Placeholder

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ

Η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών και ο Μ. Apple

Δημοσίευση: 27/06/2014
Υπουργείο παιδείας
Alt Text: 
Υπουργείο παιδείας
Title Text: 
Υπουργείο παιδείας
ΡΕΠΟΡΤΑΖ ESOS

Διαβάσαμε εδώ το θεωρητικό πλαίσιο της αξιολόγησης των εκπαιδευτικών και είδαμε το όνομα M. Apple να εμφανίζεται με μεγάλη συχνότητα στις παραπομπές (24 φορές σε 50 σελίδες). Σε πολλές περιπτώσεις μάλιστα παρατίθενται σε εισαγωγικά και μεγάλα τμήματα των κειμένων του.
Από την πρώτη ανάγνωση, ο M. Apple μοιάζει να είναι το θεωρητικό μυαλό πίσω από το πλαίσιο της αξιολόγησης. Θα περιμέναμε, λοιπόν, στα γραπτά του να υπερασπίζεται την ανάγκη για τη μέτρηση της απόδοσης των δασκάλων, να επιρρίπτει στους εκπαιδευτικούς μεγάλο μέρος της ευθύνης για τα προβλήματα της εκπαίδευσης, να είναι ίσως και κατά των συνδικάτων που αντιστέκονται στις αλλαγές.
Στην πραγματικότητα συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο! Ο Michael Apple, που υπήρξε πρόεδρος του σωματείου εκπαιδευτικών της περιοχής του στην αρχή της καριέρας του, αποτελεί έναν από τους βασικότερους αντιπάλους των νεοφιλελεύθερων, νεοσυντηρητικών (όπως ο ίδιος τις ονομάζει) εκπαιδευτικών πολιτικών που εφαρμόζονται τελευταία σε διάφορες χώρες.   
Για του λόγου το αληθές, ας δούμε τι γράφει ο M. Apple στην εισαγωγή ενός πρόσφατου βιβλίου του (σ.σ. η μετάφραση δική μου) [Apple, M. (2014) Official Knowledge, Democratic Education in a Conservative Age, 3rd ed., Routledge]:
...Την εποχή που ήμουν Επισκέπτης Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης, μου ζητήθηκε να δώσω μια διάλεξη σε δασκάλους και διευθυντές σχολείων στην οποία επρόκειτο να αναφερθώ κριτικά στις πολιτικές που προτείνονταν για την εκπαίδευση και στο πώς θα μπορούσαμε να κάνουμε τα σχολεία μας να ανταποκρίνονται καλύτερα στις κοινωνίες εδώ και αλλού. Αφού μου δόθηκε η πρόσκληση, κάποιοι από το Πολιτειακό Υπουργείο Εκπαίδευσης της Βικτόρια ήρθαν να με ακούσουν στο Πανεπιστήμιο να μιλάω, σε πιο ακαδημαϊκή κατεύθυνση, σχετικά με τις πολιτικές και τα αποτελέσματα των νεοφιλελεύθερων πρακτικών στην εκπαίδευση. Μερικές μέρες μετά από αυτή την ομιλία, η πρόσκλησή μου ακυρώθηκε. «Οι υπηρεσίες μου δεν ήταν πια αναγκαίες.» Αυτά που είχα να πω ήταν «αρκετά αμφιλεγόμενα».
Το πλαίσιο αυτής της απόφασης ήταν το εξής: Η νεοφιλελεύθερη κυβέρνησης της Πολιτείας είχε την πρόθεση να επιβάλλει πολιτικές όπως: μισθοί δασκάλων και διευθυντών ανάλογα με την απόδοση, αυξημένη υποστήριξη στα ιδιωτικά σχολεία, επιχειρηματικά μοντέλα διοίκησης, πολιτικές κατά του συνδικάτου και τέτοια...
Το συνδικάτο των δασκάλων και των διευθυντών ήταν εντελώς αντίθετο σε αυτές τις πολιτικές, αλλά η κυβέρνηση ήταν ανυποχώρητη στην εφαρμογή τους και αρνήθηκε να τις διαπραγματευτεί. Έκανε επίσης ξεκάθαρο ότι δεν ήταν καθόλου ευχαριστημένη με το να συζητούνται αυτά τα θέματα δημόσια.
