Placeholder

ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΑΠΟΨΗ

Ποιος φοβάται τη Φιλολογία;

Δημοσίευση: 13/03/2019
ΡΕΠΟΡΤΑΖ ESOS

Χρυσάνθη Τσίτσιου-Χελιδόνη, Επίκουρη Καθηγήτρια Λατινικής Φιλολογίας Α.Π.Θ.

Έχoυν περάσει αρκετοί μήνες από τις πρώτες εξαγγελίες του Υπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων μεταξύ άλλων και για την κατάργηση των Λατινικών ως πανελλαδικώς εξεταζόμενου μαθήματος. Οι πιο πρόσφατες σχετικές δηλώσεις του κ. Υπουργού επιβεβαιώνουν ότι ο ίδιος επιμένει σε αυτή την απόφαση παρά τη σύσσωμη αντίδραση ακαδημαϊκών και επιστημονικών φορέων, τις προσωπικές τοποθετήσεις εκπροσώπων της ελληνικής διανόησης και κορυφαίων επιστημόνων του Εσωτερικού και του Εξωτερικού. Οι αντιδράσεις του κ. Γαβρόγλου δίνουν την εντύπωση ότι μάλλον δεν συγκινείται ούτε μεταπείθεται.

Υπέρ της δίκαιης εκτίμησης ότι η υπουργική απόφαση είναι άστοχη και πρέπει να ανακληθεί, έχουν γραφεί πολλά, εύστοχα και σημαντικά. Στις παραγράφους που ακολουθούν δεν θα μιλήσω για τη σημασία των Λατινικών ως μαθήματος στο ελληνικό σχολείο – όχι γιατί το θέμα έχει εξαντληθεί – αλλά για ένα ζήτημα εξίσου σημαντικό: τις απολύτως προβληματικές διαστάσεις του σχεδιασμού του Υπουργείου για την επιβίωση του επιστημονικού κλάδου της Φιλολογίας στον τόπο μας.

Θα έπρεπε να είναι προφανές – κυρίως μετά τα σχετικά δημοσιεύματα διαμαρτυρίας – ότι ο υποβιβασμός του μαθήματος των Λατινικών στο ελληνικό σχολείο (πόσω μάλλον η απαλοιφή του ως πανελλαδικώς εξεταζόμενου μαθήματος) σημαίνει ουσιαστικά απαξίωση συγκεκριμένων πανεπιστημιακών Τμημάτων, πρωτίστως των Τμημάτων Φιλολογίας, όπου οι λατινικές σπουδές αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι των Κλασικών Σπουδών. Η εισαγωγή στα συγκεκριμένα Τμήματα αναλφάβητων μαθητών σε ό,τι αφορά τα Λατινικά επιβάλλει ή την κατάργηση του κλάδου ή την αναθεώρηση των σχετικών προγραμμάτων σπουδών προς την κατεύθυνση να λειτουργήσει το Πανεπιστήμιο σαν σχολείο, όπου οι φοιτητές θα καλούνται να εξοικειωθούν με τα στοιχειώδη, χωρίς να έχουν τη δυνατότητα να αντιμετωπίσουν απαιτητικά επιστημονικά ερωτήματα και να παρακολουθήσουν την πραγμάτευσή τους.

Ακόμη κι αν αυτή η πολιτική δεν υπηρετεί μία συγκεκριμένη σκοτεινή πρόθεση, οι ιστορικές εμπειρίες γεννούν τουλάχιστον τη φιλυποψία: μία ακόμη υπουργική απόφαση έρχεται να χτυπήσει εκείνα ακριβώς τα πανεπιστημιακά Τμήματα που με την ουμανιστική τους ταυτότητα θα μπορούσαν κανονικά να συγκρατήσουν ένα μεγάλο και ζωτικό τμήμα του ελληνικού πληθυσμού από την παραίτηση και τη στροφή προς ιδέες και πρακτικές που εκτραχύνουν και αποκτηνώνουν το ανθρώπινο είδος ή προϋποθέτουν αυτόν ακριβώς τον εκφυλισμό του.

