Placeholder

ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ

Πόρισμα των ΣΕΦΑΑ του ΕΚΠΑ: Διδασκαλία της Φυσικής Αγωγής στα νηπιαγωγεία

Δημοσίευση: 11/04/2020
ΡΕΠΟΡΤΑΖ ESOS

Από τον Πανελλήνιο Σύλλογο  Επαγγελματιών Αθλητισμού και Άσκησης (Π.Σ.Ε.Α.Α.) δόθηκε στη δημοσιότητα το ακόλουθο επιστημονικό πόρισμα τεκμηρίωσης της αναγκαιότητας εισαγωγής του μαθήματος της Φυσικής Αγωγής στα νηπιαγωγεία που θα διδάσκεται αποκλειστικά και μόνο από καθηγητές Φυσικής Αγωγής:

Η πρόσφατη εξαγγελία της υπουργού Παιδείας Ν. Κεραμέως σχετικά με την εισαγωγή της Φυσικής Αγωγής (ΦΑ) ως νέου διδακτικού αντικειμένου στο Νηπιαγωγείο αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση εμπλουτισμού του Προγράμματος Σπουδών της Προσχολικής Εκπαίδευσης, η τελευταία αναμόρφωση του οποίου πραγματοποιήθηκε το  2002.

Πολυάριθμα ερευνητικά δεδομένα αποδεικνύουν την εξέχουσα θέση της ΦΑ στην ολιστική εκπαίδευση και ολόπλευρη ανάπτυξη των νηπίων (Iivonen, Sääkslahti, & Nissinen, 2011; McEvilly, 2015; Pica, 2011), τονίζοντας τη σημασία της υιοθέτησης μαθητοκεντρικών μεθόδων διδασκαλίας που συμβαδίζουν με τις ανάγκες των μικρών μαθητών για κίνηση, παιχνίδι, εξερεύνηση και αλληλεπίδραση με τον κόσμο γύρω τους (McEvilly, Verheul & Atencio, 2015). Σε αντιστοιχία με τις απόψεις και τις τοποθετήσεις σημαντικών παιδαγωγών της προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας (Frobel, 1826; Dewey, 1938; Erikson, 1950; Piaget, 1953; Montessori, 1965; Vygotsky, 1978; Bruner, 1986), οι σύγχρονες τάσεις στη διδακτική της ΦΑ επενδύουν στην κοινωνική και συναισθηματική φύση της μάθησης στις μικρές ηλικίες. Καίρια θέση των ειδικών της Αθλητικής Παιδαγωγικής είναι ότι η ΦΑ στις πρώτες βαθμίδες εκπαίδευσης οφείλει να προάγει τη μάθηση: (α) εντός της ανθρώπινης κίνησης (πως, πότε, γιατί και με ποιόν τρόπο), (β) σχετικά με την κίνηση (γνωστικές ικανότητες που υποστηρίζουν το επιθυμητό κινητικό αποτέλεσμα) και (γ) δια μέσου της κίνησης (η κίνηση ως μέσο για την επίτευξη ενός συγκεκριμένου σκοπού, π.χ. κατανόηση της έννοιας της ευγενούς άμιλλας) (Almond, 2013a, 2013b).

Μάλιστα, η δημιουργία παιδευτικών καταστάσεων εντός των οποίων οι γνώσεις και οι δεξιότητες των νηπίων θα αναπτύσσονται ως αποτέλεσμα ενσωμάτωσης ήδη υπαρχουσών εμπειριών σε νέες προκλήσεις και μαθησιακές εμπειρίες (Ross, 2013), προβάλλεται ως απαραίτητη προϋπόθεση για το σχεδιασμό ποιοτικών αναλυτικών προγραμμάτων ΦΑ για την προσχολική ηλικία (Marsden & Weston, 2007).

