Placeholder

ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΑΠΟΨΗ

Τα Πρότυπα και Πειραματικά Σχολεία και η αυτοαξιολόγηση

Δημοσίευση: 09/03/2021
ΡΕΠΟΡΤΑΖ ESOS

Δημήτριος Σαλονικίδης, Φιλόλογος, 1ο Πρότυπο ΓΕΛ Θεσ/νίκης «Μ. Ανδρόνικος»

Μαρία Χριστοπούλου, Αγγλικής Φιλολογίας, Πρότυπο ΓΕΛ Πάτρας

Είναι γνωστό ότι η πλειοψηφία των εκπαιδευτικών των ΠΠΣ δεν έχουν μια εκ προοιμίου αρνητική και απορριπτική στάση για την αυτοαξιολόγηση της σχολικής μονάδας. Άλλωστε και στο παρελθόν είχαμε συμμετάσχει σε παρόμοιες δράσεις, οι οποίες προβλέπονται και στον νόμο-πλαίσιο λειτουργίας των σχολείων αυτών. Ωστόσο οφείλουμε να επισημάνουμε πως οι προβλέψεις της απόφασης για τη διαδικασία της αυτοαξιολόγησης όλων των σχολικών μονάδων (ΦΕΚ Β ́ 140/2021) παρουσιάζουν δύο σημαντικά προβλήματα, που έχουν επισημανθεί και αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης και εντός της εκπαιδευτικής κοινότητας, αλλά και από τους 11 από τους 24 πανελλαδικά Οργανωτικούς Συντονιστές Εκπαιδευτικού Έργου:

α. η αριθμητική αποτίμηση των δεικτών (ακόμη και αν επισημαίνεται ότι επί του παρόντος δεν θα παρουσιάζονται στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του ΙΕΠ) οδηγεί αναπόφευκτα σε κατηγοριοποίηση των σχολικών μονάδων και δεν συμβαδίζει με τον διαμορφωτικό και ανατροφοδοτικό χαρακτήρα που πρέπει να έχει η αυτοαξιολόγηση της σχολικής μονάδας – πολλώ δε μάλλον που είναι άδικη, καθώς παρατηρείται μεγάλη διαφοροποίηση στις συνθήκες λειτουργίας κάθε σχολείου. Δεν είναι άδικο, για παράδειγμα, ένα σχολείο που έχει να αντιμετωπίσει μεγάλη σχολική διαρροή να χάσει μόρια από τον δείκτη που αποτιμά την παροχή επιμορφωτικού έργου του σχολείου σε άλλους εκπαιδευτικούς ή από την υλοποίηση σχολικών προγραμμάτων; Πώς να ασχοληθούν με αυτά οι εκπαιδευτικοί, όταν το πρώτο μέλημά τους είναι να κρατήσουν τα παιδιά στο σχολείο;

β. προβλέπονται κοινοί θεματικοί άξονες αξιολόγησης για όλες τις σχολικές μονάδες, κάτι που είναι παντελώς παράλογο, καθώς, όπως ήδη αναφέρθηκε, οι συνθήκες λειτουργίας (μαθητικό δυναμικό, γεωγραφικές και κοινωνικές ιδιαιτερότητες κά), αλλά και οι προτεραιότητες κάθε σχολικής μονάδας διαφέρουν πάρα πολύ από σχολείο σε σχολείο. Άλλωστε βασικό χαρακτηριστικό της αυτοαξιολόγησης σχολικών μονάδων στα περισσότερα ευρωπαϊκά συστήματα (και κυρίως εκείνο της χώρας – πρότυπο για την εκπαιδευτική πράξη, της Φινλανδίας) είναι η ελεύθερη επιλογή των δεικτών αξιολόγησης από κάθε σχολείο.

Ιδιαίτερα όμως για τα ΠΠΣ προκύπτουν και άλλα προβλήματα. Ο νόμος που ορίζει τη λειτουργία των σχολείων αυτών ορίζει μια διαφορετική διαδικασία αυτοαξιολόγησης, η οποία υλοποιείται από τον Σύλλογο Διδασκόντων με τη συμμετοχή του υπεύθυνου Συντονιστή Εκπαιδευτικού Έργου και υποβάλλεται στη ΔΕΠΠΣ (άρθρο 21 του νόμου 4692/2020), ενώ στον νόμο για την αυτοαξιολόγηση όλων των σχολικών μονάδων ο Συντονιστής Εκπαιδευτικού Έργου αποτελεί τον εξωτερικό αξιολογητή του σχολείου. Αλλά και γενικότερα τίθεται το ερώτημα γιατί δεν δίνεται η δυνατότητα στα ΠΠΣ να εφαρμόσουν πειραματικά την δική τους αυτοαξιολόγηση με μεγαλύτερη ελευθερία – έτσι όπως την προβλέπει ο νόμος, χωρίς υποχρεωτικά κοινούς δείκτες και αριθμητικές αποτιμήσεις. Υποτίθεται ότι τα σχολεία αυτά πρέπει να απολαμβάνουν μιας ευρύτερης αυτονομίας και ελευθερίας, ώστε να σχεδιάζουν και να υλοποιούν καινοτόμες εκπαιδευτικές δράσεις.