Αυτή η πολιτική απόφαση έχει – ανεξάρτητα από το εάν και πόσο το συνειδητοποιούν οι εισηγητές της – το δικό της ιστορικό υπόβαθρο: στα μέσα της δεκαετίας του ’80 αποφασίζεται η τριχοτόμηση των Φιλοσοφικών Σχολών σε Τμήματα–Σχολές και μαζί ο υπερδιπλασιασμός του αριθμού των εισακτέων στις συγκεκριμένες Σχολές – η κατάρρευση της επετηρίδας των φιλολόγων είναι από τότε τουλάχιστον προβλέψιμη. Σε εκείνους τους καιρούς, πριν τη συγκεκριμένη απόφαση αλλά και για λίγα ακόμη χρόνια μετά από αυτή, η εισαγωγή στα Τμήματα Φιλολογίας προϋπέθετε εξαιρετικά υψηλές επιδόσεις (εφάμιλλες των Ιατρικών Σχολών). Μέσα στη δεκαετία του ’90 θεσπίζεται η εξέταση των υποψηφίων των Τμημάτων Φιλολογίας και σε μαθήματα θετικής κατεύθυνσης. Εξαιρετικοί μαθητές μπροστά στο σοβαρό ενδεχόμενο να μην έχουν ‘στον ήλιο μοίρα’ στην αγορά εργασίας – μετά το ‘παραφούσκωμα’ των Φιλοσοφικών με υποψηφίους και της αγοράς με αποφοίτους – εγκαταλείπουν το όνειρο της φιλολογίας και προτιμούν Σχολές που θα τους χαρίσουν, όπως πιστεύουν, ευκολότερα την πολυπόθητη εργασία – εν τέλει εξετάζονται υποχρεωτικά και σε μαθήματα των θετικών επιστημών. Τα Τμήματα Φιλολογίας συνεχίζουν να καταρρέουν. Η κατάσταση χειροτερεύει ολοένα και περισσότερο με την οριστική κατάργηση της επετηρίδας των φιλολόγων. Σήμερα, στα χρόνια της μεγάλης κρίσης, ζούμε με την προσδοκία της προκήρυξης διαγωνισμού για τον διορισμό καθηγητών, όπου μπορούμε εκ των προτέρων να είμαστε σίγουροι ότι πλήθη παλαιότερων και νεότερων αποφοίτων θα αγωνιστούν σε συνθήκες απόλυτου κανιβαλισμού για να επιβιώσουν.

Γιατί λοιπόν να υπάρχουν ακόμη τα Λατινικά ως πανελλαδικώς εξεταζόμενο μάθημα, όταν τα Τμήματα Φιλολογίας έχουν απαξιωθεί αργά αλλά σταθερά; Άλλωστε ο κ. Γαβρόγλου θεωρεί, όπως παραδέχτηκε παλαιότερα αλλά και πολύ πρόσφατα ο ίδιος, μόνο γι’ αυτά τα Τμήματα και μάλιστα ‘οριακά χρήσιμα’ τα Λατινικά και πιστεύει ότι βρίσκει σε αυτή την αποκλειστική, όπως (λανθασμένα) εκτιμά, σχέση ένα σοβαρό επιχείρημα υπέρ της κατάργησης των Λατινικών ως πανελλαδικώς εξεταζόμενου μαθήματος.

