ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΑΠΟΨΗ

Η κρίση του πανεπιστημίου ή το πανεπιστήμιο της κρίσης;

"Οι προτεινόμενες ρυθμίσεις εντάσσονται στις απαιτούμενες θεσμικές αλλαγές για την αναβάθμιση του ρόλου του πανεπιστημίου και την αναμόρφωση των σχέσεων μεταξύ των πανεπιστημιακών ομάδων προς όφελος όλων"
Δημοσίευση: 27/06/2022
ΡΕΠΟΡΤΑΖ ESOS

Του προέδρου του ΕΑΠ, Καθηγητή Οδυσσέα -Ιωάννη  Ζώρα

Ολοκληρώθηκε τις προηγούμενες ημέρες η διαβούλευση του σχεδίου νόμου του υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων, που αφορά την αλλαγή του οργανωτικού πλαισίου της λειτουργίας των πανεπιστημίων με σκοπό την περαιτέρω ανάπτυξή τους, την εξωστρέφεια, τη διεθνοποίηση και τον εκσυγχρονισμό τους.

Η κριτική και τα σχόλια που υπήρξαν στο πλαίσιο αυτής της διαβούλευσης ήταν ποικίλα και διαφορετικά. Είναι ωστόσο γνωστό ότι η άσκηση της κριτικής σε ένα τέτοιο σχέδιο νόμου, για να είναι ουσιαστική και αποτελεσματική, θα πρέπει να γίνεται με αίσθημα ευθύνης. Για τον λόγο αυτόν αισθανόμαστε την υποχρέωση να επισημάνουμε, έχοντας από τη θέση μας αυτή την ευθύνη και σε μια κρίσιμη στιγμή για την ανώτατη εκπαίδευση στην Ελλάδα, με πνεύμα νηφαλιότητας και όχι οξύτητας, ότι πριν από κάθε συζήτηση για το νέο σχέδιο νόμου θα πρέπει να συνομολογήσουμε και να συμφωνήσουμε με εντιμότητα και ειλικρίνεια ότι στα πανεπιστήμια υπάρχει η ανάγκη επανεκκίνησης.

Η άγονη και στείρα κριτική, η ελλιπής πληροφόρηση, οι ατέρμονες συζητήσεις και οι συνήθεις «κορόνες» προφανώς δεν ευνοούν οποιονδήποτε διάλογο και αδικούν όσους συμμετέχουν με αυτόν τον τρόπο σε αυτόν.

Τέτοιες δε παραδοχές υπήρξαν πρόσφατα από ανθρώπους που υπηρέτησαν και υπηρετούν το πανεπιστήμιο.

Oφείλουμε, λοιπόν, να επισημάνουμε ότι με το νέο μοντέλο διοίκησης εκσυγχρονίζεται η διοικητική λειτουργία των Ιδρυμάτων χωρίς να υποβαθμίζεται ο θεσμός του πρύτανη, τον οποίο ενισχύει και αναβαθμίζει. Και για αυτό το θέμα θα πρέπει να είμαστε έντιμοι μεταξύ μας. Το προηγούμενο μοντέλο διοίκησης (του νόμου Διαμαντοπούλου) δεν δοκιμάστηκε ποτέ στην πράξη. Από την πρώτη στιγμή υπονομεύθηκε και φαλκιδεύτηκε όχι μόνο από τα πανεπιστήμια αλλά και από την ίδια την πολιτεία. Αρα το ότι απέτυχε είναι εντελώς ανακριβές, αφού τελικά ουδέποτε λειτούργησε και σίγουρα δεν λειτούργησε σε όλες του τις προβλέψεις. Αλλά και το έτος 2022 (ύστερα από μια εξαιρετικά δύσκολη διαδρομή για τη χώρα) δεν μπορούμε να συζητούμε για όρους και μοντέλα διοίκησης του 2011.

Αφού λοιπόν ξεπεράσουμε αγκυλώσεις και ιδεοληψίες, θα πρέπει πρώτα μεταξύ μας και έπειτα απέναντι ή δίπλα στην υπουργό (ο καθένας διαλέγει τη θέση του) Παιδείας και Θρησκευμάτων να προσπαθήσουμε να διορθώσουμε ενδεχόμενες αβλεψίες ή νομοτεχνικές παραλείψεις του σχεδίου νόμου και να ενδυναμώσουμε τα σημεία του σχεδίου νόμου που όλοι συμφωνούμε ότι έχουν θετικό πρόσημο για τα πανεπιστήμια.

