζωογόνηση της παραγωγικής μας βάσης με εξωστρεφή προσανατολισμό. Η αξιοποίηση της δυναμικής και αξιόλογης, διασποράς που προστέθηκε την τελευταία δεκαετία στους ήδη υπάρχοντες απόδημους Έλληνες, είναι όμως μια σημαντική ευκαιρία. Η προσέλκυσή τους μπορεί να μετατρέψει το brain drain σε brain gain.

Η αποτελεσματική αντιμετώπιση του φαινομένου χρειάζεται ολιστική προσέγγιση και συντονισμό όλων των εμπλεκόμενων φορέων, των επιχειρήσεων, της Πολιτείας και της εκπαιδευτικής κοινότητας. Η πρωτοβουλία του Υπουργείου Εργασίας για τη δημιουργία της Ομάδας Rebrain Greece είναι ένα βήμα στη σωστή κατεύθυνση και ο ΣΕΒ συμμετέχει ενεργά σε αυτήν.

Παράλληλα, τρεις αλληλένδετοι στόχοι μπορούν να δημιουργήσουν έναν ενάρετο κύκλο για το ανθρώπινο δυναμικό υψηλών δεξιοτήτων: Η επιστροφή ανθρώπινου δυναμικού (Brain Regain), η ανάσχεση των μαζικών εκροών (Brain Retain) και η διασύνδεση των Ελλήνων του εξωτερικού με την εγχώρια επιχειρηματική και ερευνητική κοινότητα (Brain Circulation).

H επίτευξη αυτών των στόχων περνάει από την αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτιών του προβλήματος, δηλαδή την ανάγκη επέκτασης του παραγωγικού και ανταγωνιστικού τομέα των διεθνώς εμπορεύσιμων προϊόντων και υπηρεσιών αυξανόμενης προστιθέμενης αξίας, για την αντιμετώπιση της αδυναμίας της ελληνικής οικονομίας να δημιουργεί και να διατηρεί πολλές και ποιοτικές παραγωγικές θέσεις εργασίας  οι οποίες δεν θα αντιμετωπίζουν την υπερφορολόγηση που ήδη υφίστανται, αλλά και την επιβάρυνση με υψηλό μη μισθολογικό κόστος της παραγωγικής εργασίας. Πρέπει όμως να συμπληρώνεται από στοχευμένες παρεμβάσεις για τον επαναπατρισμό, τη διακράτηση όσων ήδη σκέφτονται να εγκαταλείψουν τη χώρα, και την ενεργοποίηση αυτών που παραμένουν έξω προς όφελος της Ελληνικής οικονομίας.

Διαβάστε εδώ το Special Report

Ετικέτες: 
brain drainΣΕΒ

Σχόλια (5)

 
ΕΠΕ
18 Φεβ 2020 09:56

Εάν δεν υπάρξουν ποιό σοβαρές οικονομικές προσφορές από τους εργοδότες, μην περιμένεται κανένας ικανός επιστήμονας να γυρίσει πίσω. Αν ένας π.χ. Πληροφορικός με γνώσεις Java κλπ βρίσκει αμοιβές > 2500€/μήνα καθαρά στην Ευρώπη γιατί να έρθει στην Ελλάδα των 800€;
Ας καταλάβουν και οι εργοδότες οτι οι ικανοί θα έρθουν μόνο αν πληρωθούν.
Έτσι θα συνεχίσουν τα θλιβερά bootcamps μπας και μετατρέψουν με σεμινάρια κάποιον χωρίς πολύχρονη εξειδίκευση και σπουδές σε φθηνό εργάτη...
Θλιβερή διαπίστωση για τους εργοδότες οτι η εξειδίκευση πρέπει να πληρωθεί...

 
Μας δουλεύουν
19 Φεβ 2020 10:38

Είναι οι ίδιοι που ζήτησαν μειώσεις μισθών το 2010, επικαλούμενοι δήθεν τη κρίση!

