Placeholder

ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΑΠΟΨΗ

Ο ανόητος σπαραγμός περί «brain drain»

Δημοσίευση: 22/12/2021
ΡΕΠΟΡΤΑΖ ESOS

Δρ Νικήτας Χιωτίνης

Τα τελευταία χρόνια γίνεται πολύς λόγος περί «brain drain».  Εσχάτως μάλιστα, από την ηγεσία του υπουργείου Παιδείας, αναζητείται ο τρόπος δημιουργίας  κινήτρων, για να επιστρέψουν οι συμπατριώτες μας που διδάσκουν στα Πανεπιστήμια του εξωτερικού. «Η επιστροφή των νέων επιστημόνων που έφυγαν στο εξωτερικό είναι βασικό στοίχημα της ηγεσίας του υπουργείου Παιδείας», μας διαβεβαίωσε μέσω της ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ, 19/12/2021,  ο Υφυπουργός Κος Συρίγος.   

Σε όλα τα Πανεπιστήμια του εξωτερικού, εδώ και πολλές δεκαετίες,  λειτουργούν επιτυχώς γραφεία ευρέσεως εργασίας διασυνδεδεμένα με όλον τον κόσμο. Αποφοιτεί, λ.χ., κάποιος από το Τμήμα Χημικών του Παρισιού ή της Λυόν και του υποδεικνύουν δυνατότητα εργασίας στο Μιλάνο, με αντικείμενο τα πλαστικά, στο Λίβερπουλ με αντικείμενο τα αρώματα ή στις Κάννες με αντικείμενο τα ποτά. Ο απόφοιτος επιλέγει με βάση τα ειδικότερα ενδιαφέροντά του και τις συνθήκες εργασίας, χωρίς την  εμμονή να παραμείνει στην πόλη του και στη χώρα του. Στις ΗΠΑ,  είναι σύνηθες κάποιος να γεννηθεί στο Τέξας, να πάει σχολείο στη Γιούτα και να βρεί εργασία στη Νέα Υόρκη μέχρι τα σαράντα του και μετά στην Καλιφόρνια.  Αποστάσεις μεταξύ τους ανάλογες με τις αποστάσεις Ελλάδος-Γαλλίας-Αγγλίας-Γερμανίας. Αλλά και Ευρώπης-Ασίας. Πόσο μάλλον όταν επικρατεί, ως γλώσσα, η Αγγλική κοινή.

Σήμερα δεν μπορούμε να σχεδιάζουμε τη ζωή μας δεσμευμένοι από τη χώρα και την πόλη ή το χωριό που γεννηθήκαμε. Ούτε ο κόσμος χωρίζεται πλέον σε μικρές και ανεξάρτητες μεταξύ τους χωρικές ενότητες.   Αυτοί που εμμένουν να σκέπτονται με τέτοιους όρους, είναι είτε κακώς εννοούμενοι «εθνικιστές», είτε θαυμαστές της Βόρειας Κορέας, είτε απλώς ανόητοι.

Η Ευρώπη αυτή τη στιγμή δεν μπορεί να υπάρξει χωρισμένη σε βεστφαλιανά  κράτη. Παρά τις εμμονές κάποιων εκ των πολιτικών διαχειριστών των μέρους αυτών κρατιδίων της, δεν λειτουργεί πλέον έτσι. Πόσο μάλλον η χώρα μας.  Η Ελλάς υπήρξε κατ’ εξοχήν κοσμοπολιτική οντότητα, δημιουργώντας ένας παγκόσμιο   δίκτυο Τόπων στηριγμένο στις πολιτισμικές της προτάσεις.   Πολιτισμική πρόταση που θεμελιώθηκε στη Μίλητο, στην Ιωνία και στο Αιγαίο (οι Τούρκοι μας λένε Ίωνες/Γιουναν) Από κεί απλώθηκε στην Αθήνα και στη σημερινή βαλκανική χερσόνησο και από τον όγδοο αιώνα, με πρωτοβουλία των Αθηναίων,   προς όλο το μήκος της Μεσογείου. Ανατολικά μέχρι την Κασπία Θάλασσα. Αλλά Έλληνες γλύπτες φαίνεται πως βοήθησαν και για τους πήλινους στρατιώτες της Κίνας, τον τρίτο π.Χ. αιώνα. Πολύ εύστοχα ο  Χ. Γιανναράς μας λέει πως η Ελλάς δεν είναι τόπος, είναι Τρόπος.

