Φληναφήματα τα λόγια για την εκπαίδευση

07/08/2023

Άκουσε το άρθρο

Αντώνης Λιοναράκης, Ομότιμος Καθηγητής. Τ. Κοσμήτορας και τ. μέλος της Διοικούσας Επιτροπής του ΕΑΠ

Ο Υπουργός Παιδείας αποφάσισε να βαφτίσει το ψάρι κρέας. Είναι μια μέθοδος που τον κάνει να αποφεύγει τις κριτικές και τις μουρμούρες, σε κόμματα και κοινωνία για τα ιδιωτικά ή μη κρατικά πανεπιστήμια. Ο όρος «ιδιωτικό» δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί λόγω του άρθρου 16 του Συντάγματος. Επομένως τον ξεχνάμε. Το «δημόσιο» παραμένει δημόσιο και εξασφαλίζει την απαιτούμενη αποδοχή από όλες τις πλευρές. Τι άλλη λέξη μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για να τονίσουμε αυτό που πάμε να κάνουμε; Η έννοια «μη κρατικό» κρύβει μέσα της έναν ρομαντισμό, κάτι καινοτόμο, κάτι ελκυστικό έτσι ώστε να μην υπάρχει καμία έξωθεν διαμαρτυρία.

Ας δούμε όμως τι υπάρχει πίσω από αυτό. Τα μη κρατικά πανεπιστήμια όπως τα σχεδιάζει η ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας θα ορίζονται από τις εξής αρχές:

1. «Θα αποκλείει αυτοτελείς εγχώριες πρωτοβουλίες ίδρυσης Μη κρατικών Πανεπιστημίων, χωρίς της αρωγή ξένου ΑΕΙ». Αυτό ήδη ισχύει και σήμερα. Δεν υπάρχει επιχειρηματίας (διότι επιχειρηματίες είναι όλοι οι ιδιοκτήτες) που να μην έχει συνάψει συνεργασίες με ξένα πανεπιστήμια ή κολέγια. Θέμα που από μόνο του έχει δημιουργήσει πολλά προβλήματα και ανησυχίες ποιοτικών διαστάσεων. Οι Έλληνες σπουδαστές κάνουν εγγραφή σε αυτά και βλέπουν έξαφνα ότι όλοι οι καθηγητές είναι Έλληνες. Αυτό δεν υπονοεί κάτι σε σχέση με τους έλληνες επιστήμονες. Είναι όμως θέμα διαφάνειας.

2.  «Θα δίνει τη δυνατότητα ίδρυσης και λειτουργίας Παραρτημάτων   στην Ελλάδα, από ξένα Πανεπιστήμια, είτε ως συνεργαζόμενα με ελληνικούς  ιδιωτικούς ή κρατικούς φορείς». Εδώ θα ξεκινήσει μια σχοινοτενής τύρβη, μια κατάσταση πρωτόγνωρη για την εκπαίδευση με όλα τα χαρακτηριστικά της εκμετάλλευσης, της κερδοσκοπίας του ιταμού και της έλλειψης ελέγχου. Κάθε πανεπιστήμιο του εξωτερικού με ελάχιστα έξοδα και χωρίς κριτήρια ποιότητας – δεν τα εξασφαλίζει κανείς – θα υπογράψει κάποιες συμβάσεις για να λαμβάνει χρήματα και σπουδαστές. Είναι καλύτερα να μη διανοηθούμε να φανταστούμε το βάθος των προβλημάτων που θα ανακύψουν.

Δυστυχώς τα τελευταία χρόνια οι πρακτικές του Υπουργείου Παιδείας ήταν ανορθόδοξες. Δεν υπήρξε ποτέ η συζήτηση, από κανένα κόμμα ή / και για τα κριτήρια και τις ποιοτικές προδιαγραφές μη κρατικών εκπαιδευτικών φορέων.  Έτσι λοιπόν τίθεται το θέμα των μη κρατικών πανεπιστημίων χωρίς να έχει υπάρξει η συζήτηση «πως θα φτιάξουμε αυτά τα μη κρατικά πανεπιστήμια». Δυστυχώς χωρίς τη συζήτηση αυτή διαφαίνεται η απόλυτη έλλειψη προγραμματισμού και ποιοτικών κριτηρίων.