Ενδεικτικά και επιγραμματικά παραθέτουμε ορισμένα από τα εργαλεία που θεσμοθετούνται και συνδράμουν στην ανάπτυξη των Ιδρυμάτων, πολλά δε από αυτά αποτελούσαν και αποτελούν πάγιο αίτημα της Συνόδου των Πρυτάνεων.

α. Ερευνητικά κέντρα εντός των Ιδρυμάτων οργανωμένα με ορθολογικό τρόπο.

β. Εταιρείες Αξιοποίησης και Διαχείρισης της Περιουσίας των ΑΕΙ με ευέλικτη οικονομική διαχείριση, πάγιο αίτημα των ΑΕΙ για πάνω από δέκα (10) χρόνια.

γ. Φορολογικά κίνητρα για απαλλαγή καθηγητών που εκπονούν ερευνητικά προγράμματα στα ΑΕΙ κ.λπ.

δ. Χορήγηση της δυνατότητας αύξησης των μεταπτυχιακών προγραμμάτων σπουδών σε κάθε ΑΕΙ χωρίς περιττές εγκρίσεις.

ε. Σύντμηση προθεσμιών και ευελιξία στην εκλογή καθηγητών.

στ. Σύσταση νέων μονάδων (διασφάλιση ποιότητας, ψηφιακός μετασχηματισμός, μεταφορά έρευνας και τεχνολογίας κ.λπ.).

ζ. Η οργάνωση κοινών προγραμμάτων σπουδών με άλλα τμήματα και πανεπιστημίων του εξωτερικού, που θα οδηγούν σε διπλό πτυχίο.

η. Η θεσμοθέτηση των επαγγελματικών μεταπτυχιακών και των βιομηχανικών διδακτορικών.

θ. Το «ελληνικό Erasmus», που δίνει τη δυνατότητα σε φοιτητές να παρακολουθούν ένα εξάμηνο σε άλλη σχολή κ.ά.

Είναι γνωστό ότι το πανεπιστήμιο παντού στον κόσμο συνιστά ένα σύνολο από θεσμούς, κανόνες και πρακτικές. Για τον λόγο αυτόν οι προτεινόμενες ρυθμίσεις εντάσσονται στις απαιτούμενες θεσμικές αλλαγές για την αναβάθμιση του ρόλου του πανεπιστημίου και την αναμόρφωση των σχέσεων μεταξύ των πανεπιστημιακών ομάδων προς όφελος όλων. Αποτελούν μια γενναία μεταρρύθμιση των όρων της λειτουργίας των πανεπιστημίων, που θα τους επιτρέψει όχι μόνο να παραμείνουν ανταγωνιστικά αλλά και να καταξιωθούν ακόμα περισσότερο διεθνώς. Μακριά από στερεότυπα και ιδεοληψίες του παρελθόντος, διαχειριστικές λογικές και φοβικά σύνδρομα. Με το βλέμμα στραμμένο στην κοινωνία που μαθαίνει. Στην κοινωνία που μαθαίνει και μας παρακολουθεί. Και στηρίζει τις προσδοκίες της στο δυναμικό των ελληνικών πανεπιστημίων που προσπαθεί καθημερινά να λειτουργεί σε κοντινή απόσταση από το ύψος της αποστολής του. Με εντιμότητα, παρρησία και ευθύτητα και με συνεχή άλματα προς τα εμπρός. Ολα «πιο γρήγορα από τη φθορά». Ετσι τα της παιδείας διλήμματα, όπως αυτά του τίτλου του άρθρου, ουσιαστικά ή ρητορικά, θα έχουν απαντηθεί.

Αναδημοσίευση  από την εφημερίδα "Το Βήμα της Κυριακής"

Σχόλια (7)

 
Για το «ελληνικό Erasmus»
27 Ιουλ 2022 14:54

Γνωρίζω ότι ένα παρόμοιο σύστημα ίσχυε πριν πάρα πολλά χρόνια στην Ιταλία. Το αποτέλεσμα ήταν ότι οι φοιτητές μετακινούνταν σε άλλα πανεπιστήμια για ένα εξάμηνο, ώστε να περάσουν σημαντικά μαθήματα με άλλους καθηγητές που θεωρούνταν πιο "εύκολοι" από αυτόν που δίδασκε στο δικό τους!

