Placeholder

ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΑΠΟΨΗ

Το πρόβλημα με την ύλη χημείας της Β΄ Λυκείου

Είναι προοδευτικό να διαβάζουν οι μαθητές βιβλία που γράφτηκαν πριν από 22 χρόνια ; Ευτυχώς που τελευταία στα πανεπιστήμια δίνουν μεταφράσεις ξένων βιβλίων και είδαν όμορφα βιβλία οι φοιτητές
Δημοσίευση: 22/05/2020
ΡΕΠΟΡΤΑΖ ESOS

Γράφει ο  Χαράλαμπος Παπαδόπουλος, καθηγητής χημικός στα Γιαννιτσά.    

Χριστός Ανέστη !

Ήταν ένας τσομπάνης που του άρεσε ο ύπνος και το καπηλειό. Επειδή κοιμόταν μέχρι αργά, μεσημέρι έβγαζε τα πρόβατα να βοσκήσουν και μετά από λίγο τα ξανάβαζε στη στάνη για να πάει να πιει.

Οπότε τα καημένα τα πρόβατα που δεν προλάβαιναν να βοσκήσουν σιγά σιγά ψοφούσαν από την πείνα. Κι απορούσε ο τσομπάνης γιατί ψοφάνε τα πρόβατα. Κι έλεγε «με τον ήλιο τα βγάζω, με τον ήλιο τα βάζω, τι έχουν τα έρμα και ψοφάνε ;».

Τα βιβλία που διαβάζουν οι μαθητές στο Λύκειο γράφτηκαν πριν από 22 χρόνια, οι γονείς υποτιμούν μπροστά στα παιδιά τους καθηγητές, τα φλομώνουμε τόσο στα φροντιστήρια που δεν μπορούν ή δεν θέλουν να ενδιαφερθούν για το σχολείο, το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής που γράφει τα βιβλία δεν ενδιαφέρεται για την γνώμη των καθηγητών που τα διδάσκουν, ο καθηγητής δεν ελέγχεται από κανένα για το μάθημα που κάνει, στα μοντέρνα σχολεία μας οι μαθητές ασχολούνται με χίλια δυο προγράμματα εις βάρος των μαθημάτων, δεν οργανώνει το υπουργείο σοβαρά σεμινάρια για επιμόρφωση των καθηγητών…

«Με τον ήλιο τα βγάζω, με τον ήλιο τα βάζω, τι έχουν τα έρμα και ψοφάνε ;». Όπως ο τσομπάνης, απορούμε κι εμείς, «τόσα» που προσφέρουμε στους μαθητές, τι φταίει και δεν αποδίδουν ; (Βέβαια υπάρχουν και οι κόλακες που υποστηρίζουν ότι όλα είναι υπέροχα).

Θέλω να σταθώ στη διδασκαλία της χημείας στη Β΄ Λυκείου. Μέχρι το 1998 το μάθημα της χημείας ήταν μια ώρα την εβδομάδα, είχε ποικιλία θεμάτων και στο τέλος είχε ένα κεφάλαιο οργανικής χημείας με το οποίο έπαιρναν οι μαθητές στοιχειώδεις γνώσεις. Το 1998 με τη μεταρρύθμιση Αρσένη το μάθημα έγινε δυο ώρες την εβδομάδα και η ύλη χημείας στη Β΄ Λυκείου ορίστηκε να είναι μόνο οργανική χημεία.

Το πρόβλημα είναι ότι μια ολόκληρη χρονιά να διδάσκεται μόνο οργανική χημεία είναι υπερβολικό. Στο Λύκειο πρέπει να διδάσκεται Γενική Χημεία και όχι κάποια εξειδικευμένη, όπως χημεία τροφίμων, βιομηχανική χημεία, οργανική χημεία… Ακόμα και στην Γ΄ Λυκείου φέτος που το μάθημα ήταν επτά ώρες την εβδομάδα και διδάχθηκε η χημεία σε στυλ πανεπιστημιακό, η οργανική χημεία ήταν ένα από τα οκτώ κεφάλαια.