Η έννοια του «μη κρατικού» είναι μια πολιτική θέση, μια νέα διάσταση της κοινωνικής θεωρίας και των πρακτικών της εφαρμογών.  Ένα γενικό και εισαγωγικό επίσης ορισμό για την κοινωνία των πολιτών (ΚτΠ) καταθέτει ο Μακρυδημήτρης (2006): «…η κοινωνία των πολιτών είναι ένας ενδιάμεσος χώρος ανάμεσα στο κράτος και τον πολίτη ένα πλέγμα διαδράσεων ανάμεσα σε εθελοντικές οργανώσεις, όπως είναι οι οργανωμένες εκκλησίες, οι λέσχες, οι σχολές, οι επαγγελματικές οργανώσεις κλπ. Η κοινωνία των πολιτών είναι ένα αντιστήριγμα στην πολιτική κοινωνία, δηλαδή στο κράτος, και συγχρόνως εκούσιας συμμετοχής σε ένα πολιτικό και κοινωνικό σύνολο. Το αντιστήριγμα αυτό που αποτελεί η κοινωνία των πολιτών έχει ρόλο ανταγωνιστικό και συγχρόνως συμπληρωματικό ως προς την πολιτική κοινωνία».

Πολλές ερμηνείες, αν και ξεκινούν από διαφορετικά σημεία αναφοράς, συγκλίνουν στη δυναμική και σύγχρονη έκφανση της κοινωνίας των πολιτών ως αντίβαρο της συρρίκνωσης των ατομικών ελευθεριών και ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς και της αποτυχίας του κοινωνικού κράτους (Λιοναράκης, 2013).           .

Το σίγουρο είναι όμως ότι οι νέες μορφές διαχείρισης και οργάνωσης της κοινωνίας μας ξεφεύγουν από το φάσμα της δημόσιας σφαίρας και διαμορφώνουν μια νέα ταυτότητα : αυτή των μη κρατικών υποκειμένων.  Τα κοινωνικά δίκτυα ως μη κρατικά υποκείμενα, είναι πολιτικοί οργανισμοί, λειτουργούν παράλληλα με τα πολιτικά κόμματα και διεκδικούν τον ίδιο «δημόσιο χώρο» που, επί πολλά χρόνια, μονοπωλούσαν τα κόμματα. Διαμορφώνουν την κοινωνία των πολιτών, που στην ουσία αποτελείται από ένα πελώριο κοινωνικό δίκτυο ανθρώπινων ομάδων με πληθώρα ιδιοτήτων και ταυτοτήτων.

Πριν τις εθνικές εκλογές αν κάποιος περίεργος διάβαζε τα προγράμματα και τις αρχές των τριών μεγάλων κομμάτων, είναι σίγουρο ότι θα ήθελε να ψηφίσει και τα τρία. Θα μου πείτε, «πρώτη φορά γίνεται»; Όχι και δεν θέλω να μπω σε θέματα κριτικής. Θα πρέπει όμως να υπάρξει μια αναφορά για την αλληλοσυμπλήρωση των βασικών αρχών των προτάσεών του και το πιο σημαντικό, κατά πόσο είναι εφικτές οι προτάσεις αυτές.

Το πιο τραγικό απ’ όλα είναι ότι ως δια μαγείας θα λύσουμε προβλήματα και κακοδαιμονίες του παρελθόντος χωρίς να φτιαχτούν οι απαραίτητες παιδαγωγικές υποδομές. Στο Υπουργείο θα πρέπει να ξέρουν πολύ καλά ότι οτιδήποτε μεταφέρθηκε ως εγκύκλιος στα σχολεία της χώρας χωρίς προετοιμασία δεν δούλεψε, ούτε έγινε αποδεκτό από την εκπαιδευτική κοινότητα.

Σε ένα άλλο σημείο υπάρχει και ο τίτλος «τέλος στην παπαγαλία». Αν είναι δυνατόν! Με απόφαση πολιτικού κόμματος και κατά προέκταση με νόμο του Υπουργείου θα μπει ένα τέλος στην «παπαγαλία». Πριν λίγα χρόνια είχε πάει σε όλα τα σχολεία εγκύκλιος που μιλούσε για τη «διαθεματικότητα». Όχι μόνο δεν λειτούργησε αλλά υπήρξαν σοβαρές αντιρρήσεις για την εφαρμογή της. Σε μια παιδαγωγική θεώρηση η οποία θεωρείται αυτονόητη σε όλα τα εκπαιδευτικά συστήματα της Ευρώπης. Υπάρχουν δεκάδες  τέτοια θέματα στις προτάσεις των κομμάτων που δεν ακολουθούν καμία προοπτική, ούτε διαθέτουν κάποια αλληλοσύνδεση.  

Για να μην κουράζω θα αναφερθώ στην πεμπτουσία της προχειρότητας και του ανέφικτου. Στους βασικούς πυλώνες της εκπαιδευτικής πολιτικής περιλαμβάνεται το εξής: «Πιστοποίηση της μη τυπικής και άτυπης μάθησης με βάση την αγορά εργασίας». Αγαπητοί συνάδελφοι, η μη τυπική μάθηση έχει δυσκολίες πιστοποίησης,  αλλά αξίζει τον κόπο να γίνει ένα ξεκίνημα. Η άτυπη όμως μάθηση; Για να πιστοποιηθεί η άτυπη μάθηση πρέπει να υπάρχει ένα υπόβαθρο, εφαρμογές και έρευνες παιδαγωγικού τύπου που στην χώρα μας δεν είχαν υπάρξει ποτέ. Χωρίς να υπάρχει η παραμικρή υποψία για το πώς δουλεύει η ανοικτή εκπαίδευση, για το πώς λειτουργεί και πως εφαρμόζονται στοιχεία της ανοικτής μάθησης, μιλάμε ξαφνικά για την πιστοποίησή της.

Τα προγράμματα και των τριών μεγάλων κομμάτων φαίνεται ότι φτιάχτηκαν στο πόδι από ανθρώπους που δεν γνώριζαν τα επιμέρους ζητήματα της σύγχρονης εκπαίδευσης.  Και αν σε κάποια προγράμματα παρατηρούμε άγνοια,  σε άλλα υπερέχει η αδυναμία εφαρμογής τους.  Εδώ αναφέρθηκα περισσότερο στους πυλώνες των στόχων της Ν.Δ. και του Υπουργείου Παιδεία.

Όλα αυτά τα θέματα αποτελούν ένα λαβύρινθο προβλημάτων. Είναι αλληλένδετα. Η λύση του ενός φέρνει το ερώτημα του άλλου. Αυτός είναι και ο λόγος που θα πρέπει να υπάρξει μια γερή βάση προτάσεων σε εφαρμογή και μετά ένα ένα να ακολουθήσουν το δρόμο της επίλυσης. Άλλωστε τα προβλήματα είναι τόσα πολλά, ώστε οι προτάσεις των κομμάτων και ιδιαίτερα του κόμματος που κυβερνά, θα έπρεπε να είναι στην κατεύθυνση του πως θα αντιμετωπισθούν από ειδικές επιτροπές, από εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών που προέρχονται από το χώρο της εκπαίδευσης και βέβαια από τον κύκλο του ίδιου του Υπουργού. Δυστυχώς οι προτάσεις προς επίλυση δείχνουν την άγνοια κάποιων «ειδικών» της εκπαίδευσης και μας αποπροσανατολίζουν από τα κυρίαρχα εκπαιδευτικά θέματα.