Ας είμαστε ειλικρινείς. Είναι μια δύσκολη εποχή για την εκπαίδευση. Νεοφιλελεύθερες και νεοσυντηρητικές πολιτικές έχουν μεγάλη επίδραση στα σχολεία, στους διευθυντές, στους δασκάλους, σε όλο το εκπαιδευτικό προσωπικό. (...) Κάτω από την επιρροή αυτών που αποκτούν αυξημένη δύναμη στην εκπαίδευση και σε ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας, ό,τι  δημόσιο είναι, υποτίθεται, κακό και ό,τι ιδιωτικό, καλό. Προωθούνται περικοπές δαπανών, περικόπτονται θέσεις εργασίας, σημειώνονται επιθέσεις στους εκπαιδευτικούς σε όλα τα επίπεδα όπως επίσης στην αυτονομία τους και στους οργανισμούς τους, επιβάλλονται επιχειρηματικά μοντέλα ανταγωνιστικότητας, ελέγχου και μέτρησης, η συνεχής ανασφάλεια έχει γίνει κανονικότητα. Η απώλεια του σεβασμού στον επαγγελματισμό των εκπαιδευτικών είναι εντυπωσιακή.
(...) Ανάμεσα στα πιο αμφιλεγόμενα, για την κυβέρνηση, θέματα που ανέδειξα ήταν η πληρωμή των δασκάλων με βάση την απόδοσή τους. (...) Οι συντηρητικές κυβερνήσεις και τα στελέχη της δημόσιας εκπαίδευσης δεν επιθυμούν να λάβουν υπόψη τους τα αντεπιχειρήματα ενάντια στη εφαρμογή της, πριν την επιβάλλουν σε δασκάλους και διευθυντές. Πιο κριτικά, μόλις λίγες αδιάσειστες αποδείξεις υπάρχουν για να υποστηρίξουν τη χρήση της. Το μεγαλύτερο μέρος της έρευνας δείχνει ότι δεν έχει αυξήσει τις επιδόσεις. Αντίθετα, δημιουργεί συνθήκες ανταγωνισμού μεταξύ των δασκάλων και διευθυντών σε μια εποχή που οι συνεργατικές σχέσεις είναι αυξημένα σημαντικές. (...)
[πρόλογος σελ. xii – xiii]
Και συνεχίζει λίγο πιο κάτω ο M. Apple:
Για τις συντηρητικές κυβερνήσεις σε περιοχές όπως η Μαδρίτη –και το Λονδίνο, η Αθήνα, η Λισσαβόνα, μεγάλες πόλεις και ολόκληρες πολιτείες στις Η.Π.Α. και σε πολλές άλλες χώρες– η κρίση, η εξαθλίωση και η απώλεια των κεκτημένων δυνατοτήτων του λαού, μπορεί να επιλυθεί  μόνο με τη θρησκεία της αγοράς. Συρρίκνωσε το κράτος, αφαίρεσε το δίχτυ προστασίας, εφάρμοσε κανόνες αγοράς, απόλυσε τους δημοσίους υπαλλήλους, κάνε τους ανθρώπους πιο ανασφαλείς αφαιρώντας το δικαίωμα στις προσιτές δαπάνες υγείας, μείωσε τις συντάξεις, μείωσε τη χρηματοδότηση της εκπαίδευσης,  θέσε σε διαθεσιμότητα τους δασκάλους, (...).  
Δεν μπορούμε να καταλάβουμε γιατί αυτές οι πολιτικές έχουν τόση δύναμη αν δεν πάμε περισσότερο βαθιά στους δημιουργικούς τρόπους με τους οποίους η Δεξιά έχει εργαστεί στο να αλλάξει τον κοινό μας νου, ώστε οι σημασίες των λέξεων (...) να μεταμορφωθούν δραστικά. (...) Λέξεις όπως δημοκρατία, ισότητα και ελευθερία ξεκοιλιάστηκαν, απομονώθηκαν από την ιστορία τους και τα κοινωνικά κινήματα που τις καθιέρωσαν ως σημαντικά στοιχεία στη διαμόρφωση πιο προοδευτικών κοινωνικών και εκπαιδευτικών πολιτικών.
[πρόλογος σελ. xviii]
Τελικά, είναι προφανές: ο M. Apple, όχι μόνο δεν μπορεί να υποστηρίζει θεωρητικά το πλαίσιο της συγκεκριμένης αξιολόγησης αλλά στέκεται και αρνητικά απέναντί του.  Και φυσικά, τώρα θα ρωτήσετε: και πώς δικαιολογείται η τόσο συχνή παρουσία του M. Apple στις παραπομπές του θεωρητικού πλαισίου της αξιολόγησης; Πρόκειται για σύγχυση των συντακτών ή για προσπάθεια πρόκλησης σύγχυσης στους αναγνώστες μέσω αποσπασματικών παραπομπών; Μήπως συμβαίνει κάτι άλλο; Η συζήτηση στην εκπαιδευτική κοινότητα και ο χρόνος θα δείξουν...
Επιπλέον πηγές πληροφοριών για τον Μ.W.Apple:
http://en.wikipedia.org/wiki/Michael_Apple (στα αγγλικά)
http://www.e-lesxi.gr/#!apple/czi1
http://www.e-lesxi.gr/#!sifandos/c1x53