Και αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα. Τελευταία φαίνεται τα σχολεία μας, αντί να αποτελούν ταγούς του εκπαιδευτικού σχεδιασμού, τείνουν να περιοριστούν σε έναν άχαρο ρόλο ενός απλού εκτελεστή των όποιων αποφάσεων του Υπουργείου, το οποίο θέτει ένα ολοένα και πιο αυστηρό και περιοριστικό πλαίσιο στη λειτουργία τους (χαρακτηριστικό παράδειγμα η πληθώρα περιορισμών στη λειτουργία των Ομίλων). Το γεγονός αυτό, αν συνδυαστεί και με την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών όχι μόνο από εξωτερικό αξιολογητή, αλλά και από τον Διευθυντή του σχολείου (με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη δυνατότητα του εκπαιδευτικού να διαφοροποιείται από τη γνώμη εκείνου), αλλά και από τη δυνατότητα αποχαρακτηρισμού ενός σχολείου ως πειραματικού ή προτύπου, δημιουργεί ένα πνιγηρό και ασφυκτικό πλαίσιο για τον εκπαιδευτικό, ο οποίος θα πρέπει να υπηρετεί έναν σχεδιασμό που δεν εκπορεύεται πάντοτε από τον ίδιο.

Πρέπει να συνειδητοποιηθεί ότι τα Πρότυπα και Πειραματικά σχολεία δεν μπορεί να αποτελούν έναν προνομιακό χώρο εφαρμογής των εκπαιδευτικών σχεδιασμών του εκάστοτε Υπουργού Παιδείας. Δεν είναι αυτός ο ρόλος μας. Οι εκπαιδευτικοί των σχολείων αυτών, με αυξημένα ακαδημαϊκά προσόντα και ιδιαίτερη εκπαιδευτική εμπειρία, δεν είναι και δεν μπορεί να είναι εκτελεστές κεντρικών αποφάσεων, αλλά εμπνευστές εκπαιδευτικών καινοτομιών. Απαραίτητη προϋπόθεση γι’ αυτό βέβαια είναι η ύπαρξη ενός κλίματος ελευθερίας στο σχολείο, όπου α. ο εκπαιδευτικός θα αναλαμβάνει πρωτοβουλίες και θα σχεδιάζει και δεν θα εφαρμόζει απλώς αποφάσεις, με την απειλή μάλιστα της αρνητικής αξιολόγησης να κρέμεται ως δαμόκλειος σπάθη πάνω από το κεφάλι του, αν δεν τις εκτελέσει, β. ο Διευθυντής θα είναι Ηγέτης που θα εμπνέει και θα παροτρύνει τον εκπαιδευτικό στον σχεδιασμό και την υλοποίηση εκπαιδευτικών καινοτομιών κι όχι ένας απλός εκτιμητής της «διοικητικής του επάρκειας» και γ. το σχολείο θα λειτουργεί με αυτονομία, θα ορίζει το ίδιο τους άξονες αυτοαξιολόγησής του και τον τρόπο αποτίμησής τους (όπως γίνεται στα περισσότερα εκπαιδευτικά συστήματα της Ευρώπης για όλες τις σχολικές μονάδες), με τρόπο ουσιαστικό κι όχι ως μια γραφειοκρατική διεκπεραιωτική διαδικασία με το βλέμμα στραμμένο στην «επιβίωσή» του.

Η αυτοαξιολόγηση μπορεί να γίνει ένα χρησιμότατο εργαλείο για τη συνεχή βελτίωση μιας εκπαιδευτικής μονάδας, αρκεί να γίνεται σε πλαίσιο ελευθερίας και εμπιστοσύνης, όχι ως μια ανταγωνιστική διαδικασία με στόχο την κατηγοριοποίηση, την επιβράβευση ή την τιμωρία, αλλά ως μια διαδικασία που θα την ενστερνίζονται οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί, επειδή ακριβώς θα πειστούν ότι γίνεται για την υποβοήθηση και βελτίωση του έργου τους. Γι’ αυτό δεν μπορεί να προκύπτει ως μια επιβολή από τα πάνω προς τα κάτω, αλλά ως συναίσθηση μιας αναγκαιότητας από την ίδια τη σχολική μονάδα – άρα προσαρμοσμένη στις δικές της ιδιαιτερότητες και ανάγκες.