 
Πλακα
20 Φεβ 2020 16:33

Εχω ζήσει και δουλέψει και στο εξωτερικό και στην Ελλάδα. Σε δουλειά σχετική με την υψηλή τεχνολογία. Ολα αυτά που γράφουν (όχι μονο ο ΣΕΒ, και οι κυβερνήσεις) είναι (το λέω ευγενικά) αέρας και ευχολόγια. Διαβάστε προσεκτικά και προσπαθηστε να βρείτε ΕΝΑ συγκεκριμένο μέτρο. Δεν υπάρχει. Η αν υπάρχει είναι τελείως απερίσκεπτο, όπως η πρόσφατη ιδέα να δίνουν 3000 μισθό σε όποιον επιστήμονα έρθει λεει απο το εξωτερικο (αν το θεσμοθετούσαν την άλλη μέρα θα προσπαθούσαν να φύγουν όλοι οι επιστήμονες που έχουν μείνει στην Ελλάδα και μπορούν να φύγουν). Δεν καταλαβαίνουν ή κάνουν πως δεν καταλαβαίνουν ότι έξω φεύγεις γιατί δεν μπορείς να βρεις δουλεια με αρκετά υψηλό μισθό εδώ, σε συνδυασμό με το μπάχαλο και το χάλι που επικρατεί στην καθημερινότητα. Ουτε το ένα ουτε το άλλο μπορούν να αλλάξει άμεσα ουτε απο το ΣΕΒ ουτε απο κανέναν. Θέλει τακτοποίηση και κανονικότητα και αυτά έρχονται αργά. Επίσης, όταν ο ΣΕΒ και οι επιχειρήσεις κλαίγονται ότι δε βρίσκουν καταρτισμένους εργαζόμενους, τους πιστεύω, γιατί με τους μισθούς που μπορούν να δώσουν κανένας που σέβεται τον εαυτό του και είναι καλός στη δουλειά του δε θα κάτσει να ασχοληθεί. Μέχρι να βελτιωθεί η καθημερινότητα του πολίτη, να μειωθούν οι εξοντωτικοί φόροι (και εργοδοτικές εισφορές) και να υπάρχει αίσθημα δικαιοσύνης, το brain drain θα διατηρείται.

 
@ΕΠΕ
20 Φεβ 2020 16:38

Πολύ σωστά τα λες - έχω 10άδες συναδέλφους οι οποίοι έφυγαν Αγγλία, Ελβετία και Σκανδιναβία για πολύ καλές θέσεις εργασίας και με μισθό και με καλή καθημερινότητα και οργάνωση, ενώ εδώ τους έδιναν κάτω απο 1000 το μηνα, ακόμα και σε άτομα με μεταπτυχιακό από καλά πανεπιστημια του εξωτερικού (!). Καταλαβαινω ότι ο εργαζόμενος είναι "ακριβός" με όλες τις εισφορές του εργοδότη, ένσημα κλπ, αλλά δεν είναι χαζός κάποιος με υψηλές δεξιότητες να κάτσει Αθήνα ή Θεσσαλονίκη με ψίχουλα.
Και το κακό είναι ότι αντί να το πουν στα ίσια οι εταιρίες "κοιταξε να δεις, έτσι είναι το κόστος, δε βγαίνουμε κλπ", προσπαθούν να τους αποδείξουν ότι δεν αξίζουν περισσότερα. Οπότε μένουν με αυτούς που όντως δεν αξίζουν περισσότερα.

 
Braindead
21 Φεβ 2020 22:51

Ωχχχ οι επιστήμονες φεύγουν.. Τι θα κάνουμε? Μμμ τι λέτε να τους ενόχλησε? Δεν νομίζω να ήταν οι χαμηλοί μισθοί? Λες να ήταν το γεγονός ότι δεν μπορούν να πληρώσουν οι εργοδότες εναν διδακτορικό ή μεταπτυχιακό απόφοιτο και απλά δεν τον δέχονται? Οι απόφοιτοι ΤΕΙ πάνε στο εξωτερικό ,μερικοί σε καλά πανεπιστήμια κιόλας , για μεταπτυχιακά και διδακτορικά, πως τα κατάφεραν ? Δεν βλέπουν αυτά τα πανεπιστήμια πως είναι υποδεέστεροι φοιτητές? Ειδικά οι πτυχιούχοι μηχανικοί πως μπόρεσαν να φύγουν? ΜΟΝΟ για αυτούς φτιάξαμε ειδικό μητρώο στο ΤΕΕ το οποίο τους δίνει "απίστευτα" προνόμια, νταξει εκτός από τα επαγγελματικά δικαιώματα, αλλά ποιος νοιάζεται. Δεν θέλουμε άλλωστε κορεσμό στην αγορά, εκτός από τους χιλιάδες αποφοίτους πολυτεχνικών σχολών.. και των κολεγίων εννοείται.. Κορεσμός παιδιά.. Κορεσμός.. έχουμε γεμίσει επιστήμονες και μηχανικούς και μετά κλαίμε για brain drain! Παρανοιααααα

Σχολιάστε το άρθρο

Συκοφαντικά και υβριστικά σχόλια δεν δημοσιεύονται και διαγράφονται. Επίσης δεν επιτρέπεται στα σχόλια να αναγράφονται links τα οποία διαγράφονται. Το esos δεν φέρει ευθύνη για τα επώνυμα ή ανώνυμα σχόλια που φιλοξενεί. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών, επικοινωνήστε μέσω της φόρμας επικοινωνίας έτσι ώστε να αφαιρεθεί.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΡΘΡΑ