Placeholder

ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΑΠΟΨΗ

Εκπαιδευτικές πολιτικές: «Όλα τριγύρω αλλάζουνε και όλα τα ίδια μένουν »

Δημοσίευση: 21/07/2021
ΡΕΠΟΡΤΑΖ ESOS

Γιάννης Ν. Κουμέντος,  Εκπαιδευτικός Π.Ε., πρώην Περιφερειακός Διευθυντής Εκπαίδευσης Αττικής

Με αφορμή το νομοσχέδιο που κατατέθηκε στη Βουλή με τίτλο «Αναβάθμιση του σχολείου ,ενδυνάμωση των  εκπαιδευτικών και άλλες διατάξεις», μπορούμε να οδηγηθούμε στη διεξαγωγή κάποιων  συμπερασμάτων για την ακολουθούμενη   εκπαιδευτική πολιτική στη χώρας μας.

- Η όλη διαδικασία συγγραφής του Νομοσχεδίου, της  διαβούλευσης  και της εισαγωγής του για ψήφιση στη Βουλή, ακολουθεί την  ίδια πολιτική πρακτική που γνωρίσαμε στο παρελθόν.

Η νομοθέτηση, ιδιαίτερα στο χώρο της εκπαίδευσης ,όπου τα αποτελέσματα  των εφαρμοσμένων πολιτικών εμφανίζονται μεσο-μακροπρόθεσμα, δεν μπορεί να είναι  υπόθεση  μόνο της εκάστοτε εφήμερης πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Παιδείας  και ενός μόνο πολιτικού κόμματος.

Οι εκπαιδευτικές πολιτικές για να έχουν αποτέλεσμα,  πρέπει να στηρίζονται σε επιστημονικά δεδομένα, να είναι ολιστικές, να περιλαμβάνουν όλους τους συντελεστές της παρεχόμενης εκπαίδευσης, να  αξιολογούνται σε όλα τα στάδια της εφαρμογής τους και  να έχουν μακροχρόνιο στρατηγικό σχεδιασμό και εφαρμογή.

Για το λόγο αυτό είναι απαραίτητος ο θεσμικός διάλογος και οι ευρύτερες συναινέσεις, μέσα  από την επανίδρυση του Εθνικού Συμβουλίου Παιδείας, που κατήργησε η συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ.

Σήμερα κανείς δεν γνωρίζει τους συντάκτες του Νομοσχεδίου, την εκπαιδευτική τους φιλοσοφία ,τους συσχετισμούς και τις ισορροπίες που το διαμόρφωσαν.

Η  δε κατάθεση και η ψήφιση του Νομοσχεδίου την περίοδο των καλοκαιρινών διακοπών είναι μια τακτική που συνεχίζει και η σημερινή κυβέρνηση.

Το πρώτο λοιπόν συμπέρασμα είναι, πως καμία από τις προαναφερόμενες επισημάνσεις- προϋποθέσεις δεν υπάρχουν στη διαμόρφωση και αυτού του Νομοσχεδίου που κατατέθηκε από την κυβέρνηση της Ν.Δ. Επαναλαμβάνεται η ίδια μεθοδολογία της στενής κομματικής προσέγγισης ,νομοθέτησης και πολιτική σκοπιμότητας, η οποία υπονομεύει τις ευρύτερες και αναγκαίες συναινέσεις .

- Μια  καθοριστική παράμετρος για την άσκηση αποτελεσματικής εκπαιδευτικής πολιτικής είναι  οι δομές διοίκησης, οι αρμοδιότητες τους και  η στελέχωση τους.

Ο έλεγχος της εκπαιδευτικής πολιτικής πραγματοποιείται μέσα από το ασφυκτικό θεσμικό πλαίσιο και τον έλεγχο των στελεχών της εκπαίδευσης από τις κεντρικές υπηρεσίες και την εκάστοτε ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας.