Βιβλιογραφία

Λιοναράκης Α., (2013) Κοινωνία των πολιτών και άτυπη μάθηση: δύο διαμορφωτές του πολιτικού γίγνεσθαι και του εκπαιδευτικού συστήματος, Στο Α. Κοντάκος και Φ. Καλαβάσης (Επιμ.)  Θέματα Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού – Κοινωνικά Δίκτυα και Σχολική Μονάδα: Γέφυρες και νοήματα (σελ. 163 - 175, Τμήμα Επιστημών της Προσχολικής Αγωγής και του Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού, Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Ρόδος, Εκδόσεις Διάδραση

Μακρυδημήτρης, Α., (2006) Κράτος και κοινωνία των πολιτών, Μεταμεσονύκτιες Εκδόσεις

Σχόλια (12)

@... ΑΕΡΟΛΟΓΙΕΣ
|

ΑΕΡΟΛΟΓΙΕΣ - Συ είπας! Ερωτάς (λες και έπεσες από το διάστημα) από ποιόν αξιολογούνται τα δημόσια πανεπιστήμια. Εδώ και χρόνια, όλα τα τμήματα αξιολογούνται από εσωτερικές και εξωτερικές επιτροπές αξιολόγησης και από τους δείκτες στο διεθνές σύστημα κατάταξης πανεπιστημίων. Μάλιστα οι αξιολογήσεις βρίσκονται αναρτημένες στις ιστοσελίδες των τμημάτων σε κάθε πανεπιστήμιο.
Ο υπουργός όμως δεν χρησιμοποιεί την ορθή μετάφραση για τα "non-profit universities or colleges" (μη-κερδοσκοπικά) και τα "for-profit universities or colleges" (κερδοσκοπικά). Έτσι μεθοδεύει (δίχως να προηγηθεί αλλαγή των άρθρων του Συντάγματος) να αναγνωρίσει τα λειτουργούντα ήδη εν ελλάδι κολέγια ως "μη-κρατικά πανεπιστήμια", καθόσον η μεγάλη πλειοψηφία αυτών είναι "for-profit colleges" (πλην τριών που εμφανίζονται ως "non-profit").
Όχι ότι συμφωνώ με την αναγνώριση των κολεγίων σε πανεπιστήμια, αλλά να "βαφτίζονται" αυτά σε αναντιστοιχία με την διεθνή ορολογία, αντί για "μη-κερδοσκοπικά" σε "μη-κρατικά" δεν είναι αερολογία?

@...@@ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ 07 Αυγ 2023 23:31
|

Καταφανώς λοιπόν τα λεγόμενα non-profit uninersities αντιστοιχούν στην ελληνική μετάφραση: "μη-κερδοσκοπικά πανεπιστήμια".
Ως νέο "μαργαριτάρι" της ελληνικής. το "μη-κρατικό πανεπιστήμιο" είναι ντόπιο (των εντόπιων εντοπίων) εφεύρημα, σε πλήρη αναντιστοιχία με τα διεθνώς κείμενα.
Αν κρίνουμε και από τα πρόσφατα δεινά που συμβαίνουν απανωτά κάτω από την μύτη του κράτους, η παρούσα κυβέρνηση έχει την παγκόσμια πρωτιά του "μη κρατικού κράτους".