Σε αντιστοιχία με τις παραπάνω τάσεις, το περιεχόμενο των σύγχρονων  Προγραμμάτων Σπουδών (ΠΣ) των Τμημάτων Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού (ΤΕΦΑΑ) της χώρας συντάσσεται με την αντίληψη ότι η ΦΑ θα πρέπει να αποτελεί ένα μέσο προαγωγής της δια βίου άσκησης για την υγεία και την ποιότητα ζωής ήδη από τις μικρές ηλικίες. Με γνώμονα τα αναπτυξιακά χαρακτηριστικά και τις ανάγκες των μικρών μαθητών, τα ΠΣ των ΤΕΦΑΑ προσφέρουν μαθήματα παιδαγωγικής και διδακτικής της κίνησης, η φιλοσοφία και το σκεπτικό των οποίων βασίζεται στις αρχές της συμπερίληψης, της ένταξης, της διαθεματικότητας και της εξατομίκευσης. Σύμφωνα με τους Marsden και Weston (2007), οι παραπάνω αρχές αποτελούν θεμελιώδεις αρχές σχεδιασμού προγραμμάτων εκπαίδευσης για μαθητές προσχολικής ηλικίας.

Επιπλέον, σημαντική συνεισφορά προς αυτή την κατεύθυνση αποτελεί η εισαγωγή, τα τελευταία χρόνια, μοντέλων αναλυτικού προγράμματος και διδασκαλίας της ΦΑ στα ΠΣ των ΤΕΦΑΑ, όπως το μοντέλο Αγωγής θεμελιωδών κινητικών δεξιοτήτων (Gallahue & Cleland‐Donnelly, 2003), το μοντέλο Αθλητικής Αγωγής (Siedentop, 1984), μοντέλο Αγωγής Περιπέτειας (Dyson & Sutherland, 2015), το μοντέλο των Παιχνιδιών (Mitchell & Oslin, 2015), τα οποία επενδύουν στην προαγωγή της κινητικής επιδεξιότητας, της αυτοπεποίθησης, των κινήτρων  και των γνώσεων που είναι απαραίτητες για τη συνειδητοποίηση της αξίας της άσκησης και την υιοθέτηση ενός φυσικά δραστήριου τρόπου ζωής. Τα παραπάνω μοντέλα δομούνται στη βάση ολιστικών παιδαγωγικών προσεγγίσεων, εντός των οποίων οι μαθησιακές εμπειρίες προσφέρονται με αναπτυξιακά συναφή τρόπο και όχι μέσω κατακερματισμένων και ασύνδετων μεταξύ τους δραστηριοτήτων.

Από την άλλη μεριά, σημαντικοί ερευνητές στο χώρο της Διδακτικής τεκμηριώνουν τη θέση ότι η διδασκαλία της ΦΑ οφείλει να πραγματοποιείται από εξειδικευμένο προσωπικό (εκπαιδευτικούς ΦΑ) προκειμένου να υλοποιούνται αποτελεσματικά οι στόχοι ολόπλευρης ανάπτυξης των παιδιών (Kirk, 2004, 2005; Tinning, 1995).  Η σημασία της ύπαρξης εξειδικευμένου προσωπικού σε όλα τα πεδία της ΦΑ και του Αθλητισμού έχει διατυπωθεί ήδη από το 1978 από την UNESCO «στο Διεθνή Καταστατικό Χάρτη της Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού» όπου αναφέρεται ότι “Η διδασκαλία, η προπόνηση και η διοίκηση στη Φυσική Αγωγή και τον Αθλητισμό πρέπει να ασκείται από ειδικά εκπαιδευμένο προσωπικό, (άρθρο 4, Διεθνής Καταστατικός Χάρτης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού, UNESCO, 1978)”.

Ωστόσο, σχετικές έρευνες αποδεικνύουν ότι η εξειδικευμένη γνώση του γνωστικού αντικειμένου και της ειδικής Διδακτικής από πλευράς των εκπαιδευτικών ΦΑ τους φέρνει σαφώς σε πλεονεκτική θέση έναντι των εκπαιδευτικών άλλων ειδικοτήτων στο να χρησιμοποιήσουν την κίνηση ως μέσο ολόπλευρης αγωγής και εκπαίδευσης (DeCorby, Halas, Dixon, Wintrup, & Janzen, 2005).  