 
Hit the road jack
28 Ιουν 2022 12:57

"Το μοντέλο διοίκησης πρέπει να αλλάξει". Αλλαγή μπορεί να γίνεται και προς το καλύτερο αλλά και προς το χειρότερο. Όταν οι σύγκλητοι, η πλειοψηφία των εργαζομένων στα πανεπιστήμια, η σύνοδος των πρυτάνεων, αναγνωρίζουν ότι ορισμένα θετικά μέτρα του νομοσχεδίου υποσκελίζονται από την πληθώρα "αβλεψιών ή νομοτεχνικών (και αντισυνταγματικών) παραλείψεων", τότε δεν θα είναι καλύτερα αν δεν αλλάξει πρώτα το σχέδιο νόμου σε όλα τα επίμαχα σημεία.
Ας μην αλλοιώνεται ή αντιστρέφεται το νόημα της διαβούλευσης από τους "ειλικρινώς υμέτερους".
Περιμένουμε από το ΥΠΑΙΘ το σχέδιο νόμου με τις αλλαγές του, για να δούμε τι ελήφθη υπόψη.

 
@ jack senior από μέλος ΔΕΠ
28 Ιουν 2022 09:07

Προφανώς δεν έχετε καμία σχέση με τα πανεπιστήμια. Μιλάτε αξιωματικά προφανώς διότι δεν έχετε στοιχεία. Διαβάστε λοιπόν τ άλλα σχόλια να δείτε τι ακριβώς ισχύει στα πανεπιστήμια

 
Jack senior
28 Ιουν 2022 00:11

Γενικώς, είναι σωστός και ψύχραιμος ο λογος του Πρύτανη. Δεν χρησιμοποιεί κορώνες, αλλά επιχειρήματα. Το μοντέλο διοίκησης πρέπει να αλλάξει. Δεν μπορούμε να συνεχίσουν τα πανεπιστημια να έχουν επί δεκαετίες τα ίδια προβλήματα και εμεις να σφυραμε κλεφτικα...

 
Κενά λόγια
27 Ιουν 2022 22:51

Επισημάνσεις μακράν της ουσίας. Δεν απαντούν επ' ουδενί στις ενστάσεις που έχουν διατυπωθεί από την πλειοψηφία των πρυτανικών αρχών και των πανεπιστημιακών καθηγητών. Η Κεραμέως προσπαθεί δια της πλαγίας οδού να καταπατήσει άρθρα του συντάγματος που αφορούν τον δημόσιο χαρακτήρα του πανεπιστημίου και τον κοινωνικό του ρόλο. Οι διάφοροι νεοφιλελεύθεροι συνοδοιπόροι της φωτίζουν τον δρόμο με τα γνωστά έωλα επιχειρήματα και με αήθεις μομφές προς πανεπιστημιακούς δασκάλους υψηλού κύρους ( λόγου χάρη: "άγονη και στείρα κριτική", "ελλιπής πληροφόρηση", "ατέρμονες συζητήσεις" , οι συνήθεις «κορόνες»). Αν μη τι άλλο, ντροπή και πάλι ντροπή!