Μετά τον 19ο αιώνα, προφανώς η συνδιαλλαγή Ελλήνων και Ευρωπαίων, όσο και υπόλοιπου κόσμου,  υπήρξε  καθοριστική. Η δημιουργία, θεμελίωση και ανάπτυξη του σημερινού ελληνικού κρατιδίου, εν πολλοίς οφείλεται σε «Έλληνες εκ της Εσπερίας», που συνέπραξαν με επαναστάτες που   προσέβλεπαν στην επαναφορά του Έθνους τους στο ιστορικό προσκήνιο, με ανασύσταση της Ελληνορωμαϊκής Οικουμένης (Βυζάντιο). Η δε νεότερη Ελλάς, προσέδωσε στην Ευρώπη  τη λησμονημένη ιστορική της ταυτότητα. Αναζητήθηκε, από τους λαούς της Ευρώπης, που είχαν καταφύγει στα οράματα του Ρομαντισμού,  η δημιουργία του νεότερου Ελληνικού Κράτους, ως διέξοδο από το επικρατούν νεωτερικό οντολογικό κενό. 

Ασχέτως το πώς βλέπουμε και κρίνουμε την ηθελημένη, αλλά και εν πολλοίς επιβληθείσα, συνεργασία μας  με την υπόλοιπη Ευρώπη -της οποίας από τον 19ο αιώνα και εξής αποτελούμε μέρος- πολύτιμα υπήρξαν τα αμφίδρομα κέρδη. Η συνδιαλλαγή μας με την Ευρώπη και τον υπόλοιπο κόσμο ήταν, είναι και θα είναι απολύτως δημιουργική για όλους, το δε «εμείς», η  Ελλάς και οι Έλληνες, ουδέποτε περιορίζονταν στη βαλκανική χερσόνησο. Αν το κάναμε,  θα παραμέναμε σε κατάσταση γραφική μεν, εξαθλιωμένη δε.  

Βρισκόμαστε σε εποχή ουσιαστικής και τυπικής εγκατάλειψης των δήθεν εθνών-κρατών (δήθεν ως προς το «εθνών», γιατί ουσιαστικά επρόκειτο περί τυχαίου και συγκυριακού διαχωρισμού εδαφών). Η Ευρώπη θα πάψει να υπάρχει ως ανεξάρτητη κοινωνική, πολιτισμική και οικονομική οντότητα, αν δεν ομοσποδιωθεί και τυπικώς, το συντομότερο δυνατόν. Άλλωστε, αυτό έχει ήδη αρχίσει να γίνεται, με τη μετατροπή της, από σύνολο κρατών, σε σύνολο Περιφερειών  αλληλοεξαρτώμενων και συν-λειτουργούντων, υπό την έννοια του glocal (εκ του local και global). Ας αναλογιστούμε και την Ιστορία μας, αλλά και τον πρόσφατο τρόπο ανάπτυξής μας. Ας αναλογιστούμε  και τη σημερινή πραγματικότητα, όπου άνθρωποι και εργασίες κινούνται και εναλλάσσονται σε παγκόσμιο επίπεδο. Δεν μπορούμε να σκεφτόμαστε την παρουσία μας και την ανάπτυξή μας με όρους πολιτικής Χότζα, της  Αλβανίας προ τεσσάρων δεκαετιών.