Δ.Θ.Κ.
εκπαιδευτικός

Σχόλια (3)

 
cactuscritique
29 Ιουν 2014 20:40

Πολύ καλά όλα αυτά, αλλά σε ποιο σημείο η δική νομοθεσία για την Αξιολόγηση λαμβάνει υπόψη "τη μέτρηση της απόδοσης των δασκάλων" ή ακόμα περισσότερο "επιρρίπτει στους εκπαιδευτικούς μεγάλο μέρος της ευθύνης για τα προβλήματα της εκπαίδευσης" και τέλος, ενοχοποιεί τα συνδικάτα; Μήπως εκτός από τον Apple αξίζει να διαβαστεί και η νομοθεσία σχετικά με την Αξιολόγηση;. Όσο για τις προβλέψεις του Ν. 4024/11 αυτές δεν αφορούν την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών, αλλά το σύστημα προαγωγής τους και αυτό αφορά τον αγώνα των συνδικάτων των εκπαιδευτικών και των δ.υ. Για να ανατραπεί μάλιστα το καθεστώς των ποσοστώσεων που αυτός επιβάλλει και για τους εκπαιδευτικούς πρέπει πρώτα να πειστεί η ΑΔΕΔΥ γιατί αυτοί δεν πρέπει να προάγονται όπως οι λοιποί δ.υ., και μετά τα Υπουργεία Παιδείας και Διοικητικής Μεταρρύθμισης. Τέλος, επιχειρήματα για την ανάγκη να διαχωριστεί ο τρόπος προαγωγής των εκπαιδευτικών από αυτό των δ.υ. έχουν κατατεθεί μόνο σε ένα κείμενο και αυτό δεν είναι των συνδικάτων αλλά της επιτροπής που πρότεινε στο Υπουργείο τις ρυθμίσεις για την αξιολόγηση της εκπαίδευσης και των εκπαιδευτικών. Για όλα αυτά, οι βιβλιογραφικές αναφορές επίκληση των απόψεων του Apple και οποιοδήποτε άλλου δεν είναι ιδιοκτησία κανενός και σε καμιά περίπτωση δεν αποτελούν παγίδα για μύγες. Εξάλλου, την αξιολόγησή, ως διαμορφωτική πρακτική της επαγγελματικής τους εξέλιξης πέρα από υποχρέωσή τους απέναντι από το θεσμό για τον οποίο δουλεύουν κλπ αποδέχονται το σύνολο των εκπαιδευτικών συνδικάτων σε όλο τον κόσμο. Εκείνο που όλοι απορρίπτουν (επιστημονική κοινότητα και εκπαιδευτικοί της πράξης) είναι η σύνδεση της αξιολόγησής τους και πιθανώς των αμοιβών τους με τις επιδόσεις των μαθητών τους και αυτό δεν αφορά ούτε κατά διάνοια την αξιολόγηση στην Ελλάδα.