Η προσχολική ηλικία αναγνωρίζεται από παιδαγωγούς και ερευνητές ως μία εξαιρετικά σημαντική περίοδος για την υιοθέτηση συνηθειών κίνησης και φυσικής δραστηριότητας για την ανάπτυξη, την υγεία, την έκφραση και τη μάθηση (Jones,  Hinkley,  Okely & Salmon, 2013); McEvilly, Atencio, Verheul, & Jess, 2013; Petrie & Clarkin-Phillips, 2018), δεδομένου ότι τα παιδιά σε αυτή την ηλικία είναι πιο δεκτικά σε οδηγίες και πρακτικές ενθάρρυνσης (Jones et al.,2013). Ο ελεύθερος χρόνος και το παιχνίδι (π.χ. μη δομημένο, ελεύθερο και εξερευνητικό, καθοδηγούμενο από τον ενήλικα, δομημένο) αποτελούν σημαντικά μέσα για την επίτευξη των παραπάνω στόχων, ωστόσο δεν επαρκούν από μόνα τους.

Ο σκοπός της παρέμβασης ενός ενήλικα (και στην προκειμένη περίπτωση ενός εκπαιδευτικού), θα πρέπει να είναι η είναι αφενός η διευκόλυνση και η βελτίωση της συμμετοχής και της επίδοσης, και αφετέρου η αύξηση της απόλαυσης που αποκομίζει το μικρό παιδί από τη συμμετοχή του σε δραστηριότητες κίνησης, άσκησης, φυσικής δραστηριότητας και αθλητισμού.

Οι εκπαιδευτικοί ΦΑ διαθέτουν τις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες για να  δημιουργήσουν ένα θετικό, ασφαλές και υποστηρικτικό περιβάλλον μάθησης που να ανταποκρίνεται στα αναπτυξιακά χαρακτηριστικά και τις ανάγκες των παιδιών προσχολικής ηλικίας. Η σωματική τους ανθεκτικότητα, σε συνδυασμό με την παιδαγωγική γνώση περιεχομένου που διαθέτουν τους καθιστά ικανούς να σχεδιάζουν και να υλοποιούν ποιοτικά προγράμματα ΦΑ, με έμφαση στην ψυχοκινητική, γνωστική και συναισθηματική ανάπτυξη των νηπίων. Απαραίτητη προϋπόθεση βέβαια είναι αυτά τα προγράμματα να χρησιμοποιούν ένα μεγάλο εύρος δραστηριοτήτων (με επαρκή  χρόνο  για  κάθε δραστηριότητα), ώστε  να  συντελείται αυθεντική βιωματική μάθηση με συνδέσεις για μετέπειτα δραστηριοποίηση των παιδιών σε χρόνο και χώρο, εκτός του σχολικού πλαισίου (Durden-Myers, Green, & Whitehead, 2018).