Ας έρθουμε τώρα στους επιστήμονες και στους καθηγητές. Μέχρι πριν μερικές δεκαετίες οι καλλίτεροι επιστήμονές μας, που μας ήταν χρήσιμοι είτε βρίσκονταν στην Ελλάδα, είτε στο εξωτερικό, ήταν, εν μέρει ή εν συνόλω,  σπουδασμένοι σε Πανεπιστήμια του εξωτερικού. Ευτυχώς μάλιστα που πολλοί εξ αυτών παρέμεναν στο εξωτερικό. Δεν ξέρω τι θα επετύγχανε ο Παπανικολάου, π.χ., και πόσο θα επωφελούμαστε από αυτό, αν έμενε στην Ελλάδα, λαμβάνοντας «κίνητρα» να παραμείνει. Ομοίως και πάμπολλοι άλλοι που προώθησαν την υπόθεση της επιστήμης και της έρευνας.

Σήμερα, τα Ελληνικά Πανεπιστήμια είναι   «χειραφετημένα»  και ικανά να   δημιουργήσουν δικά τους ερευνητικά κέντρα.  Βρίσκονται μάλιστα σε  διαρκή  επικοινωνία, τόσο σε ατομικό επίπεδο των διδασκόντων, όσο και σε συλλογικό επίπεδο  πανεπιστημιακής δομής, με τα διεθνώς τεκταινόμενα, σε επίπεδο   γνώσης και   έρευνας. Δέχονται Έλληνες και ξένους επιστήμονες, μετά από κρίση, χωρίς αυτό να σημαίνει πως δεν θα πρέπει αυτή η κρίση να υπακούει σε  αυστηρούς κανόνες, θεσμισμένους από τα ίδια, δεδομένης της αυτονομίας τους και αυτοδιοίκησής τους (που διατυμπανίζουμε). Δεν χρειάζεται η   οποιαδήποτε προς τούτο παρέμβαση των πολιτικών αρχών της χώρας, που λειτουργούν συχνά ατόπως και επιβλαβώς.  

Σχόλια (6)

 
Πιτσιφλής
23 Δεκ 2021 07:20

Brain drain, stuck brains and brainless... in Greece.
...
Ωρ'τι 'ναι τούτo το κακό
βρε συ Βοριά βρε συ Νοτιά
Πουνέντε και Λεβάντε μου
ένα ραπόρτο κάντε μου!...

Καλά Χριστούγεννα και ευτυχές το νέον έτος, με τον Κυριάκο και τον Νίκο ή τον Νίκο και τον Κυριάκο!..

 
Ανευλαβώς
22 Δεκ 2021 21:39

Παραγνωρίζετε (ακούσια θέλω να πιστεύω) ότι είναι θέμα ποσοστού(%). Το ποσοστό πχ των Αμερικανών-Γάλλων-Γερμανών-Σουηδών-Ιαπώνων πτυχιούχων που ξενιτεύονται για μια ΚΑΛΥΤΕΡΗ εργασία, είναι ίδιο με το ποσοστό των Ελλήνων που ξενιτεύονται για ΟΠΟΙΑΔΗΠΟΤΕ εργασία? Ή ακούσατε-διαβάσατε και σε άλλη χώρα (πχ σε αυτές που προανέφερα) να γίνεται λόγος για brain drain? Συμφωνώ λοιπόν, μόνο με τις τρεις τελευταίες σας λέξεις.

 
"Ανόητο" άρθρο;
22 Δεκ 2021 20:16

Κάθε χώρα που θέλει να επιβιώσει στο παγκόσμιο περιβάλλον που περιγράφει αυτός ο κύριος επιδιώκει να έχει τους καλύτερους επιστήμονες, το πιο καταρτισμένο προσωπικό, τα καλύτερα πανεπιστήμια με ανάλογα κίνητρα και σχεδιασμό. Γιατί; Αν δεν τα έχει, τότε αρχίζει να υστερεί σε πληθυσμό, ΑΕΠ, οικονομία, βιομηχανία, παιδεία κτλ και καταρακώνεται. Η ανάλυση κόστους λόγω φυγής εκατοντάδες χιλιάδων επιστημόνων, μηχανικών κτλ υπάρχει. Αν ο κύριος αυτός τα αγνοεί και θέλει να καταντήσει χώρα απλώς ένας τόπος διακοπών με όλο το ΑΕΠ της να εξαρτάται από τον τουρισμό και μερικές υπηρεσίες πχ κατασκευές ξενοδοχείων, ας μας το πει ξεκάθαρα. Μπορεί να τον συμφέρει προσωπικά, αλλά δε συμφέρει το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο στον τόπο αυτό.