Ως εκ τούτου προτείνουμε:

α. περιγραφική αυτοαξιολόγηση χωρίς αριθμητική κλίμακα και με ελεύθερη επιλογή δεικτών προσαρμοσμένη στις ιδιαιτερότητες και τις ανάγκες του σχολείου
και

β. περιγραφική εξωτερική (δηλαδή μόνο από τον αρμόδιο για κάθε ειδικότητα Συντονιστή Εκπαιδευτικού Έργου και όχι από τον Διευθυντή της Σχολικής Μονάδας) αξιολόγηση του εκπαιδευτικού για τη συμβολή του στο εκπαιδευτικό έργο του ΠΠΣ, η οποία δεν θα περιέχει αριθμητική αποτίμηση, αλλά θα καταλήγει σε θετική ή αρνητική γνωμοδότηση για τη συνέχιση της πορείας του στο σχολείο.

Σχόλια (6)

 
Μελίτακας ο Α΄
10 Μαρ 2021 08:24

Εξαιρετική ρεαλιστική προσέγγιση, η μοναδική, τολμώ να πω, που έχει διατυ-πωθεί εδώ στο esos, μία προσέγγιση στην οποία είναι εμφανής η έντιμη πρόθεση για ένα πρώτο βήμα προς το πρώτο σκαλί μετά από σαράντα και... χρόνια!
"Μέτρον άριστον", αλλά πού να το βρεις σ΄αυτόν τον τόπο;

 
Γιώργος Α.
09 Μαρ 2021 20:55

Συμφωνω με το πνεύμα του άρθρου, αφενος ως κριτικο της ασκουμενης πολιτικης, αλλα κυρίως ως προς την εστιαση στην ουσια της αξιολόγησης που ειναι η πηγαια ταση αυτοβελτιωσης, την οποία θεωρω αρετη. Ειναι απαραιτητο το λειτουργικό πλαίσιο να παρεχει αισθημα ασφαλειας ετσι ωστε να αποτελει προσφορο εδαφος για τολμη, καινοτομια και προσαρμογη στις αναγκες του καθε μαθητικου πληθυσμου, που μπορει να οδηγησει σε προοδο προς καθε κατευθυνση αλλα με επικεντρο τον ανθρωπο. Το επιθυμητο πλαισιο ασφαλειας δεν ειναι κρυψωνα τεμπελιας αλλα εφαλτηριο κι αυτο πρεπει να γινει κατανοητο με τη βοηθεια μιας απλης αλλα αληθινης αναλογιας. Οι αξιοσεβαστοι δασκαλοι ενθαρρυνουν, συμβουλευουν κι εν τελει εμπνεουν τους μαθητες τους με πολλούς τρόπους, μεταξυ αυτων και η αξιολογηση οταν αυτη επισημαινει αδυναμα σημεια, αναδεικνυει επιτευγματα και την προοδο και παρεχει συμβουλες και υποστηριξη σε καθε γωνια των γνωστικων αντικειμενων και οχι μονο. Ένας αριθμός υπολείπεται κατά πολύ των χιλίων λέξεων. Αντιστοιχα, μια αξιολογηση που σαν τετοιος ''δασκαλος'' λειτουργει παρεχοντας ελευθερια, υποστηριξη, ουσιαστικη ανατροφοδοτηση και που ΠΕΙΘΕΙ για τις προθεσεις της αξιζει επισης τον σεβασμο μας και ειναι απαραιτητη στον ιδιαιτερο επαγγελματικο χωρο των εκπαιδευτικων λειτουργων. Ποιο παιδι αγαπησε τα γραμματα με τον φοβο και την παραμεληση;
Ουτοπια; Αξιζει να αγωνιζεσαι για αυτη, θεωρω.
Ευγε για την παρεμβαση συναδελφε και συναδέλφισσα.

 
Dim
09 Μαρ 2021 18:30

Βεβαίως, η αξιολόγηση να γίνεται ελεύθερα απο το ίδιο το σχολείο (Γιάννης πίνει, Γιάννης κερνάει), αλλά το ίδιο ελεύθερα να επιλέγουν και οι γονείς το σχολείο που θα φοιτήσουν τα παιδιά τους. Όχι να απαιτούμε απο το κράτος να επιβάλλει τη φοίτηση των παιδιών με το ζόρι στο σχολείο μας, αλλά ταυτόχρονα να έχουμε την απαίτηση να μη δίνουμε λογαριασμό σ' αυτό.