Προσωπικά δεν ανήκω σε εκείνους τους εκπροσώπους της επιστήμης που πιστεύουν ότι οι ανθρωπιστικές σπουδές κάνουν τους ανθρώπους de facto (πάλι Λατινικά;!) καλύτερους. Είναι όμως βέβαιο ότι τους καλλιεργούν, τους μορφώνουν, τους προβληματίζουν και τους ευαισθητοποιούν, ώστε να αναγνωρίζουν τη σημασία των εννοιών, του ορισμού τους, των έργων του ανθρώπινου πνεύματος και των ορίων του όπως και της υπέρβασης αυτών των τελευταίων. Τα Τμήματα Φιλολογίας, που απαξιώνονται και με τη νέα υπουργική απόφαση, υπηρετούν σε κάθε τους διάσταση πρωτίστως την ακριβή μελέτη του Λόγου. Αν η Πολιτεία υπονομεύει σήμερα με τις δικές της αποφάσεις αυτή τη μελέτη, γεννά αναπόφευκτα την υποψία ότι τη φοβάται. Σε κάθε περίπτωση ο Λόγος είναι η αρχή. Αυτό οφείλουν να το αναγνωρίζoυν οι πολιτικοί της χώρας όπου συνηθίζουμε να λέμε ότι γεννήθηκε ο Λόγος, αλλά όπου τιμούμε γενεές γενεών το παράλογο.

Σχόλια (6)

 
Πληροφορική
13 Μαρ 2019 15:25

ενδιαφέρον να διαβάζω τα επιχειρήματα που διατυπώνουμε από το 2013, προσαρμοσμένα σε διαφορετικό αντικείμενο.

Αν δεν σας αρέσουν να ακούτε ότι "τα τάδε μάθημα αντικαθίσταται από το δείνα γιατί αρέσει στα παιδιά και γιατί είναι εύκολο", τότε θα έπρεπε να αντιδράσετε για την εκπαιδευτική πολιτική που ασκεί ο κάθε Υπουργός και οι συμβουλάτορές του από τότε.
Τώρα.... οι αποφάσεις έχουν ληφθεί, με τα κριτήρια που ξέρουμε από πάντα...το πατρογονικό δικαίωμα το κυριότερο όλων.

 
Έλενα Θεοφανοπουλου
13 Μαρ 2019 17:17

Δεν είμαι φιλόλογος, όμως γραφή και ανάγνωση γνωρίζω. Ο κος Γαβρογλου και η ομάδα του προφανώς και επειδή είμαι σίγουρη ότι γνωρίζει και γραφή και ανάγνωση, υποθέτω ότι γνωρίζει την σημασία και αξία της "αγοράς", όχι όμως της επιστήμης. Έχω την εντύπωση, ότι έως εδώ εγώ, η ανθρωποτης και δυστυχώς και αυτός, δεν φτάσαμε με την αγορά, αλλά με την επιστήμη, που τώρα ξαφνικά δεν μας χρειάζεται. Μήπως αποθυμησαμε να ξανανεβουμε στα δεντρα?

 
Παναγιώτης
13 Μαρ 2019 17:57

Απάντηση: Οι τριτοκοσμικοί σοσιαλιστές και οι ακροδεξιοί! Αυτοί την φοβούνται!

 
O tempora o mores...
13 Μαρ 2019 21:49

Πολύ εύστοχο το ερώτημα και η διαπίστωση. Οι ανθρωπιστικές σπουδές λόγω της φύσης τους είναι εξαιρετικά "επικίνδυνες", επειδή μπορούν να εξοπλίσουν πνευματικά, ψυχικά, ηθικά τους μαθητές, να οξύνουν την κριτική τους, να αφυπνίσουν, να κινητοποιήσουν και αυτό όχι στεγνά μέσω γενικόλογων θεωριών αλλά μέσω των ίδιων των έργων της γλώσσας. Σε μια εποχή "προβατοποίησης" και μαζοποίησης των πάντων από την πολιτική και όχι μόνο, σε τι χρειάζεται ο σκεπτόμενος ελεύθερος άνθρωπος; Το σύστημα χρειάζεται κατευθυνόμενες άβουλες μαριονέτες που θα δουλεύουν για την επιβίωση, χωρίς δικαιώματα, χωρίς κανενός είδους ασφάλεια και ασφάλιση, αδιαμαρτύρητα, με το κεφάλι σκυμμένο. Το σύστημα χρειάζεται φτηνό και αμόρφωτο εργατικό δυναμικό που να δουλεύει για ένα κομμάτι ψωμί... Ή στην καλύτερη περίπτωση καταρτισμένους ψυχρούς τεχνοκράτες που θα διαχειρίζονται τη μιζέρια και την ανάγκη επιβίωσης της μάζας...