 
Άρες μάρες...
22 Δεκ 2021 17:24

....κουκουνάρες. Η τεχνολογική αιχμή συνδέεται άρρηκτα με το πρωτοπόρο ακαδημαϊκό περιβάλλον. Εμείς εκπαιδεύουμε επιστήμονες υπολογιστών για να πάνε να δουλέψουν στη Google, τη Microsoft, τη SAP κ.ο.κ. Δεν δίνουμε καμμία ευκαιρία για υποστήριξη νεοφυών επιχειρήσεων και άρα δεν θα έχουμε ποτέ επιτυχίες τύπου airbnb, whatsapp, viber κτλ. Στη Σουηδία και τη Φιλανδία που έχουν περίπου ίδιο πληθυσμό με την Ελλάδα έχετε πολυεθνικές λογισμικού και υπηρεσιών όπως η viber, skype, signal, κτλ. που δεν χρειάζονται τίποτα παραπάνω από λίγα γραφεία και μερικά laptop. Η προστειθέμενη αξία τους είναι πολλαπλάσια του "να βρουν δουλειά 10 νέοι και να μη φύγουν". Άρα είναι ξεκάθαρο από τα γραφόμενά σας ότι οι προσλαμβάνουσές σας είναι της δεκαετίας του ΄'90 που πήγαιναν οι μηχανικοί στα εργοστάσια στη Γερμανία.

 
Γιατί έφυγαν τα παιδιά μας
22 Δεκ 2021 16:41

Η συζήτηση περί brain drain δεν περιστρεφεται γύρω από το εάν η κινητικότητα των νέων είναι αναγκαία και ωφέλιμη. Αυτά υπονοουνται και διόλου δεν χρειάζεται η ιστορική αναδρομή του άρθρου. Το πρόβλημα είναι ότι στη χώρα μας δεν υπάρχει έρευνα στα πανεπιστήμια, ούτε και προώθηση της σύνδεσης του πανεπιστημίου με τις ανάγκες μιας σύγχρονης κοινωνίας. Ως εκ τούτου, όσοι νέοι έχουν ικανότητες και κίνητρα περιθωριοποιουνται, την ίδια ώρα που σε άλλες χώρες τους τους προωθούν και τους αναγνωρίζουν. Το πρόβλημα βρίσκεται αλλού, αγαπητέ.

 
Πέτρος
22 Δεκ 2021 09:44

Πολύ σωστό το άρθρο.

Αλλά τελικά το κριτήριο που βαραίνει περισσότερο είναι οι αμοιβές στην Ελλάδα σε σχέση με το κόστος ζωής.

Χαμηλοί μισθοί, ακριβά ενοίκια, μεγάλοι φόροι, ακρίβεια στα αγαθά και ανά πάσα ώρα σε πετάει η εταιρεία για να πάρει κάποιον με λιγότερο μισθό στη θέση σου αφού όλα τα έφτιαξες και τ α έστησες εσύ.

Στο εξωτερικό οι μισθοί σημαίνουν αποταμίευση, το ενοίκιο έχει με΄σα ηλετρικό, τηλεπικοινωνίες, ίντερνετ και θέρμανση και υπάρχει μεγαλύτερος βαθμός αξιοκρατίας και αναγνώρισης της εργασίας σου.

Θέλετε να μην φεύγουν τα νέα παιδιά; ιδού η Ρόδος...

Σχολιάστε το άρθρο

Συκοφαντικά και υβριστικά σχόλια δεν δημοσιεύονται και διαγράφονται. Επίσης δεν επιτρέπεται στα σχόλια να αναγράφονται links τα οποία διαγράφονται. Το esos δεν φέρει ευθύνη για τα επώνυμα ή ανώνυμα σχόλια που φιλοξενεί. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών, επικοινωνήστε μέσω της φόρμας επικοινωνίας έτσι ώστε να αφαιρεθεί.