Από τα παραπάνω δεδομένα, είναι προφανές ότι το αντικείμενο της ΦΑ θα πρέπει να διδάσκεται στο Νηπιαγωγείο από εκπαιδευτικούς ΦΑ στη βάση παιδαγωγικών μοντέλων και μεθόδων που επενδύουν ολιστικά στην ανάπτυξη δεξιοτήτων-ικανοτήτων, στην  συναισθηματική ολοκλήρωση και την κοινωνική ενδυνάμωση των μικρών μαθητών.
Τα μέλη ζητούν να εφαρμοστεί η εν λόγω εξαγγελία της υπουργού παιδείας και να δημιουργηθούν επιστημονικές ομάδες αποτελούμενες από μέλη ΔΕΠ των ΤΕΦΑΑ της χώρας για την υλοποίηση της πρότασης σε επίπεδο σχεδιασμού περιεχομένου προγραμμάτων σπουδών και επιμορφωτικών προγραμμάτων.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Αlmond,  L.  (2013a). Translating  Physical  Literacy  into  practical  steps:  The  role  of  pedagogy. In  B.  Weinberg,  (Ed.). Physical  Literacy Bulletin, Journal  of  Sport  Science  and Physical Education, 65:64-72, ICSSPE.
Almond, L. (2013b). Physical Literacy and  Fundamental  Movement  Skills:  an introductory critique. In  B.  Weinberg,  (Ed.). Physical  Literacy. Bulletin,  Journal  of  Sport  Science and Physical Education, 65:81-89, ICSSP
Bruner, J. S. (1986) Actual minds, possible worlds. Cambridge, M.A, Harvard University Press.
DeCorby, K., Halas, J., Dixon, S., Wintrup, L., & Janzen, H. (2005). Classroom teachers and the challenges of delivering quality physical education. Journal of Educational Research, 98, 208-220.
Dewey, J. (1938) Experience and education (New York, Macmillan).
Durden-Myers, E. J., Green, N. R., & Whitehead, E. M. (2018). Implications for Promoting Physical Literacy. Journal of Teaching in Physical Education, (Ahead of Print),https://doi.org/10.1123/jtpe.2018-0131.Human Kinetics Inc.
Dyson, B., & Sutherland, S. (2014). Adventure education in your physical education program. In: Lund, J., & Tannehill, D. Standards-Based Physical Education Curriculum Development (3rd ed.) (pp. 229-254). Burlington, MA: Jones and Bartlett Learning
Erikson, E. H. (1950) Childhood and society (New York, W.W. Norton & Co).
Frobel, F. (1826) On the education of man (die Menschenerziehurg) (Keilhau/Leipzig Wienbrach).
Iivonen, S., Sääkslahti, A., & Nissinen, K. (2011). The development of fundamental motor skills of four‐to five‐year‐old preschool children and the effects of a preschool physical education curriculum. Early Child Development and Care, 181(3), 335-343.
Jones, R. A., Hinkley, T., Okely, A. D., & Salmon, J. (2013). Tracking Physical Activity and Sedentary Behavior in Childhood. A Systematic Review. American Journal of Preventive Medicine, 44(6):651–658.
Kirk, D. (2004) Framing quality physical education: the elite sport model or Sport Education? Physical Education and Sport Pedagogy, 9(2), 185-195.
Kirk, D. (2005) Physical education, youth sport and lifelong participation: the importance of early learning experiences, European Educational Review, 11(3), 239-255.
McEvilly, N. (2015). Investigating the place and meaning of ‘physical education’to preschool children: Methodological lessons from a research study. Sport, Education and Society, 20(3), 340-360.
McEvilly, N., Atencio, M., Verheul, M., & Jess, M. (2013). Understanding the rationale for preschool physical education: implications for practitioners' and children's embodied practices and subjectivity formation. Sport, Education and Society, 18(6), 731-748.
McEvilly, N., Verheul, M., & Atencio, M. (2015). Physical education at preschools: the meaning of ‘physical education’to practitioners at three preschool settings in Scotland. Physical Education and Sport Pedagogy, 20(2), 117-130.
Mitchell, S., & Oslin, J. (2015). Chapter 12, Teaching Games for Understanding. Standards-Based Physical Education Curriculum Development. Burlington, MA: Jones & Bartlett Learning.
Petrie, K., & Clarkin-Phillips, J. (2018). ‘Physical education’ in early childhood education: Implications for primary school curricula. European Physical Education Review, 24(4), 503-519.
Piaget, J. (1953). The origin of intelligence in the child (London, Routledge and Kegan Paul).
Pica, R. (2011). Why preschoolers need physical education. Young Children, 66(2), 56-57.
Ross, S. M. (2013). Pre-K physical education: Universal initiatives and teacher preparation recommendations. Quest, 65(1), 1-13.
Siedentop, D. (1994) Sport Education: Quality PE through positive sport experiences. Human Kinetics. Champaign, Illinois
Tinning, R. (1995) The Sport Education Movement: a phoenix, bandwagon or hearse for physical education? ACHPER Healthy Lifestyles Journal, 42.
Vygotsky, L. S. (1978) Mind in society. The development of higher level psychological processes (Cambridge, MA, Harvard University Press).

Ετικέτες: 
Φυσική Αγωγή

Σχόλια (1)

 
Ειδικευμένος στο αντικείμενο - ανειδίκευτος στο παιδί
12 Απρ 2020 13:18

Η ειδίκευση στο αντικείμενο σε καμμία περίπτωση δεν μπαίνει μπροστά από την ειδίκευση στην ηλικία κ στο παιδί των 4-6 ετών.

Σχολιάστε το άρθρο

Συκοφαντικά και υβριστικά σχόλια δεν δημοσιεύονται και διαγράφονται. Επίσης δεν επιτρέπεται στα σχόλια να αναγράφονται links τα οποία διαγράφονται. Το esos δεν φέρει ευθύνη για τα επώνυμα ή ανώνυμα σχόλια που φιλοξενεί. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών, επικοινωνήστε μέσω της φόρμας επικοινωνίας έτσι ώστε να αφαιρεθεί.