Από το 1985 μέχρι σήμερα έχουν ψηφισθεί και εφαρμοσθεί δεκατέσσερα διαφορετικά συστήματα επιλογής στελεχών. Αποκορύφωμα  η ψήφιση τεσσάρων νόμων και τροπολογιών  μέσα σε τρία χρόνια  το ν.4327/2015, το ν.4473/2017 (για τις βοσκήσιμες γαίες),  το ν.4547/2018, το ν.4559/2018 (άρθρο 23 τροπολογία Π.Δ. 79/2017), ώστε να εξοβελισθούν  τα παλαιά στελέχη και να ελεγχθεί η διοίκηση της εκπαίδευσης.

Και στο προκείμενο Νομοσχέδιο χρησιμοποιούνται οι μεθοδεύσεις  και λειτουργίες του προηγούμενου Νομοθετικού πλαισίου(ν.4547/18) ,που δημιουργούν αποκλεισμούς όπως, η μη αναγνώριση ως διδακτική υπηρεσία αυτή των Σχολικών Συμβούλων και των εκπαιδευτικών των Περιβαλλοντικών Εκπαιδευτικών Κέντρων, η υπερ-μοριοδότηση  προσόντων ή επιμορφωτικών δραστηριοτήτων ,ώστε να υπερκεραστούν τα μεταπτυχιακά και τα διδακτορικά, η τοποθέτηση χαμηλών ανώτατων ορίων ανά κατηγορία μοριοδότησης για να μην απέχουν πολύ τα μετρήσιμα μόρια πριν τη συνέντευξη, ο «φράκτης» της ξένης γλώσσας μόνο για του υποψήφιου Σχολικούς Συμβούλους κ.α.

Το δεύτερο συμπέρασμα λοιπόν είναι ,πως ακολουθείται η ίδια φιλοσοφία της χρήσης  «φωτογραφικών» διατάξεων για τον έλεγχο της  επιλογής των στελεχών της εκπαίδευσης και της Διοίκησης. Δεν υπάρχουν κριτήρια  αξιοκρατικής κατηγοριοποίησης  των προσόντων ,ενώ η σύνθεση των συμβουλίων επιλογής καθορίζεται αποκλειστικά από την ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας. Η αξιοπιστία της σημερινής ηγεσίας ως προς την αξιοκρατία και τη διαφάνεια  , είναι τόση όση και της προηγούμενης, που η μεν πρώτη διόρισε ξανά τους έκπτωτους και παράνομα επιλεγέντες –σύμφωνα με το ΣτΕ- Διευθυντές Εκπαίδευσης ,η δε δεύτερη  «εν μιά νυχτί» «καθάρισε» τους προηγούμενους και διόρισε στη θέση τους κομματικούς προσκείμενους.

-Στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα η εκάστοτε κεντρική εξουσία λειτουργεί ελεγκτικά και παρεμβατικά στη διοίκηση των εκπαιδευτικών μονάδων και στην άσκηση της εκπαιδευτικής πολιτικής. Είναι γενικά παραδεκτό, ότι το εκπαιδευτικό μας σύστημα, είναι από τα ποιο συγκεντρωτικά συστήματα της Ευρώπης.

Δεν  έχουν δοθεί και δεν δίνονται ουσιαστικές αρμοδιότητες στις Περιφερειακές Διευθύνσεις και στις Διευθύνσεις Εκπαίδευσης, δεν υπάρχουν ευέλικτα και αρθρωτά προγράμματα σπουδών, που να εκχωρούν στις σχολικές μονάδες και τους εκπαιδευτικούς ευελιξία και τη δυνατότητα προσαρμογής τους στις  διαφορετικές ανάγκες  του μαθητικού δυναμικού, δεν υπάρχει πλαίσιο δημιουργικών πρωτοβουλιών σύνδεσης των σχολικών  μονάδων με τις τοπικές κοινωνίες .

Η αυτονομία της σχολικής μονάδας και  ο μετασχηματισμός της σε οργανισμό  μάθησης είναι ένας επιθυμητός στόχος. Η πραγματοποίηση του προϋποθέτει  ριζικές αλλαγές στην εκπαιδευτική  φιλοσοφία στο σύνολο της λειτουργίας της διοίκησης, του περιεχομένου των προγραμμάτων σπουδών, της διδακτικής μεθοδολογίας, της υποστήριξης, καθοδήγησης ,επιμόρφωσης και αξιολόγησης των εκπαιδευτικών.