ΑΕΡΟΛΟΓΙΕΣ
|

Προσπαθώ να καταλάβω αλλά πραγματικά δεν μπορώ. Ποια η σύνδεση της κοινωνίας των πολιτών με το άρθρο 16; Δεν διάβασα κανένα σοβαρό επιχείρημα για την μη ύπαρξη μη-κυβερνητικού, μη κερδοσκοπικού, μη κρατικού (όπως θέλετε πείτε το), πανεπιστημίου. Από έναν ακαδημαϊκό θα περίμενε κανείς περισσότερα και πιο συγκεκριμένες προτάσεις. Επίσης, το άρθρο θέτει θέματα ποιότητας του προσωπικού και των προγραμμάτων σπουδών των κολλεγίων. Αλήθεια, στα δημόσια Πανεπιστήμια, ποιός τα αξιολογεί αυτά; Iσχυροποιείστε λοιπόν πρώτα το δημόσιο σχολείο και μετά το δημόσιο πανεπιστήμιο και μη φοβάστε κανέναν ιδιώτη. Εξάλλου οι έχοντες πάντα στο εξωτερικό σπούδαζαν. Τη βρίσκουν την άκρη.....εσείς κ. Λιοναράκη, ως τέως κοσμήτορας του ΕΑΠ, αλήθεια τι κάνατε για να εξασφαλιστεί η πρόσβαση και στους μη έχοντες;; Το να κοστολογείς σχεδόν 4.000 ευρώ ένα μεταπτυχιακό από απόσταση-χωρίς να είναι κάτι ιδιαίτερο ή μοναδικό- δεν το λες και λίγο. Μήπως λοιπόν ακόμη και το ΕΑΠ μια χαρά κερδοσκοπικό είναι;;;;

παράξενη χώρα
|

Στο κείμενο αυτό αποτυπώνεται καθαρά το γιατί όχι απλώς "μη κρατικά" ιδρύματα θα λειτουργήσουν, αλλά και γιατί με μεγάλη ευκολία θα αλλάξει το άρθρο 16 και θα πάμε στα ιδιωτικά. Η σύγχυση και η έλλειψη στοιχειωδών επιχειρημάτων δεν θα πείσει κανέναν.....
Αν υπάρχει πια "αντίπαλος" λόγος ας διατυπωθεί εγκαίρως. Αν όχι ας μιλήσουμε για την ποιότητα του δημόσιου πανεπιστημίου και κυρίως για τον έλεγχο της προσφοράς έργου από το προσωπικό του. Αυτό είναι φροντίδα για το δημόσιο πανεπιστήμιο και όχι ο ψευδο-ιδεολογικός λόγος.

@@ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ 07 Αυγ 2023 23:31
|

Στα αγγλικά ο όρος είναι "non-profit university"

Σεραφείμ
|

Ή αλλιώς..." άλλαξε ο Μανωλιός..."

@ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ
|

Πόσο εύκολα επικαλείστε τον ρεβανσισμό! Επειδή είναι κάτι προδήλως αρνητικό συνήθως τον επικαλούνται στην πολιτική όσοι προσπαθούν να συσπειρώσουν τους ψηφοφόρους τους και να τρομοκρατήσουν τους αναποφάσιστους.
Αυτή η μεθόδευση κι αν δεν συνάδει ακαδημαϊκά, όταν εκφράζονται δημοσίως οι απόψεις προσώπων της ακαδημαϊκής κοινότητας. Αν θέλετε να συμβάλλετε στον διάλογο εξηγείστε καλύτερα τι σημαίνει "μη κρατικό πανεπιστήμιο", αντιστοιχίζοντας τον με κάποιον ορισμό που ισχύει στο διεθνές σύστημα πανεπιστημίων.
Από όσο γνωρίζω στην Αγγλική γλώσσα και πραγματικότητα δεν υφίσταται το "non state university", ούτε στέκει και ως μετάφραση του "μη κρατικό πανεπιστήμιο". Άρα η χρήση του ή επίκλησή του συνάδει με το ακαδημαϊκό ύφος όταν απευθύνεται από τον υπουργό προς τους πανεπιστημιακούς και τους πολίτες?

ΕΜΠΕΙΡΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ
|

Μπλεγμένο κείμενο, που συνδέει ασύνδετα πράγματα. Κρατικά ή μη-κρατικά, τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης χρήζουν σωστής και ουσιαστικής αξιολόγησης. Δεν είναι όμως εδώ το κατάλληλο μέρος για αυτά.....

AΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ
|

Στα λόγια όλοι καλοί είσαστε κυρίως για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Στην πράξη όμως; Ξέρετε ότι ο ρεβανσισμός είναι κακό πράγμα και δε συνάδει με το Ακαδημαϊκό ύφος.