Ότι πρέπει έτσι να είναι φαίνεται και από την έκταση που αφιερώνουν στην οργανική χημεία τα καλύτερα βιβλία Γενικής Χημείας στον κόσμο. Στην «Γενική Χημεία» των Ebbing & Gammon από τα 25 κεφάλαια μόνο το 24 είναι οργανική χημεία. Στο “Chemical Principles, the quest for insight”  των Atkins & Jones, από τα 19 κεφάλαια μόνο το 18 και 19 είναι οργανική. Στο “Chemistry”  του Chang R. από τα 25 κεφάλαια μόνο το 24 και 25 είναι οργανική.

Βέβαια θα πει κάποιος και τι έγινε, ας μάθουν οι μαθητές καλά οργανική χημεία. Δυστυχώς στην πραγματικότητα δεν είναι έτσι. Το να διδάσκονται οι μαθητές εξειδικευμένες γνώσεις για παράδειγμα αντιδράσεις προσθήκης, αφυδάτωσης, υποκατάστασης … μπορεί για μας να έχει σπουδαίες εφαρμογές, για τους μαθητές όμως είναι πολύ ανιαρό. Επειδή η τεχνολογική μας ανάπτυξη βασίζεται σε προϊόντα από το πετρέλαιο, θα κάνουμε τους μαθητές χημικούς πετρελαίου ;  

Πρόσφατα ένας σύμβουλος που είναι φυσικός, όχι χημικός, μας είπε «τόσο λίγη που είναι η ύλη χημείας στη Β΄ Λυκείου να κάνετε πολλά πειράματα». Δυστυχώς όμως διέφυγε του συναδέλφου ότι οι περισσότερες οργανικές αντιδράσεις είναι αδύνατο και επικίνδυνο να επιχειρηθούν στα εργαστήρια των Λυκείων.

Είναι κρίμα να μη διδάσκουμε στους μαθητές τόσα όμορφα, που εξάπτουν την φαντασία και ενεργοποιούν τους μαθητές, που έχει η επιστήμη της χημείας και να σερνόμαστε με ανούσια εκμάθηση οργανικών αντιδράσεων.

Από την ιστορία της χημείας στο πόδι αν πούμε κάτι, για άτομα, μόρια, ιόντα όχι γιατί τα ξέρουν από το Γυμνάσιο, για τις καταστάσεις της ύλης τίποτα, για διαλυτότητα τίποτα, ηλεκτροχημεία τίποτα, πυρηνική χημεία τίποτα, μεταλλουργία τίποτα, μελέτη ιδιοτήτων σπουδαίων στοιχείων ανά ομάδες τίποτα… Πολλά όμορφα κεφάλαια χημείας τα φορτώσαμε στην ύλη της  Γ΄ Λυκείου που δεν τα διδάσκονται όμως όλοι οι μαθητές και τα αντιμετωπίζουν μόνο για να γράψουν στις πανελλαδικές, χάνοντας όμως την ομορφιά της επιστήμης της χημείας.

Είναι προοδευτικό να διαβάζουν οι μαθητές βιβλία που γράφτηκαν πριν από 22 χρόνια ; Ευτυχώς που τελευταία στα πανεπιστήμια δίνουν μεταφράσεις ξένων βιβλίων και είδαν όμορφα βιβλία οι φοιτητές.

Η ουσιαστική μεταρρύθμιση θα γίνει όταν το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής θα ενδιαφέρεται για την γνώμη των καθηγητών.