Με το Νομοσχέδιο δεν υπάρχει καμία ουσιαστικά μεταβίβαση αρμοδιοτήτων του Υπουργείου Παιδείας στη Διοίκηση της Εκπαίδευσης. Ούτε φυσικά καμία αποκέντρωση. Αντίθετα  ισχυροποιούνται πρόσωπα της Διοίκησης ,όπως ο Διευθυντής Εκπαίδευσης και ο Διευθυντής της Σχολικής μονάδας, είτε με την υπαγωγή, στον μεν των Σχολικών Συμβούλων και των αρμοδιοτήτων τους, είτε στον δε με τη μεταφορά λειτουργιών του Συλλόγου Διδασκόντων. Ουσιαστικά υπάρχει μια υποταγή των παιδαγωγικών λειτουργιών στη γραφειοκρατία της Διοίκησης. Οι συλλογικές λειτουργίες και αποφάσεις δεν μπορεί να υποβιβάζονται στη λογική της διοικητικής αποτελεσματικότητας. Αντίθετα η ενίσχυση της συλλογικότητας στη σχολική μονάδα, δημιουργεί τις προϋποθέσεις της ποιοτικής αναβάθμισης του παραγόμενου εκπαιδευτικού έργου.   

Η πολυδιαφημιζόμενη δε πολιτική των «πολλαπλών βιβλίων», δεν δημιουργεί καμία διαφορά στο μαθησιακό αποτέλεσμα, ούτε στην αυτονομία της σχολικής μονάδας. Ένα βιβλίο είχε ο μαθητής, ένα θα έχει. Ένα βιβλίο χρησιμοποιούσε ο δάσκαλος, ένα θα χρησιμοποιεί. Η πράξη αυτή θα πολλαπλασιάσει το κόστος εκδόσεων ( πολλαπλάσιες αμοιβές συγγραφικών ομάδων ).

Η ευελιξία των ωρολογίων προγραμμάτων ,η σύγχρονη προσέγγιση για αλλαγή των διδακτικών μεθοδολογιών, ο  φάκελος μαθήματος ,η  χρήση διαδραστικών βιβλίων και ενίσχυση του «Ψηφιακού Σχολείου», που ισχύουν σε ανεπτυγμένα και περισσότερο «αυτόνομα» σχολικά συστήματα, είναι καλές πρακτικές, που θα πρέπει να εφαρμοσθούν και στην  ελληνική εκπαίδευση.

Το τρίτο συμπέρασμα είναι ότι οι παρεμβάσεις αυτές του Νομοσχεδίου, που διαφημίζουν την μεγαλύτερη αυτονομίας της μονάδας, είναι αποσπασματικές, δεν αλλάζουν στάσεις και συμπεριφορές και δεν θα έχουν ουσιαστική επίδραση στη μαθησιακή διαδικασία, γιατί  ασχολούνται με την εσωτερική ανακατανομή  των αρμοδιοτήτων και των εξουσιών της διοίκησης των σχολικών μονάδων και του συστήματος εποπτείας.

-Η αξιολόγηση είναι ένα από τα κυρίαρχα ζητήματα αντιπαράθεσης στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα. Απουσιάζει και ως κουλτούρα, αλλά και ως ανατροφοδοτικός μηχανισμός βελτίωσης του εκπαιδευτικού έργου και του συστήματος.

Η αναγκαιότητα αξιολόγησης του έργου των εκπαιδευτικών αντλεί επιχειρήματα νομιμοποίησης από την πεποίθηση που βεβαιώνεται και ερευνητικά: ο εκπαιδευτικός είναι ο σημαντικότερος παράγοντας για τη διαμόρφωση του εκπαιδευτικού έργου.

Οι τάσεις που επικρατούν πανευρωπαϊκά στα εκπαιδευτικά συστήματα είναι η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού, πρώτο να συνδέεται και να αντλεί τεκμήρια από συνολικό έργο και την πραγματικότητα της σχολικής μονάδας, δεύτερο να επικεντρώνεται στο πώς ο εκπαιδευτικός βελτιώνει τη μάθηση των μαθητών του, τρίτο να συμβάλει στη βελτίωση του εκπαιδευτικού έργου της σχολικής μονάδας που εργάζεται και τέταρτο να αναπτύσσεται ο ίδιος επαγγελματικά. 

Όλες οι προαναφερόμενες  προδιαγραφές προϋποθέτουν την ύπαρξη ενός, ενδοσχολικά, περιφερειακά και κεντρικά οργανωμένου επιμορφωτικού συστήματος  με δομές και υποδομές ,με πλαίσια λειτουργίας και στοχοθεσία ,που να υπηρετεί την υποστήριξη της εισαγωγής των εκπαιδευτικών καινοτομιών, αλλά και της επαγγελματικής ανάπτυξης των εκπαιδευτικών. Τέτοιου είδους ρύθμιση δεν υπάρχει στο υπό συζήτηση Νομοσχέδιο.

Το Νομοσχέδιο  σωστά αναφέρεται στην αξιολόγηση των εκπαιδευτικών στη λειτουργία του εκπαιδευτικού συστήματος ,όμως την εισάγει  διαχωρίζοντας τα στελέχη εκπαίδευσης, που αξιολογούνται αριθμητικά,   από τους εκπαιδευτικούς που αξιολογούνται περιγραφικά. Και αυτό για ευνόητους λόγους μείωσης των αντιδράσεων.

Η όλη διαδικασία επιλογής των στελεχών, θα προηγηθεί της αξιολόγησης τους ως στελέχη,άρ θα γίνει χωρίς να έχουν αξιολογηθεί την προηγούμενη περίοδο. Όμως η  αξιολόγηση  των στελεχών αποτελεί και προϋπόθεση της έναρξης της διαδικασίας αξιολόγησης των εκπαιδευτικών και η οποία  θα ακολουθήσει σε «βάθος χρόνου». Μεθοδολογικά είναι σωστό και δίνει τη δυνατότητα της διαμόρφωση στοιχείων εμπιστοσύνης και μιας στοιχειώδους κουλτούρας αξιολόγησης.

Το τέταρτο συμπέρασμα είναι  ότι η εφαρμογή της διαφοροποιημένης, ως προς τους εκπαιδευτικούς και τα στελέχη εκπαίδευσης, αξιολόγησης  θα απαιτήσει μεγάλο χρονικό διάστημα ,κατά το οποίο μεσολαβούν εκλογικές αναμετρήσεις, για να εφαρμοσθεί. Ουσιαστικά μετατίθεται στο απώτερο μέλλον. Παράλληλα το Υπουργείο Παιδείας  έχει εξαγγείλει την εφαρμογή νέων προγραμμάτων σπουδών τα οποία θα κληθούν  να εφαρμόσουν οι εκπαιδευτικοί με fast-track επιμόρφωση. Αν αποδεχθούμε   αυτό που υποστήριξε ο MacBeath, δηλαδή ότι «η ποιότητα ενός εκπαιδευτικού συστήματος δεν μπορεί να ξεπεράσει την ποιότητα των  εκπαιδευτικών του » ,τότε αυτό σημαίνει ότι το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα θα είναι σε μεγάλο χρονικό  διάστημα αναμονής της διαφοροποίησης του και της  ποιοτικής αναβάθμισης της  λειτουργίας του.