 
Οδυσσέας
30 Ιουν 2014 10:55

@cactuscritique1. Τα συνδικάτα έπαιξαν συγκεκριμένο ρόλο στη συγκεκριμένη συγκυρία (περίοδος 2010-12), με συγκεκριμένους εκπροσώπους.2. Όπου εφαρμόζεται η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών και κυρίως στις αγγλοσαξονικές χώρες, αποτελεί ακόμη αντικείμενο συζήτησης και διερεύνησης (το μόνο επιστημονικό μέρος της διαδικασίας), με αποτελέσματα αντικρουόμενα τουλάχιστον. Η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών, όπως και το εκπαιδευτικό σύστημα γενικότερα, είναι αποτέλεσμα πολιτικής απόφασης και η όποια επιστημονική τεκμηρίωση έρχεται εκ των υστέρων και επικουρικά. Εξ άλλου σε κάποιες περιπτώσεις οι προσλαμβανόμενοι εκπαιδευτικοί δεν έχουν τις ειδικές σπουδές από παιδαγωγικές σχολές. Το μοντέλο αυτό δε, συνδέεται και με την όλη δομή και λειτουργία των συγκεκριμένων εκπαιδευτικών συστημάτων, για την υιοθέτηση των οποίων δεν γίνεται λόγος. Όπως συνήθως, αποσπασματικά λαμβάνονται κάποια χαρακτηριστικά από "έξω" και εντάσσονται με προχειρότητα στην ελληνική πραγματικότητα. Συνδέεται μάλιστα και με ποσοστά και ενδεχόμενη απόλυση. Η αξιολόγηση του συστήματος δείχνει ολοφάνερα ότι για τα δεινά του τόπου ευθύνονται οι εκπαιδευτικοί.3. Ο αριθμός των εκπαιδευτικών ως υπαλλήλων είναι αναλογικά με άλλους κλάδους μεγάλος και όχι μόνο στην Ελλάδα. Οι θέσεις εξέλιξης - προαγωγής είναι ελάχιστες. Διακρίνονται ουσιαστικά δύο επίπεδα εξέλιξης: (α) διεύθυνση σχολείων (β) διεύθυνση εκπαίδευσης - σχολικοί σύμβουλοι, με το (β) να διακρίνεται σε δύο κλάδους, της διοίκησης και της καθοδήγησης. Πρακτικά λοιπόν η προαγωγή σε βαθμούς δεν εξυπηρετεί κάτι ουσιαστικό. Εξ αυτού και η ανάγκη κάποιας διαφοροποίησης της βαθμολογικής και μισθολογικής εξέλιξης των εκπαιδευτικών από τους λοιπούς δημοσίους υπαλλήλους. Υπό μία άλλη πιο προκλητική οπτική, η ιδιότητα του εκπαιδευτικού συνδέεται με την ιδιότητα του λειτουργού, με ό,τι συνεπάγεται αυτό, όσο κι αν αυτό δεν αρέσει σε πολλούς. Αν στόχος της εκπαιδευσης είναι η παιδεία, τότε θεωρείται πρωταρχικό. Τα άλλα μπορεί να είναι και εκ του πονηρού (το σχολείο πρέπει να παρέχει κυρίως κατάρτιση, μείωση πόρων για την εκπαίδευση, αριθμός εκπαιδευτικών, αναλογία εκπαιδευτικών/μαθητών κλπ).Τελικά ενδιαφέρει η εκπαίδευση που αναπτύσσει και οδηγεί στην παιδεία, ή να περικόψουμε ό,τι μπορούμε, από μισθούς, πόρους για τα σχολεία και τα πανεπιστήμια, προσωπικό κλπ; Πότε μετρήθηκαν όλα αυτά και οδήγησαν σε τέτοιες αποφάσεις; Σε ποια χώρα στον κόσμο λύθηκε κάποιο πρόβλημα (και πώς ορίζεται αυτό;) της εκπαίδευσης με αντίστοιχα μέτρα; Η πρόσφατη ιστορία έδωσε πολλά δείγματα ανακολουθίας και ασυνέπειας εκ μέρους των ταγών. Σε μια εποχή που ζητείται η συνεργασία και η ομαδικότητα για την βελτίωση του εκπαιδευτικού έργου π.χ. στη σχολική μονάδα μέσω της αξιολόγησης του εκπαιδευτικού έργου, η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών έρχεται να βαθμολογήσει τον κάθε εκπαιδευτικό χωριστά, για να αναδειχθούν οι "καλύτεροι". Στο τέλος άλλο είναι να ανοίξει μια συζήτηση για τη βελτίωση της εκπαίδευσης με όλα τα θετικά και αρνητικά που έχει η αυτό, και άλλο να μεταφέρονται περίπου ως θέσφατα, πρακτικές άλλων χωρών που απαντούν στις δικές τους απαιτήσεις. Ή μήπως είναι κάτι άλλο;