Ετεοκρής
|

- Δεν φτάνουν τα κρατικά αδειανά πουκάμισα που φορούν χιλιάδες νέοι του τόπου μας, δεν φτάνουν ούτε αυτοί που φεύγουν γυμνοί, θα έχουμε σε λίγο και μη κρατικά αδειανά πουκάμισα στο μικρό μας αλωνάκι.
- Θα έχουμε και γεμάτα!
- Εντωμεταξύ, εικοστή τρίτη μέρα σήμερα και δεν έχει φανεί ακόμη ο εμπειροτέχνης υδραυλικός της επαρχίας όπου ζω. Ευτυχώς που στα ηλεκτρολογικά κατέχω πολλά και δεν έχω ανάγκη τον άλλον...

Οι επενδυτικές βαθμίδες με ιδιωτικά κτώνται?
|

'Άριστα παρατίθενται όλα τα επιχειρήματα σύμφωνα με την δεοντολογία και εμπειρία όσων χαράσσουν πορεία με φάρο την Παιδεία.
Αλλά εδώ μιλάμε για εκπαιδευτικές βαθμίδες και για επενδυτικές βαθμίδες. Στην χώρα που την πορεία της χαράσσει ο στρατηγός Άνεμος, τις διαφορές μεταξύ κρατικού και δημοσίου, μη-κρατικού και ιδιωτικού, εκπαιδευτικής και επενδυτικής βαθμίδας, τις πήρε και τις σήκωσε κυριολεκτικά!
Ο δημόσιος λειτουργός δεν είναι κρατικός!
Το "μη-κρατικός" δεν μπορεί να χρησιμοποιείται αντί του "ιδιωτικός", στρεβλώνοντας έτσι τον δημόσιο χαρακτήρα των ΑΕΙ με κάποιο κρατικό μηχανισμό παραγωγής εγγράφων.
Οι δανειστές μας (που προσβλέπουν να γίνουν και επενδυτές με δίδακτρα), έχουν κοστολογήσει όλες τις βαθμίδες με τιμοκατάλογο υπηρεσιών για να μας σερβίρουν αέρα - πτυχία έναντι αμοιβής.
Αυτές οι ιστορίες σερβίρονται στην χώρα της φαιδράς πορτοκαλέας, προς κατανάλωση και σύνδεση με τιμολογημένες βαθμίδες (εκπαιδευτικές, επενδυτικές το ίδιο τους κάνει).
Αν είναι δυνατόν κολέγια να βαφτιστούν πανεπιστήμια παίρνοντας το όνομα "μη-κρατικό"!

Εξαιρετικό άρθρο
|

Εύγε κ.Λιοναράκη.. Αν και δεν έχω ιδιαιτερη γνώση για τα ζητήματα των Παν/μιων,συμφώνω μαζί σας γιατι με πείσατε με τον λογικό, τεκμηριωμένο ήπιο λόγο σας..
Ο λαβύρινθος των προβλημάτων, εξάλλου, όπου'' η λύση του ενός φέρνει το ερώτημα του άλλου'', η κατάρτιση των προγραμμάτων των 3 μεγάλων κομμάτων '' από ανθρώπους που δεν γνώριζαν τα επιμέρους ζητήματα της σύγχρονης εκπαίδευσης'', η ανυπαρξία μιας ολιστικής πρότασης που θα μπορεί να συγκεράσει τις αρχές της παιδαγωγικής, τις απαιτήσεις του μέλλοντος αλλά και τη δυνατότητα πρακτικής εφαρμογής στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, ταλανίζουν διαχρονικά και τον χώρο της Α/μιας και Β/μιας Εκπαίδευσης..

ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Συκοφαντικά και υβριστικά σχόλια δεν δημοσιεύονται και διαγράφονται. Επίσης δεν επιτρέπεται στα σχόλια να αναγράφονται links τα οποία διαγράφονται. Το esos δεν φέρει ευθύνη για τα επώνυμα ή ανώνυμα σχόλια που φιλοξενεί. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών, επικοινωνήστε μέσω της φόρμας επικοινωνίας έτσι ώστε να αφαιρεθεί.

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