-Το Νομοσχέδιο περιέχει και διατάξεις εκσυγχρονιστικού χαρακτήρα οι οποίες ,είτε ανήκουν στην κατηγορία της επαναφορά ρυθμίσεων του παρελθόντος ,που όμως δεν εφαρμόσθηκαν ,για λόγους πολιτικής συγκυρίας, όπως ο θεσμός του μέντορα, η Τράπεζα Θεμάτων, η διαδικασία ελέγχου γνώσης της γλώσσα των εκτός Ελλάδας μεταπτυχιακών, η επαναφορά των σχολικών Συμβούλων κ.α., είτε είναι πολιτικές διορθώσεων, δηλαδή θεραπευτικές σε υπαρκτά αδιέξοδα, όπως οι ρυθμίσεις για την εκκλησιαστική εκπαίδευση.    Οι πολιτικές αυτές έχουν ενδιαφέρον, όχι μόνο για την επαναφορά τους, αλλά γιατί θα πραγματοποιηθούν σε διαφορετικό εκπαιδευτικό και πολιτικό περιβάλλον και θα κριθούν  διαχρονικά στο βαθμό εφαρμογής τους.

Το  ιστορικά δεδομένο των χρονικών καθυστερήσεων ή παλινδρομήσεων  υλοποίησης αλλαγών ή μεταρρυθμίσεων στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα ,είναι σύμφυτο του πολιτικού συστήματος και τροχοπέδη  του απαραίτητου μορφωτικού, παραγωγικού, κοινωνικού και αναπτυξιακού μετασχηματισμού της χώρας.

Οι κατά καιρούς απόπειρες εκπαιδευτικών αλλαγών, οι οποίες εμπεριείχαν την εφαρμογή πολιτικών ελέγχου και αξιολόγησης των συντελεστών της παρεχόμενης εκπαίδευσης και ιδιαιτέρως του εκπαιδευτικού προσωπικού, δεν κατάφεραν να ολοκληρωθούν  εξ αιτίας αντιδράσεων και αντιστάσεων ισχυρών συντεχνιακών ομάδων και συμφερόντων και της αδυναμίας της πολιτικής ηγεσίας για το διαφαινόμενο πολιτικό κόστος.

Η εκτίμηση μου για το περιεχόμενο των παρεμβάσεων και  την αποτελεσματικότητα  του Νομοσχεδίου είναι ότι, παρότι μπορεί να έχει αποδοχή στην κοινή γνώμη,  δεν θα μπορέσει να  ανατρέψει μια υπάρχουσα ,μέσου επιπέδου παρεχόμενη εκπαίδευση, γιατί είναι διαχειριστικού επιπέδου, χωρίς  ουσιαστική μεταρρυθμιστική στρατηγική.

Στην ταχύτητα που κινείται η διεθνής κοινότητα και οι τεχνολογίες, οι εκπαιδευτικές πολιτικές στην Ελλάδα είναι αργόστροφες ,μη υπερβατικές, γυρίζουν γύρω από τον εαυτό τους και διαχειρίζονται τα αδιέξοδα και τη δυναμική των εσωτερικών συσχετισμών.

Και όπως λέει και το τραγούδι  «Όλα τριγύρω αλλάζουνε και όλα τα ίδια μένουν».
                

Σχόλια (3)

 
Sancho Pancha Versus:Άνυδρο τοπίο Μάντσας
23 Ιουλ 2021 13:17

Πες τα Κουμέντε επώνυμα.[Και στο προκείμενο Νομοσχέδιο χρησιμοποιούνται οι μεθοδεύσεις και λειτουργίες του προηγούμενου Νομοθετικού πλαισίου(ν.4547/18) ,που δημιουργούν αποκλεισμούς όπως, η μη αναγνώριση ως διδακτική υπηρεσία αυτή των Σχολικών Συμβούλων και των εκπαιδευτικών των Περιβαλλοντικών Εκπαιδευτικών Κέντρων, η υπερ-μοριοδότηση προσόντων ή επιμορφωτικών δραστηριοτήτων ,ώστε να υπερκεραστούν τα μεταπτυχιακά και τα διδακτορικά, η τοποθέτηση χαμηλών ανώτατων ορίων ανά κατηγορία μοριοδότησης για να μην απέχουν πολύ τα μετρήσιμα μόρια πριν τη συνέντευξη, ο «φράκτης» της ξένης γλώσσας μόνο για του υποψήφιου Σχολικούς Συμβούλους].Ο Ελύτης κάπου μιλάει για την αναισθητική ικανότητα του συστήματος να αγνοεί κάθε φωνή της αλήθειας.Ο Γκόρκι ποιο απλός στον Θωμά Γκορντέγιεφ βάζει τον ήρωά του να πει όταν βαφτίζει μέσα στο χίνι,ένα μωρό στον αέρα[φώναζε καημενούλι μου,γιατί αν δε φωνάζεις σε όλη τη ζωή σου θα σε φάνε].Δυστυχώς Γιάννη μου 'τα καλά παιδιά' τις έκαναν πάλι τις ατσαλιές που επισημαίνεις..Δεν διορθωνόμαστε σ' αυτό τον τόπο και νομίζουμε ότι αν πάει λίγο πίσω το κόμμα μας "θα χάσει η Βενετιά βελόνι'