 
Αλέξανδρος
14 Μαρ 2019 13:24

Ακούμε συνεχώς το ίδιο επιχείρημα απαξίωσης των λατινικών επειδή βγαίνουν από ένα πανελλαδικά εξεταζόμενο μάθημα . Ουσιαστικά λοιπόν αυτοί που χρησιμοποιούν το επιχείρημα της υποβάθμισης έμμεσα μαρτυρούν ότι όσα μαθήματα δεν είναι εξεταζόμενα είναι άχρηστα και υποβαθμισμένα; Αλήθεια; Αφού κάνουμε αναδρομές όταν βγήκε η Λογοτεχνία από τα πανελλαδικώς γιατί δεν υπήρχαν έντονες αντιδράσεις "από την ακαδημαϊκή κοινότητα" (που συμπτωματικά σχετίζεται με τμήματα φιλολογίας) ; Η λογοτεχνία βοηθούσε στην καλλιέργεια της ψυχής διαβάζοντας Βιζυηνό , Σολωμό , Παπαδιαμάντη ,Καβάφη ,Δημουλά .Ακόμα ωθούσε τα παιδιά να διαβάζουν εκτός σχολείου , όχι μόνο τα αμερικανόφερτα best seller αλλά και κλασικά έργα ελληνικής προέλευσης. Τότε δεν άνοιξε ρουθούνι .Γιατί δεν είχαμε τόσο ενεργές αντιδράσεις από όλους αυτούς τους φορείς; Επίσης για ποιον φόβο μας μιλάτε; Για ένα μάθημα παπαγαλίας ; Για το Οvidius poeta ; Με την λογική αυτή δεν υπάρχει ανάγκη τα παιδιά να μάθουν τι είναι φτώχεια , τι είναι έγκλημα , πως δομείται αυτό που τώρα ονομάζεται κοινωνικό ή βιολογικό φύλο , να μάθουν τι σημαίνει ισότητα και κοινωνική ανάπτυξη και εξέλιξη; Δεν πρέπει να μάθουν από που πηγάζει ο φασισμός ή ο κομμουνισμός , τι είναι ο φιλελευθερισμός και εν τέλει πως φτάσαμε σαν κοινωνία εδώ που είμαστε σήμερα; Όποιοι θεωρούν ότι τα λατινικά ως μια σκέτη γλώσσα μπορούν να προσδώσουν κάτι παραπάνω από τις κοινωνικές επιστήμες μάλλον ζουν σε έναν κόσμο χωρίς αυτοκτονίες , ή μπορούν με κάποιον τρόπο να εξηγήσουν την αιτιώδη σχέση της φτώχειας με όλα τα κοινωνικά φαινόμενα που ζούμε σήμερα. Για να προλάβω μια κατάσταση , ΟΧΙ τα Αρχαία δεν είναι έτσι ειδικά στο λύκειο. Τα παιδιά διαβάζουν φιλοσοφία , μαθαίνουν πολιτική θεωρία και να στήνουν επιχειρήματα. Δεν παπαγαλίζουν για τον Αννίβα τον κατακτητή , μαθαίνουν για την διαλεκτική των αρχαίων φιλοσόφων , διαβάζουν Αντιγόνη ένα έργο βαθιά πολιτικό για την σύγκρουση ηθικής και νόμου , μαθαίνουν να ΣΚΕΦΤΟΝΤΑΙ . Δεν διαβάζουν Κάτωνα και Κικέρωνα ώστε να καταλάβουν το έργο τους , απλά τους μαθαίνουν απέξω. Καταλαβαίνω κατανοώ και δέχομαι ότι το να χάνει κανείς το αντικείμενο που διδάσκει τόσα χρόνια είναι άσχημο ΑΛΛΑ αυτός δεν είναι ο λόγος να τρέφουν όσοι διδάσκουν λατινικά αυταπάτες μεγαλείου. Επίσης δεν είναι σωστό ηθικά και εκπαιδευτικά να κάνουν πλύση