Σχόλια (7)

 
Ανώνυμος
24 Μάιος 2020 14:22

Σωστά τα λέτε. Όμως πρέπει να αντιληφθείτε ότι το πρόβλημα με τα προγράμματα σπουδών, τα βιβλία και την ύλη είναι ένα πρόβλημα γενικότερο που δεν αφορά μόνο το μάθημα της χημείας. Πρέπει όλοι οι κλάδοι των καθηγητών (μαθηματικοί, φιλόλογοι, φυσικοί, χημικοί βιολόγοι, οι των κοινωνικών και οικονομικών επιστημών, οι θεολόγοι, οι πληροφορικοί κ.λ.π) να συσπειρωθείτε και να αντιδράσετε μαζικά και όχι ο καθένας, επηρεασμένος από ένα πνεύμα ατομικισμού, για το αντικείμενο του. Όταν γίνει αυτό (που φαντάζει ουτοπικό) τότε μπορούμε να ελπίζουμε σε ουσιαστικές αλλαγές.

 
ΠΑΝΟΣ
24 Μάιος 2020 19:51

ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΣΩΣΤΟ ΝΑ ΔΙΑΒΑΖΟΥΝ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΑΠΟ ΒΙΒΛΙΑ 22 ΕΤΩΝ
ΤΙ ΑΛΛΑΞΕ ΣΤΗΝ ΟΥΣΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΧΗΜΕΙΑ ΑΥΤΑ ΤΑ ΧΡΟΝΙΑ
ΠΟΙΟΣ ΕΙΠΕ ΟΤΙ ΤΟ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ ΒΙΒΛΙΟ ΘΑ ΕΙΝΑΙ <ΚΑΛΥΤΕΡΟ>
ΑΥΤΟ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΓΑΝΙΚΗ Η ΤΗΝ ΑΝΟΡΓΑΝΗ ΕΙΝΑΙ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑ ΚΑΙ ΑΣ ΤΟ ΔΙΕΥΘΕΤΗΣΟΥΝ ΟΙ ΧΗΜΙΚΟΙ,ΕΕΧ

 
ΑΝΩΝΥΜΟΣ
24 Μάιος 2020 23:12

Σωστά τα λες...αλλά βλέπεις έχουμε και βαριά χημική βιομηχανία και πρέπει οι μαθητές να μάθουν οργανική χημεία!!πως αλλιώς θα στελεχωθεί η βιομηχανία μας;;;;καλό ε;

 
ανωνυμάκης
25 Μάιος 2020 10:18

τρόφιμα φάρμακα μέταλλα προιοντα πετρέλαίου χημικά προιόντα εξαγει η ελλάδα.και φυσικό ειναι να δίνει σημασία στην χημική εκπαίδευση.,

 
Gr231
25 Μάιος 2020 14:52

ΑΝΩΝΥΜΕ
Καλώς ή κακώς βιομηχανίες έχουμε και δουλεύουν χιλιάδες χημικοί και χημικοί μηχανικοί στην παραγωγή και στον ποιοτικό έλεγχο προιόντων..
Κάτι θεωρητικές σχολές φιλολογίες,νομικές,θεολογίες,ψυχολογίες κ.τλ.π. ή κάτι χιλιάδες γυμναστές και πληροφορικοί θα μας πείτε τι ακριβώς παράγουν;;;
Υ.Γ. πολύ μένος με την μοναδική επιστήμη που προσφέρει πρακτικά.. κρίμα για σας..

 
Ένας...
25 Μάιος 2020 21:00

@Gr231
Εννοείται πως η Χημεία είναι μια σπουδαία επιστήμη με δεκάδες πρακτικές εφαρμογές και χρησιμότητα. Αυτό δεν σημαίνει πως οι υπόλοιπες επιστήμες δεν προσφέρουν κάτι, αλλά και μόνο που αναρωτιέστε τι παράγει, πρακτικά, ένας απόφοιτος πληροφορικής, δείχνει την πλήρη άγνοια σας για τη σύγχρονη οικονομία, παραγωγή, βιομηχανία, κοινωνία. Η Πληροφορική είναι τα "πάντα όλα" σήμερα, αλλά και για το μέλλον. Κρίμα για εσάς, λοιπόν, και για το σχόλιο σας.