 
Μέλος ΔΕΠ
27 Ιουν 2022 18:42

Το νομοσχέδιο χτυπά την σχέση των μελών ΔΕΠ με το πανεπιστήμιο αφού αποκλείονται από τη διοίκηση του. Σήμερα το πανεπιστήμιο διοικείται από τη Σύγκλητο στην οποία συμμετέχουν τουλάχιστον 20 ΔΕΠ εκλεγμένοι πρόεδροι από τα τμήμα τους, εκλεγμένοι κοσμήτορες από τις σχολές τους, πρύτανης και αντιπρυτάνεις εκλεγμένοι από το σύνολο του ιδρύματος. Είναι νομίζω κατανοητό ότι έχοντας 3 επίπεδα εκλογών απο τις μικρές μονάδες των τμημάτων μέχρι τον πρύτανη και συνεκτιμώντας και τις διαφορετικές θητείες επιτυγχάνεται η μέγιστη δυνατή αντιπροσώπευση. Δεν υπάρχει ούτε μια σοβαρή απόφαση που να μην απαιτεί την σύμφωνη γνώμη της Συγκλήτου. Ο νέος νόμος τα διαλύει όλα αυτά, εκλεγεί 6 άτομα που διοικούν τα πάντα χωρίς καμία δυνατότητα ελέγχου από κανέναν μέχρι τις άλλες εκλογές. Αυτοί οι 6 διορίζουν και ελέγχουν τα πάντα. Μιλάμε για μια σοβαρή στροφή από το δημοκρατικό σύστημα σε μια διαστρεβλωση της δημοκρατίας αφού και αυτοί οι 6 εκλέγονται με ένα σύστημα που φαλκιδεύει την βούληση των μελών ΔΕΠ αφού προβλέπει ένα μέλος από κάθε σχολή ανεξαρτήτως μεγέθους και αριθμού τμημάτων που μπορεί να έχει η κάθε σχολή. Ποιος φοβάται λοιπόν την δημοκρατία; Από το 1982 και μετά τα ελληνικά διοικούνται δημοκρατικά και πηγαινουν από το καλό στο καλύτερο στα ερευνητικά αποτελέσματα. Που υστερούν... στις υποδομές και στην αναλογία φοιτητών προς ΔΕΠ δηλαδή στη χρηματοδότηση. Αντί λοιπόν να αυξήσουμε τη χρηματοδότηση, καταστρέφουν ότι καλό λειτούργησε τόσα χρόνια.......

 
Η κρίση της κρίσης ή το πανεπιστήμιο του πανεπιστημίου;
27 Ιουν 2022 18:10

"Αφού λοιπόν ξεπεράσουμε αγκυλώσεις και ιδεοληψίες, θα πρέπει πρώτα μεταξύ μας και έπειτα απέναντι ή δίπλα στην υπουργό (ο καθένας διαλέγει τη θέση του) Παιδείας και Θρησκευμάτων να προσπαθήσουμε να διορθώσουμε ενδεχόμενες αβλεψίες ή νομοτεχνικές παραλείψεις του σχεδίου νόμου και να ενδυναμώσουμε τα σημεία του σχεδίου νόμου που όλοι συμφωνούμε ότι έχουν θετικό πρόσημο για τα πανεπιστήμια."
Τα θετικά κατονομάστηκαν και απαριθμήθηκαν ένα προς ένα, όμως τις "αβλεψίες ή νομοτεχνικές παραλείψεις του σχεδίου νόμου" δεν τις κατονομάζει κανείς μια προς μια. Μήπως ο λόγος που παραμένουν ακατονόμαστες είναι γιατί είναι και αναρίθμητες (τείνουν στο άπειρο)?
Σύμφωνα με τα μαθηματικά οι πράξεις με το "άπειρο" είτε δίνουν αποτέλεσμα άπειρο ή μηδέν (στην διαίρεση).
Επομένως, ότι θετικό και πεπερασμένο "να ενδυναμώσουμε στα σημεία του σχεδίου νόμου", κατά την θεωρία συνόλων θα αποτελεί αμελητέο υποσύνολο του ευρύτερου συνόλου από τις αναρίθμητες "νομοτεχνικές παραλείψεις". Το επικρατέστερο αποτέλεσμα θα είναι οι "αβλεψίες ή νομοτεχνικές παραλείψεις του σχεδίου νόμου". Αυτές μπορούν να διορθωθούν αν δεν μπορούν πρώτα-πρώτα να απαριθμηθούν και να κατονομαστούν?

Σχολιάστε το άρθρο

Συκοφαντικά και υβριστικά σχόλια δεν δημοσιεύονται και διαγράφονται. Επίσης δεν επιτρέπεται στα σχόλια να αναγράφονται links τα οποία διαγράφονται. Το esos δεν φέρει ευθύνη για τα επώνυμα ή ανώνυμα σχόλια που φιλοξενεί. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών, επικοινωνήστε μέσω της φόρμας επικοινωνίας έτσι ώστε να αφαιρεθεί.