 
Πολίτης
09 Μαρ 2021 16:38

ΕΙΝΑΙ ΣΤΟΧΟΣ ΤΩΝ ΔΕΙΚΤΩΝ Η ΒΕΛΤΙΩΣΗ Ή ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΥΠΗΡΕΤΕΙ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ Ή ΚΑΙ ΑΔΙΕΞΟΔΑ.....!!!
ΚΑΙ ΑΝ ΦΤΙΑΞΟΥΜΕ ΔΕΙΚΤΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ , ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ , ΓΙΑ ΤΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΑ......ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΠΩΣ ΘΑ ΤΟΥΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕ;
ΘΑ ΘΕΛΟΥΜΕ ΟΛΟΙ ΝΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕ ΤΑ ΕΦΕΤΕΙΑ ΠΟΥ ΒΓΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΑΘΩΩΤΙΚΕΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ;
ΕΧΟΥΜΕ ΑΡΑΓΕ ΔΕΙΚΤΕΣ ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ.....ΚΑΙ ΠΩΣ ΤΟΥΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕ;
ΜΙΑ ΑΛΥΣΙΔΑ ΣΟΥΠΕΡ ΜΑΡΚΕΤ ΜΕ 4 ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑ ΣΕ ΜΙΑ ΠΟΛΗ ΚΑΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΠΟΥ ΤΑ ΒΑΖΟΥΝ ΣΕ ΜΙΑ ΚΑΤΑΤΑΞΗ......ΜΑΣ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ;
ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΞΕΚΙΝΗΣΟΥΜΕ ΑΠΟ ΤΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΑ ΜΙΑΣ ΠΟΛΗΣ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ 10 ΧΙΛΙΟΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΝΑ ΨΩΝΙΣΟΥΜΕ ΣΕ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΣΤΑ ΔΥΤΙΚΑ;
ΤΟ ΚΑΝΟΥΜΕ Ή ΟΧΙ ; ΓΙΑΤΙ ΑΡΑΓΕ ΨΩΝΙΖΟΥΜΕ ΑΠΟ ΤΑ ΜΙΝΙ ΜΑΡΚΕΤ ;
ΑΝ ΣΕ ΜΙΑ ΠΟΛΗ ΜΕ 5 ΓΥΜΝΑΣΙΑ ΣΕ ΚΑΤΑΤΑΞΗ , ΘΕΛΟΥΝ ΟΛΟΙ ΑΠΟ ΤΗ ΤΕΤΑΡΤΗ ΚΑΙ ΠΕΜΠΤΗ ΘΕΣΗ ΝΑ ΠΑΝΕ ΣΕ ΑΥΤΟ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΘΕΣΗ.....ΠΩΣ ΘΑ ΤΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΟΥΜΕ ;
ΕΧΟΥΜΕ ΣΑΝ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΤΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΤΗΣ ΤΕΤΑΡΤΗΣ ΚΑΙ ΠΕΜΠΤΗΣ ΘΕΣΗΣ Ή ΤΑ ΔΙΑΛΥΟΥΜΕ.....ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΔΙΑΛΥΟΥΜΕ ΚΑΙ ΑΥΤΟ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ......ΚΑΙ ΜΕΝΕΙ ΕΝΑ ΓΙΑ ΝΑ ΜΗΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΑΤΑΤΑΞΗ .....ΑΡΑ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑ;
ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΠΟΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΔΕΙΧΝΟΥΝ ΠΙΟ ΑΠΛΑ....ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΕΙΝΑΙ ΠΙΟ ΠΟΛΥΠΛΟΚΑ....!!!
ΘΕΛΟΥΜΕ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΥΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ Ή ΧΕΙΡΑΓΩΓΙΣΗΣ ΚΑΙ ΕΚΒΙΑΣΜΩΝ.....ΕΙΔΩΜΕΝ.....!!!

 
Γιάνης
09 Μαρ 2021 15:59

Γράφουν οι συντάκτες του άρθρου : «Πώς να ασχοληθούν με αυτά (τα προγράμματα σχολικών δραστηριοτήτων) οι εκπαιδευτικοί, όταν το πρώτο μέλημά τους είναι να κρατήσουν τα παιδιά στο σχολείο;».

Μα, ένας τρόπος να συγκρατήσουν οι εκπαιδευτικοί τα παιδιά είναι ακριβως αυτά τα προγράμματα...

 
Μαθητής
09 Μαρ 2021 13:14

Μπράβο ευτυχώς κάποιοι το καταλαβαίνουν ότι η αξιολόγηση δεν πρέπει να εφαρμοστεί όπως το υπουργείο θέλει.Γιατι όταν η αξιολόγηση γίνεται πρέπει να γίνεται ελεύθερα από το ίδιο το σχολείο.Το κάθε σχολείο έχει διαφορετικά προβλήματα.

Σχολιάστε το άρθρο

Συκοφαντικά και υβριστικά σχόλια δεν δημοσιεύονται και διαγράφονται. Επίσης δεν επιτρέπεται στα σχόλια να αναγράφονται links τα οποία διαγράφονται. Το esos δεν φέρει ευθύνη για τα επώνυμα ή ανώνυμα σχόλια που φιλοξενεί. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών, επικοινωνήστε μέσω της φόρμας επικοινωνίας έτσι ώστε να αφαιρεθεί.