 
Alexandros Ximikos
26 Μάιος 2020 00:09

Δεν καταλαβαίνω γιατί κουράζεται τόσο πολύ ο συνάδελφος να περιορίσει την ύλη της οργανικής χημείας. Πιθανόν να μην την είχε εμπεδώσει στο πανεπιστήμιο. Εάν ριξετε μιά ματιά στα αντίστοιχα βιβλία κύπρου θα νιώσετε ντροπή για τα δικά μας βιβλία...
Τα βιβλία Ebbing Gammon είναι γενικής χημείας και όχι οργανικής χημειας.
Θέλετε να δείτε τα βιβλία Wade ,Mcmurry που είναι οργανικής;
Η έρευνα στη χημεία είναι κύρια στα πολυμερή, δηλαδή οργανική, κυρίως νέα υλικά.
Μετά από 35 χρόνια εμπειρίας στη διδασκαλία της χημείας, αφού πέρασα από το στάδιο του φροντιστή αλλά και του μάχιμου καθηγητή στην τάξη, θεωρώ υποχρέωσή μου να αναφέρω και να επισημάνω τα κακώς κείμενα στη διάρθρωση της ύλης του σχολικού βιβλίου.
Στόχος μου είναι στο μέλλον να γίνουν βελτιώσεις που θα έχουν σαν απώτερο σκοπό την αναβάθμιση του μαθήματος της χημείας, αλλά και την αγάπη των μαθητών στο παρεξηγημένο αυτό μάθημα.

1)Στην οξειδ/γή
α) Είναι απαράδεκτο να δίνει σαν ύλη μερικές μόνο (6-7) αντιδράσεις που οι μαθητές καλούνται να τις μάθουν. (προφανώς απέξω)
β) Οι μαθητές διδάσκονται να γράφουν μοριακές αντιδράσεις, μακριά από την πραγματικότητα των διαλυμάτων της χημείας.
γ) Δεν εξηγεί την σχετική ισχή των οξειδωτικών – αναγωγικών μέσων.
Δηλαδή γιατί το υπερμαγγανικό κάλιο είναι ισχυρότερο οξειδωτικό του διχρωμικού καλίου;
Πιστεύω δεν θα ήταν φοβερά δύσκολο να αναφερθούμε συνοπτικά στον νόμο του Nernst καθώς και
στα δυναμικά οξειδ/γής. Κάποια χρονική στιγμή η ύλη της Χημείας πρέπει να εισέλθει από την ποιοτική στην ποσοτική εκτίμηση μερικών φαινομένων. Αυτό το τμήμα της ύλης διδάσκεται στα περισσότερα ξένα λύκεια και αποτελεί προυπόθεση γνώσεων για την Ολυμπιάδα Χημείας.

2) Εντελώς απαράδεκτη είναι και η μισή σελίδα ύλη για τη θερμοχημεία!!

3) Οξέα – βάσεις.
α) Ολη η μεθοδολογία του βιβλίου είναι προς την κατεύθυνση να μπερδεύει τον μαθητή.
β) Στο τέλος δίνει ασκήσεις όπως ΡΗ του Η2SO4, περίπτωση υδρόθειου, και μίγματα 2 ασθενών οξέων ΗΑ – ΗΒ για τα οποία ο μαθητής δεν μπορεί να γνωρίζει (με βάση το βιβλίο) πώς θα κάνει τις απαραίτητες πράξεις.
γ) Αφήνουμε σαν τελευταίο το γεγονός ότι το βιβλίο μπερδεύει το μαθητή για το γενικό τύπο της ασθενούς βάσης. Είναι τελικά Β ή ΒΟΗ;
δ) Ακόμη δεν κατάλαβα γιατί το γινόμενο διαλυτότητας είναι εκτός ύλης! Είναι άραγε τόσο δύσκολο ή μήπως και αυτό εντάσσεται στο γενικότερο πλαίσιο μείωσης της ύλης και γενικότερης υποβάθμισης του μαθήματος της Χημείας;