 
Δ.Θ.Κ.
30 Ιουν 2014 23:54

Ο/Η cactuscritique ρωτάει (βλ. σχόλιο 29/6/2014 20:40) και του/της απαντώ: Ερώτηση 1η: «σε ποιο σημείο η δική νομοθεσία για την Αξιολόγηση λαμβάνει υπόψη "τη μέτρηση της απόδοσης των δασκάλων"»Απάντηση: Στο Π.Δ. 152 περιγράφονται με λεπτομέρειες τα κριτήρια (στάνταρτς) που καθορίζουν τον «καλό» εκπαιδευτικό. Με βάση τα κριτήρια αυτά αξιολογούνται (μετρώνται) οι εκπαιδευτικοί σε μια κλίμακα 0-100. Αυτό είναι «μέτρηση της απόδοσης», δεν ξέρω πως αλλιώς μπορεί να ονομαστεί. Ερώτηση 2η: «σε ποιο σημείο η δική νομοθεσία για την Αξιολόγηση... "επιρρίπτει στους εκπαιδευτικούς μεγάλο μέρος της ευθύνης για τα προβλήματα της εκπαίδευσης"»Απάντηση: παράδειγμα α), όταν αξιολογείται ο εκπαιδευτικός για το πόσο καλά ενσωμάτωσε στην τάξη τους μαθητές χαμηλών επιδόσεων, τότε το μεγαλύτερο πρόβλημα που παρουσιάζεται παγκοσμίως στην εκπαίδευση, δηλαδή η διαφορά στις επιδόσεις ανάλογα με το οικονομικό και κοινωνικό υπόβαθρο του μαθητή, μεταφέρεται στις πλάτες του δασκάλου. Και βέβαια έχει υποχρέωση ο δάσκαλος να βοηθήσει μαθητές που έχουν χαμηλό κοινωνικό-οικονομικό σημείο εκκίνησης, όμως το πόσο μπορεί να βοηθήσει δεν εξαρτάται μόνο από τον ίδιο και είναι παράλογο να αξιολογείται μόνο αυτός γι’ αυτό. Παράδειγμα β), δεν μπορεί μόνο ο δάσκαλος να αξιολογείται για την ενσωμάτωση των Τ.Π.Ε. Πρέπει πρώτα να υπάρξει πιστοποίηση της αίθουσάς του ώστε να ξέρουμε αν του προσφέρονται οι απαραίτητες υποδομές και με βάση αυτές να κριθεί. Η νομοθεσία όμως (ρούμπρικες, π.δ. 152) είναι ισοπεδωτική και καθορίζει τα ίδια κριτήρια για όλους μεταφέροντας και πάλι την ευθύνη στις πλάτες του δασκάλου. Ερώτηση 3η: «σε ποιο σημείο η δική νομοθεσία για την Αξιολόγηση... ενοχοποιεί τα συνδικάτα;»Απάντηση: δεν έγραψα πουθενά ότι η νομοθεσία «ενοχοποιεί τα συνδικάτα». Θα ήταν άτοπο. Στο συγκεκριμένο σημείο (πργφ. 2) μιλούσα για το πλαίσιο της αξιολόγησης. Η αναφορά μου είχε να κάνει με το γεγονός ότι τέτοιες αλλαγές στηρίζονται συνήθως –και- σε θεωρητικούς που υποστηρίζουν ότι οι εκπαιδευτικοί και τα συνδικάτα τους αντιστέκονται a priori στις αλλαγές. Μάλιστα, με αυτή την οπτική, έχουν γίνει έρευνες που καταλήγουν ότι οι εκπαιδευτικοί είναι από τους κλάδους που αντιστέκονται περισσότερο. Επειδή, λοιπόν, τέτοιοι συνήθως θεωρητικοί χρησιμοποιούνται ως στηρίγματα ανάλογων αλλαγών γι’ αυτό και έκανα την επισήμανση. ΣΧΟΛΙΟΣτις προθέσεις του άρθρου δεν ήταν η συζήτηση για τις -επί της ουσίας- πρόνοιες της αξιολόγησης όσο το να αναδειχθεί το παραπλανητικό θεωρητικό της υπόβαθρο. Δεν μπορώ όμως να αντισταθώ στο σχόλιο του/της cactuscritique: “Εκείνο που όλοι απορρίπτουν (επιστημονική κοινότητα και εκπαιδευτικοί της πράξης) είναι η σύνδεση της αξιολόγησής τους και πιθανώς των αμοιβών τους με τις επιδόσεις των μαθητών τους και αυτό δεν αφορά ούτε κατά διάνοια την αξιολόγηση στην Ελλάδα.” Σημειώνω λοιπόν: «επιστημονική κοινότητα και εκπαιδευτικοί της πράξης» απορρίπτουν και κάτι άλλο, την μέτρηση των εκπαιδευτικών με βάση στάνταρτς αναμενόμενων συμπεριφορών. Και αυτό αφορά την αξιολόγηση στην Ελλάδα. Απορρίπτουν και πολλά ακόμα που αφορούν την αξιολόγηση στην Ελλάδα αλλά δεν είναι της παρούσης όπως προείπα...

Σχολιάστε το άρθρο

Συκοφαντικά και υβριστικά σχόλια δεν δημοσιεύονται και διαγράφονται. Επίσης δεν επιτρέπεται στα σχόλια να αναγράφονται links τα οποία διαγράφονται. Το esos δεν φέρει ευθύνη για τα επώνυμα ή ανώνυμα σχόλια που φιλοξενεί. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών, επικοινωνήστε μέσω της φόρμας επικοινωνίας έτσι ώστε να αφαιρεθεί.

e-epimorfosi.aegean