 
Δον Κιχώτης
22 Ιουλ 2021 08:22

Συγχαίρω τον αρθρογράγο για τον υπέροχο αυτοσαρκασμό του, «Όλα τριγύρω αλλάζουνε και όλα τα ίδια μένουν». «ΠΑΣΟΚ» λοιπόν και η ΝΔ; Ας αφήσουμε τον Λαό να το κρίνει, όταν θα έρθει η ώρα. Άλλωστε, αυτός ο πολύπαθος Λαός, έχει μάθει πλέον κι εύκολα μετατρέπει τα υψηλά διψήφια ποσοστά σε χαμηλά μονο-ψήφια. Είναι δε και πεισματάρης, όπως φαίνεται μέχρι τώρα!... Τον συγχαίρω επίσης και για το «στερνή μου γνώση να σ' είχα πρώτα», δεν το λέει, αλλά φαίνεται ως μια υπολανθάνουσα σκέψη σε ορισμένα σημεία του άρθρου του, έτσι για να δικαιωθεί άλλη μία φορά ο ποιητής που μας καλούσε να «μάθουμε να κουβεντιάζουμε ήσυχα, ήσυχα κι απλά». Πράγματι, αν αντί για χρονοντούλαπα, φτιάχναμε τη δεκαετία του 80 τραπέζια, να τα βάλουμε στη σειρά και καρέκλες για τη μεγάλη πλειοψηφία των φιλότιμων εκπαιδευτικών, σήμερα είναι πολύ πιθανό η κυρία Κεραμέως και η ομάδα του ΙΕΠ να ήταν άγνωστοι στον Λαό μας, αφού οι μεταρρυθμίσεις θα ήταν όλες τους βελτιωτικές και θα μας είχαν γίνει συνήθεια, όπως σ' όλους τους Λαούς που έχουν την Παιδεία τους ψηλά!...
Υπερβολική αλλά παρήγορη, τέλος, θεωρώ την ανησυχία του για τα δημόσια οικονομικά, εξαιτίας της «πολιτικής των «πολλαπλών βιβλίων»,». Τη μισή να είχαμε κάποτε, θα είχαμε γλιτώσει από το βάρος των επαχθών μνημονίων... Σε άλλη στήλη, αργότερα, εδώ στο esos, θα εξηγήσω πόσο σημαντική θα είναι για μας τους δασκάλους η δυνατότητα της επιλογής του κατάλληλου βιβλίου
και του κατάλληλου υλικού, ένα γεγονός που είναι φυσιολογικό να το ξεχνά κάποιος που απουσιάζει πολλά χρόνια από την αίθουσα διδασκαλίας.

 
Ν.Σ.
22 Ιουλ 2021 00:33

Σωστά τα λέτε συνάδελφε. Οι εκκαθαρίσεις γίνονται συχνά και επαναλαμβάνονται.

Σχολιάστε το άρθρο

Συκοφαντικά και υβριστικά σχόλια δεν δημοσιεύονται και διαγράφονται. Επίσης δεν επιτρέπεται στα σχόλια να αναγράφονται links τα οποία διαγράφονται. Το esos δεν φέρει ευθύνη για τα επώνυμα ή ανώνυμα σχόλια που φιλοξενεί. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών, επικοινωνήστε μέσω της φόρμας επικοινωνίας έτσι ώστε να αφαιρεθεί.