4) Οργανική Χημεία.
Είναι απαράδεκτο να δίνονται σαν ύλη το πολύ 25 αντιδράσεις από το τεράστιο οικοδόμημα της οργανικής χημείας......
α) Γιατί το βιβλίο αναφέρει μόνο την προσθήκη Markovnikow και αποφεύγει να αναφερθεί στην anti- Markovnikow; (με υδροβορίωση)
β) Δεν εξηγεί κάτω από ποιές συνθήκες τα RX υφίστανται αντιδράσεις απόσπασης (Ε -elimination) ή αντικατάστασης (S -substitution).
Γιατί άραγε, το βιβλίο αναφέρει σαν κύριο αίτιο μόνο τον διαλύτη και όχι την δομή του RX, δηλ. εάν είναι πρωτοταγές, τριτοταγές κλπ.
γ)Είναι εκτός ύλης οι συνθέσεις – διακρίσεις στην οργανική!!! Ενα κεφάλαιο που βοηθάει στην κριτική αντιμετώπιση των προβλημάτων.
δ) Στις εξετάσεις συχνά δίνονται πορείες αντιδράσεων δίχως το βιβλίο να έχει ικανό αριθμό ασκήσεων. (σε αντίθεση με τα εξωσχολικά βιβλία!!)
ε) Ολη η μαγεία της οργανικής είναι οι αρωματικές ενώσεις, που δυστυχώς είναι εκτός ύλης!!
Ενεργοποίηση – απενεργοποίηση του βενζολικού δακτυλίου, αντιδράσεις ηλεκτρονιόφιλης και πυρηνόφιλης υποκατάστασης με τεράστια ποικιλία προιόντων που έχει εφαρμογή στην σύγχρονη βιομηχανία. ( πχ. ασπιρίνη)
στ) Δεν δίνεται εκτενής αναφορά στην συνύπαρξη 2 ομάδων στο μόριο και πώς αυτές αλληλεπιδρούν μεταξύ τους ή με διάφορα αντιδραστήρια. ( πχ υδροξυ-οξέα, αμινοξέα, ακόρεστες αλκοόλες κλπ).

Τέλος, αφού έχετε διαβάσει πολύ καλά όλη την ύλη της οργανικής χημείας, όπως την αναπτύσει το σχολικό βιβλίο, προσπαθήστε και εσείς να συνθέσετε από αιθίνιο την απλή ακόρεστη αλκοόλη:
3-βουτ-εν-1-όλη.
Δεν γνωρίζετε πώς και από πού να αρχίσετε; Είναι απόλυτως φυσικό, αφού η γνώση που προσφέρει το βιβλίο περιορίζεται στην αποστήθηση 25 αντιδράσεων, δίχως να δίνεται στον μαθητή η ικανότητα να αναπτύξει ειδικές χημικές δεξιότητες, αφού ο ορίζοντας των χημικών γνώσεών του είναι κατά πολύ περιορισμένος.
Πώς μπορεί επομένως ένας μαθητής να αγαπήσει το μάθημα της χημείας, όταν εμείς οι χημικοί δεν του δίνουμε τον τρόπο να μαθαίνει και να εξασκεί την κριτική του ικανότητα;

Οι ανωτέρω αναφορές είναι ενδεικτικές. Θα μπορούσα να γράψω βιβλίο για όλες τις επισημάνσεις σε όλα τα επιμέρους κεφάλαια που χρήζουν βελτιώσεις. Μερικές τις έστειλα με e-mail στους συγγραφείς και ακόμη περιμένω απαντήσεις!!!

Σχολιάστε το άρθρο

Συκοφαντικά και υβριστικά σχόλια δεν δημοσιεύονται και διαγράφονται. Επίσης δεν επιτρέπεται στα σχόλια να αναγράφονται links τα οποία διαγράφονται. Το esos δεν φέρει ευθύνη για τα επώνυμα ή ανώνυμα σχόλια που φιλοξενεί. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών, επικοινωνήστε μέσω της φόρμας επικοινωνίας έτσι ώστε να αφαιρεθεί.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΡΘΡΑ