Από το Έγκλημα στο Δικαστήριο: σύσσωμη η κοινότητα της Διερευνητικής Εγκληματολογίας στην Ελλάδα, σε μια πρωτοποριακή επιστημονική Ημερίδα στο Πανεπιστήμιο Keele Greece

Με απόλυτη επιτυχία και πρωτοφανή συμμετοχή ολοκληρώθηκε στην Αθήνα η επιστημονική ημερίδα του Πανεπιστημίου Keele Greece με τίτλο «Από το Έγκλημα στο Δικαστήριο». Η εκδήλωση αποτέλεσε σημείο συνάντησης της ακαδημαϊκής και επιστημονικής τεχνογνωσίας με την επιχειρησιακή πρακτική, αναδεικνύοντας πώς η Διερευνητική Εγκληματολογία μετασχηματίζεται σε αδιαμφισβήτητο αρωγό των δικαστικών αρχών. 

Μέσα από την ανάλυση πραγματικών υποθέσεων που συγκλόνισαν την κοινή γνώμη, διακεκριμένοι επιστήμονες, νομικοί, αξιωματικοί της Ελληνικής Αστυνομίας και αστυνομικοί συντάκτες χαρτογράφησαν τη διαδρομή από τη σκηνή του εγκλήματος έως την αίθουσα του δικαστηρίου, αποδεικνύοντας ότι η επιστημονική αλήθεια είναι ο μοναδικός ασφαλής δρόμος προς την απονομή δικαιοσύνης στην εποχή του σύγχρονου εγκλήματος.

Τη σύνδεση της επιστήμης με την επιχειρησιακή εφαρμογή ανέδειξαν με τις παρεμβάσεις τους ο Αντιστράτηγος ε.α. της ΕΛ.ΑΣ. και Πρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης Εγκληματολογικών Επιστημών, Πέτρος Τζεφέρης, ο οποίος μοιράστηκε την εμπειρία του από τον χειρισμό εμβληματικών υποθέσεων όπως η υπόθεση Καρολάιν, καθώς και ο Υποδιευθυντής της Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος, Αναστάσιος Παπαθανασίου. Ο κ. Παπαθανασίου υπογράμμισε ότι πλέον 1 στις 2 υποθέσεις περιέχει ψηφιακά δεδομένα, αναλύοντας τις προκλήσεις από την 3η γενιά πειστηρίων (cloud storage), τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) και το κεφάλαιο των κρυπτονομισμάτων.

Από το αεροπορικό ατύχημα HELIOS έως τα Τέμπη: Η Επιστήμη στην πρώτη γραμμή

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η ανάλυση κρίσιμων περιστατικών που συγκλόνισαν την κοινή γνώμη, όπου ο ρόλος της διερευνητικής εγκληματολογίας υπήρξε καθοριστικός. Στην ημερίδα αναδείχθηκαν τα διδάγματα από μεγάλες τραγωδίες, όπως το αεροπορικό ατύχημα της HELIOS, οι φονικές πυρκαγιές στην Πελοπόννησο το 2007 και στο Μάτι, το ναυάγιο στην Πύλο, καθώς και το σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη. Η επιστημονική προσέγγιση σε αυτές τις υποθέσεις κατέδειξε την επιτακτική ανάγκη για εξειδικευμένους επιστήμονες που μπορούν να διαχειριστούν τη σύνθετη διαδικασία απόδοσης των θυμάτων καταστροφών στις οικογένειές τους, επιστρέφοντας στην κοινωνία το απαραίτητο αίσθημα δικαίου. 

Το ακαδημαϊκό σπίτι της Εγκληματολογίας στην Ελλάδα 

Δίνοντας το επιστημονικό στίγμα της ημερίδας, η Δρ. Πηνελόπη Μηνιάτη, Βιολόγος-Δικανική Γενετίστρια και Πρόεδρος του Τμήματος Διερευνητικής Εγκληματολογίας του Πανεπιστημίου Keele, χαρτογράφησε τις σύγχρονες προκλήσεις σε έναν κόσμο όπου το έγκλημα και οι μαζικές καταστροφές απαιτούν απόλυτη επιστημονική ακρίβεια. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, η Διερευνητική Εγκληματολογία βρήκε επιτέλους το ακαδημαϊκό της σπίτι στην Ελλάδα, στο Πανεπιστήμιο Keele το οποίο φιλοδοξεί να συμβάλει στη θεσμική ωρίμανση των forensics στη χώρα μας. Η κα Μηνιάτη υπογράμμισε ότι το Πανεπιστήμιο Keele δίνει σήμερα τη δυνατότητα να αποφοιτούν επιστήμονες που μπορούν να σταθούν με αυτοπεποίθηση δίπλα στους δικαστικούς, τους νομικούς, καθώς και τις προανακριτικές και ανακριτικές αρχές, διαθέτοντας τη μοναδική ικανότητα να βλέπουν με ακρίβεια όλη τη «σκακιέρα των πειστηρίων».

Η Ιατροδικαστική ως εγγυητής της αλήθειας

Στο επίκεντρο του επιστημονικού ενδιαφέροντος βρέθηκε η παρέμβαση της Χαράς Σπηλιοπούλου, Καθηγήτριας Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας του ΕΚΠΑ, η οποία ανέλυσε τη σύνθετη διαδρομή της ιατροδικαστικής πραγματογνωμοσύνης. Η κ. Σπηλιοπούλου περιέγραψε τα κρίσιμα στάδια της εξέτασης –από την αυτοψία στη σκηνή και τη νεκροψία έως την εργαστηριακή αξιολόγηση και τη μαρτυρία στο δικαστήριο– υπογραμμίζοντας ότι η ταυτοποίηση και η διερεύνηση των συνθηκών θανάτου αποτελούν την ύψιστη υποχρέωση της επιστήμης προς τη Δικαιοσύνη. Κοιτώντας προς το μέλλον, η κα Σπηλιοπούλου παρουσίασε τις αναδυόμενες τεχνολογίες που αλλάζουν τα δεδομένα, όπως ο γενετικός έλεγχος του νεκρού και η μεταθανάτια αξονική τομογραφία (virtual autopsy), εργαλεία που ενισχύουν την αντικειμενικότητα της έρευνας.

Αρχιτεκτονική της εξιχνίασης: Σκηνή Εγκλήματος, DNA, Βαλλιστική, Γραφολογία, Κυβερνοασφάλεια 

Η πρώτη ενότητα εστίασε στις σύγχρονες εργαστηριακές μεθόδους, με τη συμμετοχή των πλέον αρμόδιων στελεχών της Ελληνικής Αστυνομίας και διακεκριμένων πραγματογνώμων/τεχνικών συμβούλων. Η Δρ. Αριστέα Μεθενίτη παρουσίασε τις εφαρμογές της δικανικής γενετικής και o Γεώργιος Ραυτογιάννης ανέπτυξε τη μεθοδολογία της βαλλιστικής διερεύνησης ενώ ο Αλέξανδρος Τσεργάς παρουσίασε σύγχρονες πτυχές στη διερεύνηση της σκηνής εγκλήματος. Παράλληλα, ο Γεώργιος Γέρμανος από τη Δίωξη Κυβερνοεγκλήματος ανέλυσε τα ψηφιακά ίχνη ως αδιάψευστες αποδείξεις και ο Παναγιώτης Τρυφερής τη συμβολή της δικαστικής γραφολογίας στην εγκληματολογική έρευνα. 

Δίκαιο, Επιστήμη και Ανθρώπινος Παράγοντας

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η ενότητα που εστίασε στη σύζευξη της επιστημονικής απόδειξης με την ποινική διαδικασία και το ανθρώπινο προφίλ. Η δικηγόρος Έλλη Α. Βενεδίκτου ανέλυσε τη βαρύτητα της πραγματογνωμοσύνης στην απονομή δικαιοσύνης, ενώ ο Δρ. Αλέξανδρος Αρφαράς προσέγγισε το έγκλημα μέσα από τις κοινωνικές του αιτίες και τις ανθρώπινες ιστορίες που το πλαισιώνουν. Η θεματική ολοκληρώθηκε με την εισήγηση του Δικαστικού Ψυχολόγου Δρ. Σταύρου Θαλασσινού, ο οποίος φώτισε τις πτυχές του ψυχολογικού προφίλ των δραστών, καταδεικνύοντας πώς η Δικαστική Ψυχολογία συμβάλλει καθοριστικά στην ορθή ετυμηγορία. 

Ένα πρότυπο ακαδημαϊκής καινοτομίας στην Ελλάδα

Ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Keele, Ομότιμος Καθηγητής Χειρουργικής Ογκολογίας, Οδυσσέας-Ιωάννης Ζώρας, και ο Κοσμήτορας της Νομικής Σχολής, Ομότιμος Καθηγητής Ποινικού Δικαίου, Αριστοτέλης Χαραλαμπάκης, έθεσαν στους χαιρετισμούς τους το πλαίσιο της αποστολής του Πανεπιστημίου, τονίζοντας ότι η παρεχόμενη εκπαίδευση υπερβαίνει τα όρια της ακαδημαϊκής θεωρίας. Όπως υπογράμμισαν, το Πανεπιστήμιο Keele επιδιώκει μια οργανική σύνδεση της επιστήμης με την κοινωνική πραγματικότητα, στοχεύοντας στην ουσιαστική προετοιμασία των φοιτητών για τις πραγματικές συνθήκες της αγοράς εργασίας. Η ημερίδα επιβεβαίωσε στην πράξη αυτή την ποιότητα, φέρνοντας στο ίδιο τραπέζι τους πλέον διακεκριμένους εκπροσώπους της εγκληματολογικής κοινότητας, προσφέροντας παράλληλα πρόσβαση σε γνώση αιχμής που, ακαδημαϊκά, μέχρι πρότινος ήταν διαθέσιμη μόνο στο εξωτερικό. 

Τον συντονισμό των εργασιών ανέλαβαν η Χριστίνα Μ. Ζαραφωνίτου, Καθηγήτρια Εγκληματολογίας στο Τμήμα Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου,  Διευθύντρια του  Μεταπτυχιακού “Εγκληματολογία” και του Εργαστηρίου Αστεακής Εγκληματολογίας, η Αικατερίνη Συκιώτη, Δικηγόρος και τ. Επίκουρη Καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Frederich, η Δρ. Μαρία Σιδερίδου, Μοριακός Βιολόγος και Ακαδημαϊκή Υπεύθυνη του Τμήματος Διερευνητικής Εγκληματολογίας στο Πανεπιστήμιο Keele Greece, ο Άκης Γεροντόπουλος, Ιατροδικαστής και Διδάκτωρ του ΕΚΠΑ και ο Δρ. Νικόλαος Τσιάτης, Διευθυντής της Υποδιεύθυνσης Εργαστηρίων της Δ.Ε.Ε..