εγκεφάλου στα παιδιά για την αξία του μαθήματός τους επειδή έχουν το πάτημα και να καταλήγουν στο "άμα διαβάσεις πολύ γράφεις καλά" που σημαίνει ότι άμα παπαγαλίζεις γράφεις χτυπώντας στην αγωνία και στην ανησυχία των παιδιών για το μέλλον τους (που συμπτωματικά την έχουν ταυτίσει με την είσοδο στο πανεπιστήμιο κάτι που σήμερα στερείται ρεαλισμού και βάσης). Ας αναμοχλεύσουν τις γνώσεις τους σε άλλα μαθήματα όπως έκθεση και ας στραφούν εκεί που επίσης εξετάζεται πανελλαδικά από όλα τα πεδία . Κανείς δεν φοβάται την φιλολογία όπως κανείς δεν φοβάται τα μαθηματικά ή την κοινωνιολογία ή την αστροφυσική ή δεν ξέρω ποια άλλη επιστήμη. Η οικονομία άρχει. Επειδή ασκούμε μια επιστήμη δεν πρέπει να την ανάγουμε υψηλότερα από τις άλλες επειδή οι συγκυρίες μας ευνοούν , και αυτό ισχύει για όλους ανεξαιρέτως. Οι πανελλήνιες ήταν και όσο υπάρχουν θα είναι ένας (με βασικά χρονικά όρια) ένας αντικειμενικός διαγωνισμός γνώσεων που δίνει το εισιτήριο για τα πανεπιστημιακά τμήματα. Όσοι προετοιμάζουμε παιδιά για εξετάσεις δεν κάνουμε τομές στον επιστημονικό κλάδο , προετοιμάζουμε υποψήφιους για να γίνουν επιστήμονες. Η διαφορά είναι τεράστια. Μην συγχέουμε τα πανεπιστήμια με τα σχολεία/φροντ. Δεν ανεβαίνει το κύρος μου ως επιστήμονας αν όλοι οι μαθητές/τριες μου γράψουν 20 , ανεβαίνει το εργασιακό μου κύρος γιατί έφερα αποτελέσματα , απτά ξεκάθαρα. Δεν θα μείνω στην ιστορία για αυτά όπως οι ερευνητές . Το πολύ πολύ να μείνω σαν καλή ή κακή ανάμνηση ή σαν πρότυπο αποφυγής ή μίμησης από τα παιδιά μου.

 
Λίνα Μπόσκου
15 Μαρ 2019 00:05

1.Η αποστήθιση στα Λατινικά σου έδινε ένα 8 που ήταν η μετάφραση. Ας έβαζαν άγνωστο όπως στη Κύπρο αν ήθελαν να το δυσκολέψουν...
2.Η λογοτεχνία ευτυχώς βγήκε κ δυστυχώς θα ξαναμπεί στην εξέταση των Πανελλαδικώς Εξεταζομένων μαθημάτων γιατί η μελέτη της αφορούσε σχολιασμό κειμένων με αυθαίρετο τρόπο, που πολλές φορές έβρισκε αντίθετους ακόμη και τους ίδιους τους δημιουργούς των κειμένων αυτών...

Σχολιάστε το άρθρο

Συκοφαντικά και υβριστικά σχόλια δεν δημοσιεύονται και διαγράφονται. Επίσης δεν επιτρέπεται στα σχόλια να αναγράφονται links τα οποία διαγράφονται. Το esos δεν φέρει ευθύνη για τα επώνυμα ή ανώνυμα σχόλια που φιλοξενεί. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών, επικοινωνήστε μέσω της φόρμας επικοινωνίας έτσι ώστε να αφαιρεθεί.

e-epimorfosi.aegean